نویسنده موضوع: ايا هدفمندي يارانه ها شكست خورده است؟  (دفعات بازدید: 1305 بار)

آفلاین azadavar

  • کاربر جدید
  • *
  • سپاسگزاری ها
  • -تشکر کرده: 0
  • -تشکر شده: 0
  • ارسال: 10
  • امتیاز های کاربر: 1
  • دانشگاه: ازاد اسلمي واحد لامرد
  • مقطع تحصیلی: کارشناسی
ایا هدفمندی یارانه ها شکست خورده است؟
با توقف اجرای فاز دوم قانون هدفمندسازی یارانه‌ها، این سوال مطرح می‌شود که آیا این طرح را باید شکست خورده قلمداد کرد؟‎

برای پاسخ به این سوال باید اهداف مورد نظر سیاست‌گذاران از اجرای این طرح را برشمریم و میزان تحقق هر یک از آنها ‏تاکنون و روند تحقق این اهداف در آینده را بررسی کنیم. باید توجه داشت که اقتصاد و جامعه دارای حرکت و پویایی هستند و از ‏سیاست‌های اقتصادی انتظار می‌رود که اثر خود را به صورت مستمر و بلندمدت بر اقتصاد بگذارند، نه مقطعی و کوتاه‌مدت‎.
یکی از مهم‌ترین اهدافی که سیاست‌گذاران از اجرای هدفمندی یارانه‌ها در ذهن می‌پروراندند، مدیریت و بهینه‌سازی مصرف ‏انرژی در کشور و کاهش وابستگی به واردات حامل‌هاي انرژی، به ویژه بنزین، بوده است. با اجرای سهمیه‌بندی بنزین و افزایش ‏قیمت انواع حامل‌های انرژی، این هدف تا حدودی محقق شد و روند فزاینده‌ رشد مصرف حامل‌های انرژی در کشور متوقف شد‎.
اگر بخواهیم بر مبنای علم اقتصاد، تحلیلی از این پدیده ارائه کنیم، باید بگوییم که طی سالیان متمادی، افزایش قیمت حامل‌های ‏انرژی، متناسب با افزایش سطح عمومی قیمت‌ها (نرخ تورم) نبوده است. بنابراین، به تدریج قیمت نسبی حامل‌های انرژی در ‏اقتصاد ایران کاهش یافته و در نتیجه، روند مصرف آن با نرخی بالاتر از نرخ رشد اقتصادی کشور افزایش یافته است. بنابراین، ‏به طور فزاینده‌ای شاهد رشد شاخص شدت انرژی و کاهش بهره‌وری استفاده از آن در کشور بوده‌ایم. با اجرای هدفمندی و افزایش ‏قیمت حامل‌های انرژی، این روند به طور مقطعی متوقف شد. اما باید توجه داشت که مشکل اصلی حل نشد، زیرا میزان مصرف ‏انرژی، خود معلول عدم تناسب میان رشد قیمت حامل‌های انرژی و افزایش سطح عمومی قیمت‌ها در طول زمان بوده است‎. ‎بنابراین، سیاستی می‌تواند به عنوان راه حل و درمان این مشکل بر شمرده شود که اثر خود را در درازمدت بر اقتصاد می‌گذاشت‎.
برای تبیین این موضوع مثالی مطرح می‌کنم. شیر آبی را در نظر بگیريد که خراب شده و چکه می‌کند‎. ‎برای مهار مشکلات ناشی ‏از آن، ظرفی در زیر شیر قرار داده‌ایم. به تدریج و با گذشت زمان، ظرف از آب پر می‌شود و مجبور هستیم هر چند وقت یک بار ‏آب آن را خالی کنیم تا سرریز نکند. اما، خالی کردن ظرف آب یک راه حل مقطعی است‎. ‎برای حل اساسی این مشکل باید فکری ‏به حال نشتی شیر آب بکنیم‎!
هدفمندی یارانه‌ها، در واقع همان خالی کردن سطل پر از آب بود. اما، با توجه به اینکه قیمت‌ حامل‌های انرژی پس از آن تثبیت ‏شد و سازوکاری برای اصلاح قیمت‌ها متناسب با نرخ تورم پیش‌بینی نشد، شاهد هستیم که با گذشت زمان و افزایش سطح عمومی ‏قیمت‌ها و ثابت ماندن قیمت حامل‌های انرژی، قیمت نسبی این کالاها روز به روز در اقتصاد کاهش پیدا می‌کند و به مرور زمان، ‏به شرایط پیش از هدفمندی باز می‌گردیم و دوباره کسی باید پیدا شود تا سطل پر از آب اقتصاد ایران را خالی کند‎!
با این حساب، با وجود همه هزینه‌هایی که در ابعاد مختلف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی برای اجرای هدفمندی یارانه‌ها به کشور ‏تحمیل شد، ما نتوانستیم به یک راه حل پایدار و بلندمدت در این زمینه دست یابیم و روند رشد مصرف حامل‌های انرژی، باز هم ‏نگران‌کننده شده است‎.
موضوع دیگری که باید برای آن راه‌حلی ریشه‌ای پیدا شود، توجه به عامل نرخ ارز در قیمت‌گذاری‌ حامل‌های انرژی است. ‏روزگاری، به منظور پیشگیری از قاچاق سوخت، ایجاد تناسب میان قیمت فروش بنزین و گازوئیل در داخل و خارج کشور، به ‏عنوان یک هدف مهم هدفمندی یارانه‌ها برشمرده می‌شد،‌ اما امروز با جهشی که در نرخ ارز به وجود آمده است، فاصله‌ زیادی با ‏این هدف داریم‎.
به نظر می‌رسد با درس گرفتن از آموزه‌های هدفمندسازی یارانه‌ها و توجه به تجارب جهانی، از این به بعد باید مانند سایر ‏کشورها، به سمت آزادسازی قیمت‌های انرژی حرکت کنیم. در این صورت، ‌مردم خود را به طور طبیعی با نوسانات قیمت‌های ‏جهانی انرژی وفق خواهند داد و تغییرات قیمت را ناشی از تصمیمات سیاست‌گذاران نخواهند دانست و به عنوان معلولی از تعادل ‏عرضه و تقاضا در بازار جهانی خواهند پذیرفت
منبع نشریه: دنیای اقتصاد‎.‎

تالار گفتگوی حسابداری


Tags: