اصول و مفاهيم(مفروضات) حسابداري
حسابداري رهنمودهاي مشخصي دارد. رهنمودهايي كه نحوه اندازه¬گيري، پردازش و مخابره اطلاعات مالي را به حسابداران نشان مي¬دهند، تماما تحت كنترل و برگرفته از اصول پذيرفته شده حسابداري مي باشند.
اصطلاح اصول حسابداري بسيار وسيع¬تر از آن چيزي است كه شما فكر مي¬كنيد. اصول پذيرفته شده حسابداري نه تنها شامل اصلو مي باشد، بلكه مفهايم(مفروضات) و روشهاي مناسب دستيابي به اطلعات حسابداري را نيز در بر مي گيرد. اين اصول، قواعد، احكام و روشهايي كه در طول تاريخ مورد قبول حسابداري بوده است را نيز در بر مي¬گيرد.
اصول پذيرفته حسابداري براساس يك چارچوب مفاهيم نظري كه توسط كميته استانداردهاي حسابداري مالي تدوين شده، استوار است. در اين چارچوب هدف اصلي گزارشگري مالي تهيه اطلاعات مفيد براي سرمايه¬گذاران و اعتبار¬دهندگان مي¬باشد. اطلاعات براي مفيد بودن بايد مربوط، قابل اتكا، قتبل مقايسه و قابل فهم باشند. حسابداران مي كوشند تا در تهيه اطلاعات همواره 4 خصوصيت كيفي فوق را رعايت كنند.
فرض شخصيت جداگانه حسابداري
يكي از اساسي¬ترين مفروضات حسابداري، فرض شخصيت حسابداري است. براي مقاصد حسابداري و گزارشگري مالي هر موسسه و يا بخشهايي از آن يك شخصيت جداگانه فرض شده كه مستقل از شخصيت مالك يا مالكين آن مي تواند معاملاتي انجام دهد. از نقطه نظر حسابداري بايد مرزهاي هر واحد تجاري به وضوح مشخص باشد.
بنابراين مفهوم واحد جداگانه حسابداري در بخش هاي يك سازمان بزرگ و در واقع در هر واحدي كه نياز است ارزيابي به طور جداگانه صورت گيرد، كاربرد دارد، خلاصه اينكه مبادلات واحدهاي تجاري مختلف نبايد با يكديگر و يا مبادلات مالك يا مالكين آن ادغام گردند بلكه هر واحد تجاري بايد به وطر مجزا و منفك ارزيابي شود.
قابل اتكاء بودن (عينيت)
مدارك و صورتهاي مالي بايد مبتني بر قابل اتكاترين اطلاعات موجود باشد، به وطوري كه صحت و سودمندي آنها در بالاترين سطح ممكنه باشد. براي بيان مفهوم اين كيفيت از واژه قابل اتكا بودن استفاده مي¬شود كه گاهي آنرا عينيت نيز مي گويند. اطلاعات قابل اتكا، قابل اثبات هستند و ممكن است توسط افراد حرفه اي تاييد شده باشند.براي مثال مبلغ 7 ميليون ريالي كه حسن براي خريد يك دستگاه كامپيوتر و چاپگر پرداخت كرد، ثابل اثبات است زيرا فاكتور خريد آن موجود مي باشد.اين فاكتور خريد مدرك عيني پرداخت وجه بابت خريد كامپيوتر و چاپگر است. بنابراين، بهتر است تمامي سوابق حسابداري مبتني بر مدارك عيني و اسناد مثبته باشند.
اصل بهاي تمام شده
براساس اصل بهاي تمام شده دارييها و خدمات خريداري شده بايد به بهاي تمام شده واقعي خود (كه بعضي اوقات آنرا بهاي تمام شده تاريخي نيز مي گويند) ثبت شوند، حتي اگر خريدار معتقد باشد در معادله سود كرده و مبلغ دارايي بيش از مبلغ پرداختي ارزش دارد. به هر حال مبلغ پرداختي در مبادله ملاك قرار مي گيرد و بهاي تمام شده معادل ارزش نقدي هر مبادله مي باشد.
همچنين براساس بهاي تمام شده مادامي كه يك دارايي در واحد تجاري نگهداري مي شود بايد بهاي تمام شده آن نيز در حسابهاي آن واحد باقي بماند.چرا؟ به اين دليل كه بهاي تمام شده دارايي يك اندازه¬گيري قابل اتكا است.
فرض تداوم فعاليت
دليل ديگر بريا اندازه گيري دارييها به بهاي تمام شده تاريخي، مفهوم تداوم فعاليت مي باشد. در اين مفهوم فرض بر اين است كه واحد تجاري براي مدت زمان مديدي در آينده به فعاليت خود ادامه خواهد داد. هدف از تحصيل اغلب دارييها نظير ملزومات، زمين، ساختمان و اثاثه – كه به آنها منابع اقتصادي نيز اطلاق مي گردد- استفاده از آنها مي باشد و به هيچ عنوان فروشي آن مد نظر نيست. در تداوم فعاليت حسابدارن فرض مي كنند واحد تجاري براي مدت كافي به فعاليت خود ادامه خواهد داد و دارييهاي موجود براي رسيدن به اهداف مورد نظر مصرف خواهند شد.
ارزش بازار يك دارايي، قيمتي كه مي توان دارايي را به آن قيمت فروخت، ممكن است در طول عمر دارايي تغيير كند. بنابراين، ارزش جاري بازار به علت نوسانات سطح قيمتها در تصميم¬گيري مناسب نبوده و بهاي تمام شده تاريخي در اندازه¬گيري و گزارشگري يك دارايي نسبت به ارزش بازار از قابليت اتكاي بيشتري برخوردار مي باشد.
فرض ثبات واحد پولي(واحد اندازه گيري)
درباره خريد يك عدد نان و يا اجاره ماهانه محلي براي سكونت، ما هميشه در قالب ارزش پولي (ريالي) آن فكر مي كنيم. در ايران حسابداران مبادلات را به ريال ثبت مي كنند چرا كه وسيله مبادله، ريال مي باشد. مبادلات در انگلستان، به پوند استرلينگ، در ژاپن به ين و در ايالات متحده آمريكا به دلار ثبت مي شوند.
برخلاف ارزش يك ليتر، يك متر و يا يك هزار هكتار، ارزش ريال و يا هر ارز ديگر دائما در نوسان است. افزايش در قيمتها را اصطلاحا تورم مي گويند. در زمان تورم با يك هزار ريال، شير كمتر، خمير دندان كمتر و كلا از هر كالايي مقادير كمتري نسبت به گذشته مي توان خريداري نمود. زماني كه قيمتها ثابت است يعني زماني كه تورم بسيار كم و نامحسوس است قدرت خريد ريال ثابت مي ماند.
حسابداران فرض مي كنند قدرت خريد ريال، همواره ثابت مي ماند. فرض ثبات واحد پولي، بر مبناي ناديده گرفتن تاثيرات تورم استوار شده است. اين فرض به حسابداران اجازه مي¬دهد محاسبات خود را با تصور اينكه قدرت خريد پول ثابت است، انجام دهند. در كشورهايي كه نرخ تورم بسيار بالاست، حسابداران ناگريز هستند مقادير پولي گذشته را براساس قواعد و استانداردهاي حسابداري با قدرت خريد جاري پول اندازه¬گيري كنند.
منابع
اصول حسابداری یک : دکتر ایرج نور روش
