ارزش افزوده اقتصادی
آیا یک معیار مناسب از ارزیابی عملکرد شرکتها وجود دارد که سرمایهگذاران را در شناسایی فرصتهای مطلوب سرمایهگذاری یاری کند و مدیران را به تصمیمگیریهایی علاقهمند سازد که برای واحد تجاری ایجاد ارزش نماید؟
ارزش افزوده اقتصادی معیاری است که جهت نظارت کلی، در زمینه خلق ارزش، در شرکت بهکار برده میشود. ارزش افزوده اقتصادی استراتژی نیست، راهی است که نتایج را اندازهگیری میکند.
با توجه به اینکه معیار ارزش افزوده اقتصادی به توانایی بنگاه اقتصادی در خلق بازده مازاد بر بازده مورد انتظار سرمایهگذاران براساس ریسک معین اشاره دارد میتواند میزان اثربخشی عملیات شرکت را اندازهگیری کند. اگر نتیجه این اندازهگیری مثبت باشد میتوان چنین قضاوت کرد که مدیریت طی عملیات جاری، ارزش شرکت را افزایش داده و چنانچه منفی باشد عملکرد مدیریت باعث کاهش ارزش واحد تجاری شده است. این معیار که با هدف سازمان در زمینه افزایش ثروت سهامداران همبستگی دارد توسط استوارت (Stern Stewart) ارائه شده و برابر سودهای عملیاتی منهای هزینه سرمایههایی است که برای ایجاد آن بهکار گرفته شده است و در واقع بهعنوان یکی از شاخصهای سوداوری درنظر گرفته میشود.
EVA= (r - c) × Capital
(EVA= (r × Capital) - (c × Capital
(EVA= NOPAT - (c × Capital
r = نرخ بازده سرمایه
c = نرخ هزینه سرمایه
Capital = سرمایه
NOPAT = سود خالص عملیاتی پس از مالیات
EVA = ارزش افزوده اقتصادی
برمبنای ارزش افزوده اقتصادی ایجاد ارزش در یک شرکت به دو عامل بستگی دارد:
* شرکت از سرمایه بهکار گرفتهشده چه بازدهی کسب میکند؟
* برای این سرمایه بهکار گرفتهشده چه هزینهای میپردازد؟
بنابراین آنچه در این معیار اهمیت دارد این است که شرکت بتواند بازدهی بیش از هزینه سرمایه منابع مالی خود بهدست آورد.
ارزش افزوده اقتصادی ارزش سهام را دقیقتر از سود هر سهم و بازده حقوق صاحبان سهام بهدست میآورد. اخیراً شرکتها قدم در راهی از مدیریت درامدها گذاشتهاند که آنها را بهسوی مدیریت ارزش سوق میدهد. ارزش افزوده اقتصادی با ارائه مدلهای کاربردی قابل اجرا به مدیران در این فرایند کمک میکند.
یکی از مزایای اصلی ارزش افزوده اقتصادی، ارائه زبان واحدی در کل سازمان است. زمانیکه ارزش افزوده اقتصادی کانون توجه فرایند مدیریت قرار میگیرد عملکرد سازمان کارا خواهد شد چرا که ارزش افزوده اقتصادی به ما مسئولیت پاسخگویی میدهد و میتواند تنها معیاری باشد که موفقیت در آن خلاصه میشود.
مجله فورچون (Fortune) در اکتبر 1996 ارزش افزوده اقتصادی را بهعنوان جذابترین ایده مالی معرفی نمود و اشاره کرد که یک موسسه امریکایی پیشبینی کرده ارزش افزوده اقتصادی جایگزین سود هر سهم خواهد شد. از جمله شرکت کوکاکولا با بهکارگیری این معیار توانست بازده سرمایهاش را حدود 200 درصد طی سالهای 1993-1987 افزایش دهد. مدیر شرکت کوکاکولا معتقد است ارزش افزوده اقتصادی او را وادار به پیدا کردن راههای زیرکانه برای ادامه فعالیت با سرمایه کمتر میکند؛ بهعبارت دیگر انگیزه یافتن راههای افزایش کارایی سرمایه را ایجاد میکند و در نهایت موجب میشود که شرکت عملکرد برتر داشته باشد. استوارت توصیه میکند که از ارزش افزوده اقتصادی بهعنوان مبنایی برای تخصیص سرمایه، ارزیابی عملکرد، تعیین پاداش و ایجاد ارتباط با خبرگان در بازار سرمایه استفاده شود. به این ترتیب تصمیمگیریها موثرتر میشود، ارتباطات افزایش مییابد و میزان پاداشها با افزایش در ارزش افزوده اقتصادی بالاتر میرود.
کاربردهای ارزش افزوده را میتوان در 3 حوزه قرار داد :
1. کاربرد اقتصادی: میتوان به شناخت توانمندی های اقتصادی بنگاه نظیر بهره وری عوامل و منابع تولیدی ، برنامه ریزی سیاستهای کلان اقتصادی اشاره نمود.
2. کاربرد مدیریتی: به شناخت توانمندی ها و کارکردهای منابع انسانی نظیر نیروی کار تولید بمنظور سنجش عملکرد نیروی انسانی برای افزایش کارایی اشاره کرد.
3. کاربرد حسابداری : از مهمترین های این کاربرد ، کاربرد مالی آن است زیرا تمام علایق دربعد مالی پنهان است . تحلیل مالی منطقی و سودمند از وضعیت و عملکرد مالی بنگاههای اقتصادی در مقایسه با سود حسابداری یکی از کاربردهای مهم مالی ارزش افزوده اقتصادی است.
ارزش چیست؟ عبارت است از بار معنایی خاصی که انسان به برخی اعمال ، حالتها و پدیده ها نسبت میدهد.
مزایای استفاده از ارزش افزوده اقتصادی :
1. EVAرابطه نزدیکی با خالص ارزش فعلی NPV دارد. 2) EVA مدیران ارشد شرکتها را نسبت به معیاری که بیشتر تحت کنترل آنهاست پاسخگو کند. 3) از طریق همه تصمیماتی که مدیران شرکتها اتخاذ میکنند تحت تاثیر واقع میشود. 4) EVA معیار مناسبی جهت تعیین پاداش مدیران میباشد. 5) EVA با ارزش بازار شرکت در ارتباط است. 6) EVA نشان می دهد که ارزش شرکت مستقیما ً به عملکرد مدیریت بستگی دارد.
معایب ارزش افزوده اقتصادی :
1) محاسبه EVA شامل نرخ بازده و نرخ هزینه سرمایه میباشد که مشکل است . 2) EVA معمولا ً براساس ارقام تاریخی محاسبه میشود . 3) گاهی اوقات تجزیه و تحلیل EVA غیر عملی است مثلا ً برای شرکتهای که تازه راه اندازی شده اند یا برای شرکتهای سرمایه گذاری تزیه و تحلیل EVA مناسب نیست.
