صورتهای مالی اطلاعات حسابداری به خودی خود قابل استفاده نیستند بلکه باید ثبت وطبقه بندی شده ودر قالب صورت های مالی خلاصه گردند برای ثبت این اطلاعات حسابداران هریک از فعالیتهای مالی را مورد تجزیه وتحلیل قرار داده واثر آن را برمعادله ی حسابداری تعیین می نمایند مبنای اصلی عملیات حسابداری معادله ی حسابداری است
انواع صورت های مالی :دارایی ها:اموال وحقوق مالی متعلق به هرموسسه ی است که قابل تقویم به پول ودارای منافع آتی می باشد در این تعریف منظور از اموال انواع دارایی مشهود وقابل لمس و رویت است مانند:
الف:موجودی نقدی:وجوه نقدی است که در محل موسسه در یک صندوق نگهداری میشود .معوملاموسسات اعم ازبازرگانی مبالغ عمده وجود نقد را در بانک نگهداری می کنند که تحت همین عنوان درحسابها منعکس می گردد وجز داراییهاست.
ب:حسابهای دریافتنی:این حسابها نشان دهنده میزان مطالبات موسسه از افراد وموسساتی است که به موسسه بدهکار هستند ولی بدهی خود اسناد تجاری (مانند سفته وبرات) به موسسه نداده اند.
ج:ملزومات:آن دسته از مواد ولوازمی گویند که به طور روزانه مقداری ویا تعدادی از آنها مصرف می شود مانند لوازم التحریر
د:اثاثه:منظور از اثاثه وسایلی ازقبیل میز؛صندلی؛قفسه؛ماشین تحریر؛ماشین حساب وغیره است که موسسه در جریان عملیات خود از آنها استفاده می نماید ودارای عمر نسبتا طولانی می باشند.
ه:ساختمان:محلی است که موسسه در آن مستقر می باشد وسایل؛مدارک واسناد مربوطه به فعالیتهای مالی در آن نگهداری می گرددواین نوع داراییها از اقلام مصرف شدنی به شمار می آیند که بتدریج مستهلک می شوند تا روزی غیر قابل استفاده گردند.
بدهی ها
مبالغی که یک موسسه به افراد و موسسات دیگر بدهکار است ویا کلیه مبالغی که باز پرداخت آنها در تاریخچهای معین در اینده بر عهده موسسه است بدهی نامیده می شود.به عبارت دیگر می توان گفت:ادعا یا حق.مالی طلبکاران نسبت به داراییهاست یک موسسه است واین حق نسبت به داراییهای معینی نمی باشد؛بلکه نسبت به کل داراییهاست .از انواع بدهی می توان حسابهای پرداختنی اسناد پرداختنی (سفته وبرات پرداختنی )را نام برد. این گونه بدهیها معمولا در اثر خرید دارایی به طور نسیه ویا وام ایجاد می شوند.
بستانکاران یک موسسه در مورد وصول طلبهای خود نسبت به مالک یا مالکان آن موسسه حق تقدم دارند.از این جهت در سمت چپ ترازنامه ابتدا بدهی ها وبعد پرداخت بدهی های خود نباشد؛یعنی میزان داراییها؛کافی برای پرداخت تعهدات آن موسسه نباشد؛ورشکسته به حساب می آید.
حقوق صاحب(صاحبان )سرمایه
حقوق صاحب سرمایه عبارت است از حقوق صاحب یا صاحبان موسسه نسبت به دارایی موسسه مذکور در واقع وقتی بدهیها را از داراییها کسر نماییم مانده را حقوق صاحبان سرمایه می نامند ویا به عبارت دیگر آنچه که پس از پرداخت بدهی ها وتعهدات موسسه از داراییها باقی می ماند متعلق به صاحب یا صاحبان موسسه است.
ترازنامه یا صورت وضعیت مالی
ترازنامه یا بیلان عبارت است از صورتی که وضع مالی یک موسسه رادر یک تاریخ معین (غالبا آخرین روز یا سال) نشان می دهد وبه همین دلیل به آن صورت وضعیت مالی نیز گفته می شود ترازنامه در واقع همان معادله حسابداری است که در آن ارقام مربوط به هریک از دو طرف معدله تفکیک ویا طبقه بندی جزییات نمایش داده شده است.
اشکال مختلف تراز نامه:ترازنامه را می توان به دو صورت ؛یکی به شکل گزارشی(عمودی) ودیگر به شکل حسابی (افقی) تهیه نمود.
1-شکل گزارشی ترازنامه :
گفته می شود که هر ترازنامه عنوانی مشتمل بر سه سطر می باشد برای تهیه ترازنامه ابتدا عنوان آن نوشته می شود.سپس داراییها را زیر هم می نویسیم.معمولا قسمت داراییها با موجودی نقدی آغاز می شود وبا حسابهای دریافتنی ؛اسناد دریافتنی؛ موجودی ملزومات وسایر داراییهایی که در آینده نزدیک به وجه نقد تبدیل ویا مصرف می شوند ادامه می یابد.داراییهای که ماهیتی نسبتا دایمی تر دارندمانند:زمین ؛ساختمان وتاسیسات ؛متعاقبا در قسمت داراییها ذکرمی شوند.پس از داراییها ؛بدهیها نوشته می شوند.پس از آن حقوق صاحب (صاحبان)سرمایه را می نویسیم علت اینکه بدهیها قبل از حقوق صاحب (صاحبان)سرمایه نوشته می شوند این است که طلبکاران در دریافت مطالباتشان به صاحب یا صاحبان سرمایه حق تقدم دارند.
2:شکل حسابی ترازنامه :
در این شکل از ترازنامه که به دلیل مشاهبت آن با فرم حساب به این نام خوانده می شود ابتدا عنوان نوشته می شود سپس داراییها در سمت راست وبعد بدهیها وحقوق صاحب (صاحبان) سرمایه در سمت چپ با رعایت همان ترکیبی که در تهیه شکل گزارشی ترازنامه توضیح داده شد نوشته می شوند
صورت سود و زیان :صورت سود و زیان صورتی است که وضعیت فعالیتهای مالی یک موسسه و نتیجه ی ان را در یک طی یک دوره مالی نشان میدهد ترازنامه وضعیت مالی یک موسسه را در یک تاریخ معین نشان میدهد بنابراین بدون وجود صورت سود و زیان نمی توان از چگونگی فعالیت های مالی در طی یک دوره اگاه گردید صورت سود وزیان و ترازنامه از مهمترین صورت های مالی هستند که صورت سود و زیان قابلیت سوداوری موسسه را نشان میدهد در حالیکه ترازنامه اطلاعات لازم در مورد قدرت پرداخت بدهیهای موسسه را در اختیار دارد به طور کلی هر فرد در زندگی روزانه اش میتواند میزان سود و زیان حاصل از دسترنجش را با یک تفریق ساده ی هزینه ها از در امدها بدست اورد
درامد:درامد به مبالغی اطلاق میشود که از ارایه خدمات به مشتریان عاید موسسه میشود در صودتی که این درامد به طور نقد عاید شود موجب افزایش در حساب وجوه نقد موسسه خواهد شد و در صورتی که تعهد گردد که بعدان به موسسه پرداخت میشود موجب افزایش در حسابهای دریافتنی و یا اسناد دریافتنی موسسه میگردد
هزینه:منظور از هزینه مبالغی است که جهت کسب درامد به خرج گرفته میشود یعنی اگر موسسه کارش خدمات است برای انجام این خدمات متحمل خرجها و پرداختهایی میگردد که انها را هزینه میگویند به طور کلی رقمی را میتوان هزینه جاری یک دوره مالی در یک موسسه به حساب اورد که اولأ در ارتباط با درامد همان دوره باشد و ثانیآ موجب کاهش در سود ویژه دوره ی مالی و در نهایت سرمایه صاحب یا صاحبان موسسه شود
منبع:اصول حسابداری
نویسنده :ویدا مجتهدزاده,سید حسین علوی طبری
