حسابداری مانند سایر دانشهای بشری ،مفاهیم، مفروضات و اصول مشخصی دارد .این مفاهیم ،مفروضات واصول تحت عنوان مفاهیم اساسی حسابداری و گزارشگری مالی شناخته می شود.
الف)مفروضات حسابداری
مفروضات حسابداری منشأ وشالوده اصول حسابداری ومبنای تهیه و تنظیم صورتهای مالی واحدهای اقتصادی را تشکیل می دهند .
1.فرض تفکیک شخصیت :برای هر مؤسسه شخصیتی مستقل از مالک (مالکان) ان و همچنین مستقل از سایرمؤسسات موجود درجامعه درنظر گرفته می شود.
2.فرض تداوم فعالیت :فرض تداوم فعالیت بدین معنی است که عملیات مؤسسه دراینده قابل پیش بینی تداوم خواهد یافت و قصد انحلال یا توقف فعالیت ان وجود ندارد.
3.فرض دوره مالی :مؤسسه را فقط می توان درپایان اجرای عملیات ان و پس از وصول مطالبات ،فروش داراییها و اجرای تعهدات و پرداخت بدهیها ،به طور دقیق و قطعی تعیین کرد.
4.فرض یا مبنای تعهدی :فرض تعهدی یکی از زیربنایی ترین و مهمترین مفروضات حسابداری است.فرض تعهدی درامد ها به محض تحقق و هزینه ها به محض تحمیل ،بدون توجه به زمان دریافت یا پرداخت وجه نقد مربوطه ،شناسایی وثبت می شوند.
5.فرض واحد پول :بدین معنی است که اثار و نیایج کلیه معاملات و عملیات مالی مؤسسه باید بر حسب پول ،اندازه گیری و گزارش شود .
ب)اصول حسابداری :اصول حسابداری قواعدی کلی است که حسابداران به عنوان مبنای اجرای کار در کلیه مراحل اجرای عملیات حسابداری مورد استفاده قرار می دهند وعبارتند از :
1.اصل بهای تمام شده
2.اصل تحقق درامد
3.اصل تطابق هزینه ها با درامدها
4.اصل افشا
1.اصل بهای تمام شده تاریخی:تمام رویدادهای مالی به بهای تمام شده در تاریخ وقوع ثبت و در صورتهای مالی منعکس می شوند و چنانچه بعدأارزش پولی انها افزایش یابد، این افزایش شناسایی و ثبت نمی شود.
2.اصل افشای حقایق :اصل افشا ایجاب می کند که کلیه واقعیتهای با اهمیت مربوط به رویدادها و فعالیتهای مالی مؤسسه به نحو مناسب و کامل افشا شود.
3.اصل تحقق درامد:براساس اصل تحقق، درامدها بدون توجه به زمان دریافت وجه نقد مربوطه، در زمان تحقق شناسایی می شود.
4.اصل تطابق هزینه ها با درامدها:براساس اصل تطابق برای اندازه گیری سود هر دوره باید هزینه های هر دوره را با درامدهای همان دوره مقابله نمود.
ج)میثاقها یا اصول محدود کننده :کاربرد مفروضات و اصول حسابداری را در چارچوب خاصی محدود می سازند.
1.فزونی منابع بر مخارج:هدف گزارشگری مالی فراهم کردن اطلاعات لازم برای تصمیم گیری است.
2.اصل اهمیت:به موجب اصل اهمیت در مورد مبالغ و اقلامی که بنابر وضعیت ،محیط و عملکرد مؤسسه ، جزئی و ناچیز محسوب می شوند ،می توان از اعمال دقیق اصول حسابداری خودداری کرد.
3.اصل محافظه کاری :بدین معنی است که در شرایط ابهام ،اعمال قضاوت برای انجام براورد به نحوی صورت گیرد که درامدها یا داراییها بیشتر از واقع و هزینه ها یا بدهیها کمتر از واقع ارائه نشود.به عبارت دیگر "محافظه کاری عبارت است از کاربرد درجه ای از مراقبت که جهت انجام براورد در شرایط ابهام مورد نیاز است به گونه ای که درامدها یا داراییها بیشتر از واقع و هزینه ها یا بدهیها کمتر از واقع ارائه نشود ."
4.خصوصیات صنعت :خصوصیات ورویه های عملکرد در صنایع مختلف ممکن استثنائات خاصی را در مورد به کارگیری اصول و رویه های حسابداری توجیه کند.
