تاثير اظهار نظر حسابرسان بر قيمت سهام به هم راستايي نظريه حسابرس با نظر سهامداران و سرمايه گذاران بستگي دارد .
در صورتي كه نظر حسابرس با نظر سهامداران و سرمايه گذاران متفاوت باشد با توجه به دسترسي رسمي حسابرس به اطلاعات درون سازماني ( Inside Information ) نظريه وي مورد واكنش سهامداران قرار مي گيرد .
تحقيقات تجربي انجام شده درباره شروط حسابرسي به دو گروه تقسيم مي گردنديك گروه فرايند تصميم گيري حسابرس را براي رسيدن به گزارش مشروط (به خصوص شروط مهم و اساسي ) مورد مطالعه قرار مي دهد و گروه ديگر تاثير گزارشهاي مشروط به گروههاي استفاده كننده را بررسي مي نمايد .
در تحقيقات فرايند تصميم گيري مي توان تاثير اطلاعات منتشر شده صورتهاي نالي در گزارش مشروط ملاحظه نمود . يعني اطلاعات مالي منتشر شده ، زمينه ساز پيش بيني و صدور گزارش مشروط توسط حسابرسان مي باشد.
در تحقيقات گروه دوم ، ميزان مفيد بودن شروط حسابرسي مورد پژوهش قرار گرفته است.
نتايج اين تحقيقات ، تاثير انتشار شروط حسابرسي بر اشخاص مختلف را نشان مي دهند در حاليكه در مورد تاثير آنها روي قيمت بازار و سهام ، نتايج يكنواخت حاصل نشده است . نظرات حسابرس ممكن استبا ارزيابي هاي قبلي بازار همسو باشد و اطلاعاتي را منعكس كند كه بازار سهام از آنها مطلع است ، در آن صورت نمي توان شروط حسابرسي را بر رفتار اقتصادي چندان موثر دانست.
در حالت عكس ، در صورتي كه اظهار نظر حسابرس حاوي اطلاعاتي باشد كه بازار از آنها آگاهي نداشته باشد ، نظير پيش بيني نقدينگي يا وضعيت عملكرد آتي يا ساير برنامه هاي مديران ، در آن صورت بازار با توجه به جهت مثبت يا منفي اطلاعات واكنش مثبت يا منفي نشان خواهد داد .
تحقيق خانم دكتر ساندراكريزل فليك (Sandra KreiselFleak ) در سال 1988 نشان مي دهد كه اظهار نظرمبني بر عدم تداوم فعاليت توسط حسابرس در حالي كه بازار انتظار آن را نداشته باعث واكنش قيمت سهام شده است . همين نوع اظهار نظر در صورتي كه بازار انتظار آن را داشته باشد واكنش قيمت سهام نگرديده است.
به طور كلي اظهار نظر درباره نبود تداوم فعاليت يك نوع پيشگويي است كه بر تصميمات استفاده كنندگان از اطلاعات تاثير مي گذاردبعبارت ساده تر وقتي گزارش حسابرس احتمال فقدان تداوم فعاليت شركتي را بيان نمايد . اين اظهار نظر به گونه اي در ارزيابي بازار و تلقي سرمايه گذاران اثر مي گذارد و باعث تسريع مراحل توقف عمليات شركت مي شود . در اين زمينه پيش بيني حسابرس مزيد بر علت مي شود و به واقعيت مي پيوندد . بطور خلاصه وظيفه حسابرس در افشاي حقايق ازيك سو و احتمال تاثير نامطلوب اين اقشار از سوي ديگر در برابر بوده كه در تحقيقات گروه اول (فرايند تصميم گيري) جنبه هاي مختلف مورد مطالعه قرار گرفته است .
مواردي از تحقيقات انجام شده در رابطه با گزارشهاي حسابرسي
قيمت و بازده سهام
نتايج تحقيق موضوع تحقيقات انجام شده
وضعيت گزارشهاي حسابرسي هر سال نسبت به سال قبل بهتر شده و بهبود در روند زمان معلوم بهبود در نحوه ارائه صورتهاي مالي مي باشد تاثير گزارشهاي حسابرس بر نحئه ارائه صورتهاي مالي واحدهاي اقتصادي تحت پوشش دستگاههاي دولتي
عدم تاثير گذاري گزارشات حسابرس بر تصميمات مديران
عدم تاثير گذاري سرمايه بر بازده سهام شركتها (دوره1376-1370)
بورس تهران در سطح ضعيف كارائي،كارا نمي باشد
غير عملي بودن قيمت گذاري اوليه جهت ورود به بورس تهران بررسي اثر موارد مطروحه در گزارشات حسابرسان مستقل و بازرسان قانوني بر تصميمات مديران واحدهاي تجاري
تاثير افزايش سرمايه بر بازده سهام شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
بررسي كارايي بورس اوراق بهادار تهران
بررسي مشكلات قيمت گذاري شركتهاي مشمول خصوصي سازي
صدور اظهار نامه مشروط حسابرس پايه اي براي تجديد نظر در انتظارات بازار و تغيير در پايداري سود مي باشد اثر گزارش مشروط بر ضريب حساسيت سود
بررسي هاي آماري
جامعه آماري اين پژوهش شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تا پايان سال 1377 مي باشند كه جهت يررسي ارتباط بين بازده و انواع اظهار نظرهاي حسابرسي مورد تحقيق قرار گرفته اند .
در بخش دوم پژوهش نيز از جامعه آماري شامل افراد آشنا با گزارش حسابرس با اطلاعات مالي و سهام استفاده به عمل آمده است .
طبق گزارشات ساليانه سازمان بورس و اوراق بهادار تعداد شركتهاي پذيرفته شده در بورس در زمان مورد تحقيق به شرح زير مي باشد .
تعداد شركت سال
198
246
263
281 1374
1375
1376
1377
همچنين در گزارشات ساليانه بورس اوراق بهادار ، ميزان بازده هر يك از شركتها طبق تعريف بازده شامل سود نقدي ، سود سهمي ، حق تقدم و افزايش(كاهش) قيمت سهام محاسبه و اعلام گرديده است.
با دسترسي به مجموعه نرم افزارهاي اطلاعاتي شركتهاي بورس (آرشيو تصويرهاي مفيد)مشخص گرديد كه از 820 گزارش ارائه شده از طرف موسسات حسابرسي تعداد 599 گزارش (5/68٪) توسط سازمان حسابرس صادر گرديده است.
بر اين اساس با توجه به حجم بالاي گزارشات صادره توسط سازمان حسابرسي و همچنين وجود يكنواختي در نحوه گزارش دهي و ارائه اظهار نظر ، كليه گزارشات صادره توسط سازمان حسابرسي جهت شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار در سنوات 1373 الي 1376 بعنوان نمونه انتخاب گرديد.
با توجه به اينكه گزارش حسابرسي معمولاً چهار ماه بعد از سال مالي ارائه مي گردد لذا تاثير اظهار نظر حسابرسي بر بازده سال انتشار گزارش (سنوات 1374 الي 1377 ) بعنوان نمونه انتخاب گرديد .
در بررسي پرسشنامه اي آزمون رابطه بين گزارش حسابرسي و بازده سهام با توجه به كيفي بودن اطلاعات مورد استفاده در تحقيق و بعلت نا مشخص بودن واريانس جامعه از حداكثر ميزان پراكندگي كميت تصادفي استفاده گرديد و واريانس برابر D(x) = 25%در گرفته شد كه بر اساس آن حداقل حجم نمونه لازم محاسبه گرديد.
با در نظر گرفتن A به عنوان مقدار سطح عدم اعتماد ، 1-aبرابر سطح اعتماد مورد نظر تلقي مي گردد. با توجه به دو طرفه بودن توزيع و ضرورت لحاظ a/2 در فرمول ، با قرار دادن z مقدار عددي كميت موجود در جدول اعداد داراي توزيع استاندارد نرمال براي سطح اعتماد 1-a/2 ، n محاسبه مي گردد. مقدارE يا خطاي برآورد بر اساس دامنه قابل قبول تعيين شده است با محاسبه حجم مورد نياز بدست آوريد:
بمنظور پوشش مناسب آماري يكصد و ده عدد پرسشنامه بين مديران مالي شركتهاي پذيرفته شده در بورس ، مديران و سر پرستان حسابرسي شركتها ،كارگزاران و كارشناسان بورس اوراق بهادار تهران و اساتيد حسابداري دانشگاهها توزيع گرديده كه از اين تعداد 101 عدد آن جمع آوري گرديده كه پنج پرسشنامه به علت عدم پاسخ در ارزيابي مورد استفاده قرار نگرفت . از آنجايي كه تعداد نمونه انتخاب شده بيشتر از 30 باشد توزيع جامعه نرمال تشخيص داده شد. بنابراين نتايج ناشي از نمونه گيري قابليت تعميم به كل جامعه را دارا مي باشد.
ابزار اندازه گيري اين پژوهش در بخش اول را داده هاي ثبت شده موجود در رابطه به بهزده و اظهار نظرهاي گزارش حسابرسي و در بخش دوم پاسخهاي پرسشنامه مبتني بر روش ليكرت تشكيل مي رهد.
در پژوهش سعي شده با افزايش دقت ، نتيجه انداره گيري واقع بينانه تر و دسترسي به اعتماد و پاياني از طريق كاهش خطاي اندازه گيري متغيرهاي مورد استفاده امكان پذير گردد. بعبارت دقيق تر چنانچه پژوهش تحت همين شرايط مجدداً بعمل آيد نتايج فني حاصل مي گردد. محاسبات به وسيله نرم افزار كامپيوتري سيستم تحليل آماري SAS( Statistical Analysis System ) جهت داده هاي
ثبت شدهآماري و نرم افزار آماري علوم اجتماعي
SPSS (Statistical Package Social Sciences)براي ارزيابي پرسشنامه انجام شده است.
در اولين بخش بررسي آماري پژوهش بر اساس داده هاي ثبت آماري از تست و همچنين آمار دقيق فيشر (Fisher's Exact ) و ضريب توافق چوپروفاستفاده شده است.و در بخش دوم بررسي از پرسشنامه ليكرت با دادن ضريب به پاسخها و محاسبه و ميانگين و انحراف معيار پاسخ ها استفاده بعمل آمد.
در آزمون فرضيه جهت اثبات يا رد فرضيه ها از طريق پرسشنامه با توجه به نامشخص بودن انحراف معيار و ميانگينكل جامعه از توزيع دانش آموزان جهت آزمون فرضيه ها استفاده گرديده و به علت اينكه تعداد حجم نمونه بزرگتر از 30 است توزيع حجم نمونه از دانش آموزان به نرمال تبديل مي شود.
منبع: پورزندي، محمد ابراهيم و هدايت الله منصوري (1379). «نقش گزارشگري مالي در بازار سرمايه»،
