نویسنده موضوع: شرکت سهامی عملیات ، سود هر سهم و تقسیم سود  (دفعات بازدید: 2065 بار)

آفلاین bagherzadeh

  • کاربر جدید
  • *
  • سپاسگزاری ها
  • -تشکر کرده: 0
  • -تشکر شده: 1
  • ارسال: 5
  • امتیاز های کاربر: 2
  • دانشگاه: دانشگاه غیر انتفاعی پارس
  • مقطع تحصیلی: کاردانی
شرکت سهامی
عملیات ، سود هر سهم و تقسیم سود
تهیه و قابل استفاده کردن اطلاعات برای پیش بینی:                                                                                                                                                      صورتحساب سود و زیان شرکتهای سهامی مانند صورتحساب سایر مؤسسات تک مالکی یا شرکتهای تضامنی بیانگر نتایج عملیات طی یک دورة مالی است. اما اطلاعاتی که در صورتحساب سود و زیان شرکتهای سهامی افشا می شود ، نسبت به سایر مؤسسات گسترده تر و در عین حال پیچیده تر است.                                                                                                                                           یکی از اهداف مهم تهیة صورتها و گزارشهای مالی ، ارائه اطلاعات لازم برای پیش بینی های آتی استفاده کنندگان است. میزان سود ناویژة فروش سال جاری ، میزان سود هر سهم ، ارائه ارقام مشابه و مقایسه ای سال قبل ، تفکیک نتایج عملیات عادی که ماهیتی تکراری دارند از اقلام دیگر و ... برای پیش بینی نتایج عملیات سال آتی مؤثرند. ارائه نتایج عملیات عادی – از قبیل درآمد فروش کالا یا عرضه خدمات ، پرداخت حقوق و دستمزد و تحمل هزینه های معمول به طور جداگانه در صورتحساب سود و زیان و تفکیک آنها از سایر اقلام –  برای پیش بینی اقلام مشابه موردانتظار از فعالیتهای عادی سال آتی شرکت سهامی مؤثر خواهد بود. در برخی موارد ، رویدادهای مالی غیر تکراری سود دورة مالی را افزایش یا کاهش می دهد و در سود مورد انتظار تفاوت زیادی ایجاد خواهد کرد. ارائه نتایج رویدادهای مالی غیر تکراری به طور جداگانه در صورتحساب سود و زیان در تصمیم گیری ها و پیش بینی نتایج عملیات آتی سرمایه گذاران و سهامداران تأثیر زیادی دارد. مثلاً، زیان ناشی از وقوع زلزله و سایر حوادث طبیعی یا سود و زیان حاصل از فروش قسمتی از واحد تجاری از مواردی اند که به صورت غیر تکراری واقع می شوند. نتایج این رویداد غیر عادی باید بعد از نتایج عملیات عادی در صورتحساب سود و زیان گزارش شود.                                                                                                                                                                                                صاحبنظران و انجمنهای حرفه ای حسابداری با توجه به معیارهای خاصب این نوع رویدادهای مالی را عمدتاً به دو طبقة اصلی زیر تقسیم کرده اند:                                                                                                                                                                                             1. نتایج عملیات متوقف شده                                                                                                                                                                                           2. اقلام غیر مترقبه                                                                                                                                                                                            معیارهایی که به این طبقه بندی می انجامد هنوز در میان صاحبنظران و انجمنهای حرفه ای حسابداری بحث برانگیز و امکان تغییر آنها در آینده احتمالاً وجود دارد.
عملیات متوقف شده:                                                                                                                                                                                      عملیات شرکتهای سهامی معمولاً در قسمت تجاری خلاصه نمی شود ، افلب شرکتهای سهامی در قسمتهای مختلف صنعت و تجارت فعالیت می کنند. مثلاً ، شرکت هواپیمایی که به حمل و نقل مسافر و بار اشتغال دارد(عملیات عادی و مستمر) در قسمت هتلداری نیز فعالیت می کند و تعدادی هتل در سطح کشور دارد. فعالیت هتلداری که جدای از فعالیت اصلی شرکت است قسمت تجاری شرکت هواپیمایی است که نتایج آن باید از نتایج اصلی فعالیت شرکت مجزا شود و در صورتحساب سود و زیان به طور جداگانه ارائه شود. سود و زیان حاصل از توقف بخشی از فعالیتهای شرکت سهامی باید به طور جداگانه و بعد از سود و زیان حاصل از عملیات اصلی عادی و مستمر ارائه شود. هدف از افشای جداگانة سود و زیان ناشی از توقف قسمتی از عملیات شرکتهای سهامی ، فراهم کردن امکان قضاوت و پیش بینی برای سرمایه گذاران در مورد نتایج عملیات عادی و مستمر سالهای آتی است.
اقلام غیر مترقبه:                                                                                                                                                                                                                       دومین طبقه از رویدادهای مالی که باید به طور جداگانه در صورتحساب سود و زیان افشا شود، اقلام غیر مترقبه است.          هر رویداد مالی غیر مترقبه ای مشخصات زیر را داراست:                                                                                                                           1. از نظر مبلغ با اهمیت است.                                                                                                                                                                                           2. ماهیت غیر عادی دارد.                                                                                                                                                                                                                        3. انتظار نمی رود که درآیندة معلوم تکرار شود.                                                                                                                                                             اقلام غیر مترقبه بسیار نادر و غیر تکراری است و ندرتاً در صورتها و گزارشهای مالی ظاهر می شود.                                                                     چند نمونه از اقلام غیر مترقبه عبارتند از:                                                                                                                                                                       - خسارت ناشی از زلزله یا سیل                                                                                                                                                                                                                                - مصادرة اموال شرکتهای سهامی توسط دولتهای خارجی                                                                                                                      - سود یا زیان ناشی از اعمال قانون جدید
سایر درآمدها و هزینه های غیر عملیاتی:                                                                                                                                                                                                 برخی رویدادهای مالی از نوع عملیات عادی و مستمر شرکتهای سهامی نیستند و مشخصات اقلام غیر مترقبه را نیز ندارند. رویدادهای مالی _ از قبیل فروش اموال ، ماشی آلات و تجهیزات (داراییهای ثابت) ، خسارت ناشی از محکومیت در محاکم قضایی و فروش سرمایه گذاری های بلند مدت- مثالهایی از این رویدادهای مالی اند. این قبیل رویدادهای مالی در صورتی که با اهمیت باشند ، باید به طور جداگانه به ورت یکی از از اقلام درآمد یا هزینه در صورتحساب سود و زیان ارائه شوند.
افشای سود هر سهم در صورتحساب سود و زیان:                                                                                                                                                                                             به موجب اصول پذیرفته شده حسابداری ، ارائه سود هر سهم در صورتحساب سود و زیان شرکتهای سهامی بزرگ (در ایران شرکتهای سهامی عام) الزامی است در صورتی که صورتحساب سود و زیان این قبیل شرکتهای سهامی سود و زیان حاصل از عملیات عادی و مستمر ، سود و زیان ناشی از توقف قسمتی از عملیات ، سود و زیان حاصل از اقلام غیر مترقبه و آثار انباشتة ناشی از تغییر در اصول و روشهای پذیرفته شدة حسابداری را در بر می گیرد، لازم است سود (زیان) هر سهم برای هر یک از مراحل صورتحساب سود و زیان تعیین و به طور جداگانه گزارش می شود.

سود نقدی سهام:                                                                                                                                                                                                                  انتظار دریافت سود نقدی سهام یکی از دلایل اصولی برای سرمایه گذاری سهامداران در شرکتهای سهامی است. افزایش یا کاهش سود نقدی سهام از سالی به سال بعد ، مستقیماً به ترقی یا تنزل قیمت بازار سهام عادی شرکتهای سهامی می انجامد. از یک طرف تقسیم سود نقدی مورد علاقة خاص سهامداران است و از طرف دیگر ، هیئت مدیره برای رشد و گسترش عملیات آتی و تحصیل داراییهای جدید نیازمند به کارگیری وجوه نقد است. بنابراین؛ اکثر شرکتهای سهامی برای تقویت بنیة مالی فقط قسمتی از سود انباشته را بین سهامداران تقسیم می کنند.                                                                                                                                      عواملی که موجب پرداخت یا عدم پرداخت سود نقدی سهام می شود عمدتاً به شرح زیر است:                                                                                         1. ماندة سود (زیان) انباشته: از آنجا که تقسیم سود بین سهامداران حداکثر به میزان ماندة بستانکار حساب سود انباشته است ، اغلب شرکتهای سهامی بخشی از سود انباشته را بین سهامداران تقسیم می کنند. بنابراین؛ بخش عمده ای از سود انباشته برای گسترش عملیات و تهیة امکانات جدید سرمایه گذاری می شود.                                                                                                                                       2. وضعیت نقدینگی مناسب: ماندة حساب سود انباشته به مفهوم وجود وجوه نقد معادل آن در شرکتها نیست. سود انباشتة شرکتها معمولاً به تدریج طی دورة مالی برای تحصیل داراییها و پرداخت بدهیها مصرف می شود. از این رو ، لزوماً ماندة حساب سود انباشته یا وجوه نقد شرکتها رابطة مستقیم ندارند. وضعیت نقدینگی مناسب از عوامل مهمی است که در تصمیم گیری برای تقسیم سود نقدی سهام نقش مهمی دارد.                                                                                                                                                     3. پیشنهاد هیئت مدیره برای تقسیم سود نقدی سهام: به موجب مادة 240 قانون تجارت مجمع عمومی شرکت سهامی نحوة پرداخت سود قابل تقسیم را تعیین می کند. اگر مجمع عمومی در خصوص نحوة پرداخت تصمیمی نگرفته باشد، هیئت مدیره نحوة پرداخت را تعیین خواهد کرد. در صورتی که شرکت سهامی از وضعیت نقدینگی مناسبی برخوردار باشد، پیشنهاد هیئت مدیره در مورد تقسیم سود نقد سهام در گزارشی به مجمع عمومی صاحبان سهام ارائه می شود. این پیشنهاد در تقسیم سود نقدی سهام بین سهامداران بسیار مؤثر است.
تاریخهای تقسیم سود:                                                                                                                                                                                                            در مورد رویداد مالی تقسیم سود در شرکتهای سهامی باید به سه تاریخ مهم زیر  توجه کرد:                                                                                     1. تاریخ اعلام تقسیم سود: روزی که مجمع عمومی صاحبان سهام شرکت سهامی تشکیل و تقسیم سود تصویب و اعلام می شود ، به میزان تقسیم سود اعلام شده یک بدهی جاری برای شرکت سهامی ایجاد می شود.                                                                                                                2. تاریخ ثبت اعلام تقسیم سود: مجمع عمومی صاحبان سهام رویداد مالی اعلام تقسیم سود را در تاریخ تصویب در بدهکار حساب سود انباشته و بستانکار سود سهام پرداختنی دفاتر شرکت سهامی ثبت می کند.                                                                                      3. تاریخ پرداخت: معمولاً پس از اعلام تقسیم سود ، پرداخت آن بلافاصله صورت نمی گیرد. پرداخت سود نقدی سهام ، چند ماه پس از تصویب و اعلام آن انجام می شود.

سهام جایزه(سود سهمی)                                                                                                                                                                                                    در شرکتهای سهامی ، تقسیم سود اغلب به صورت نقدی صورت می گیرد. در برخی موراد که شرکتهای سهامی از وضعیت نقدینگی مناسبی برخوردار نیستند یا برای تحصیل داراییها و گسترش عملیات به وجوه نقد نیازمندند ، تقسیم سود با صدور سهام جایزه (سود سهمی) انجام می شود. تقسیم سود به صورت توزیع سهام جایزه ، به مفهوم توزیع سهام اضافی از محل سود انباشته بین سهامداران بر اساس میزان سهام هر یک از آنهاست. توزیع سود سهام به این طریق محدودیت خاصی دارد . تقسیم سود نقدی سهام ، داراییها و حقوق صاحبان سهام شرکتهای سهامی را کاهش    می دهد. تقسیم سود سهام به صورت توزیع سهام جایزه در داراییها و جمع حقوق صاحبان سهام هیچ تغیییری ایجاد نمی کند. فقط با صدور سهام جایزه ، بخشی از سود انباشته به حساب سهام عادی منتقل می شود و تعداد سهام عادی افزایش می یابد. به عبارت دیگر ، تقسیم سود به صورت سهام جایزه ، نوعی« تجدید سازمان »  حقوق صاحبان سهام در شرکتهای سهامی است. سهامداران شرکت سهامی با دریافت سهم سود خود به صورت سهام جایزه ، تعداد بیشتری از سهام شرکت را مالک خواهند شد، ولی نسبت مالکیت آنها از حقوق صاحبان سهام تغییری نخواهد کرد.                                                                                                                                                                                افزایش تعداد سهام با صدور سهام جایزه به کاهش قیمت دفتری هر سهم و همچنین کاهش احتمالی ارزش بازار هر سهم می انجامد.

منبع: اصول حسابداری 2
مؤلف: یحیی حساس یگانه

تالار گفتگوی حسابداری


Tags: