مقدمه
در آوریل 2007 و همزمان با ورشکستگی موسسه مالی نیوسنچزی در امریکا،بحران مالی بدهی ها به اوج خود رسید.در یک دوره زمانی بر خلاف انتظار بحران مالی نه تنها کاهش پیدا نکرد،بلکه تشدید شد. با شروع سال مالی 2008 بحران وام های رهنی شدت بیشتری پیدا کرد و بسیاری از موسسه های مالی قدیمی با مشکلات زیادی مواجه شدند . به همین منظور دولت آمریکا مجبور به دخالت در اقتصاد و کمک به آنها شد تا آنها را از بحران مالی نجات دهد . پس از آن موسسه مریل لینچ که سومین بانک سرمایه گذاری آمریکا بود با بحران مواجه شد ، ولی دولت با آنها کمک کرد و آن را ملی اعلام نمود.علاوه بر این ،چهارمین موسسه سرمایه گذاری جهان نیز به علت زیان های عظیمی که متحمل شده بود اعلام ورشکستگی کرد . همچنین شرکت های ای ای جی که بزرگترین شرکت بیمه جهان بود ، اعلام ورشکستگی کرد و با پرداخت 85 میلیون دلار توسط دولت آمریکا ملی اعلام شد .تمام مطالب بالا ، تاییدی بر گفته رییس پیشین بانک مرکزی آمریکاست که بیان داشته بود آمریکا با یک بحران مالی بی سابقه مواجه شده است و به احتمال زیاد در آینده با رکود اقتصادی روبرو می شود.
هدف مقاله حاظر عبارت است از تجزیه و تحلیل این بحران و روشن شدن برخی مسائل برای پیشرفت حسابداری.
معیار حسابداری
اندازه گیری معاملات دارایی های مالی
ابزار مالی را می توان ار حسب روش اندازه گیری به چهار گروه زیر تقسیم کرد :
1.ابزاری که شامل استفاده از روش منصفانه هستند،
2.سرمایه گذاری انجام شده که به روش بهای تمام شده ارزیابی می شوند،
3.وام و وجوه دریافتنی سررسید شده،و
4.دارایی های که روش مشخصی ندارند ، بلکه از روش دارایی های مشابه باید استفاده شود؛مانند برخی از ابزار مشتقه.
معاملات دارایی ها و بدهی مالی ، اساسا به واحد اقتصادی مربوط می شود که دارایی یا بدهی مالی را در آینده نزدیک می فروشد یا آن که به منظور کسب بازده تحصیل کرده است. به عنوان مثال ، هدف بنگاه اقتصادی از تحصیل سهام به دست آوردن سود ناشی از تفاوت قیمت باشد یا اینکه تفاوت قیمت و هم کسب سود . استاندارد های بین المللی حسابداری الزام می دارد که بنگاه های اقتصادی در پایان هر دوره ،دارایی های خود را بر مبنای ارزش منصفانه ارزیابی و تعیین قیمت کنند. هنگامی که قیمت های جاری بازار بیش از بهای تمام شده آن است ، میزان اختلاف به عنوان سود شناسایی می شود . همچنین ، اگر قیمت جاری بازار پایین تر از بهای تمام شده آن باشد ، شرکت باید زیان شناسایی کند.این فرایند،روش بازار نامیده می شود.
بیانیه 157 هیئت استاندارد های حسابداری آمریکا نیز الزام می دارد که اموال مالی به ارزش های منصفانه اندازه گیری و تغییرات آنها در سود و زیان منظور می شود .
در دنیای واقعی ، شرکت معمولا محاسباتی قلبل ارائه را در پایان مالی هر ماه انجام می دهد هر چند با توجه به نظارت های خاصی که باید صورت گیرد ، محاسبات روزانه سودوزیان سرمایه گذاری به صورت داخلی انجام می شود و بنابراین ارزش بازار باید بر مبنای قیمت های پایانی روز مشخص و در سودوزیان آن درج می شود .
افزایش ابهام اندازه گیری از طریق تامین مالی با همبستگی بالا
ابزار مالی مشتقه ، ابزار مالی جدیدی هستند که در اوراق مقایسه یا ابزار مالی قدیمی (برای مثال سهام ،اوراق قرضه و...)پیچیدگی بیشتری دارند .
برخی از ابزار های مالی شامل قراردادهای آینده واختیار می باشند .نظر به این که بحران مالی اخیر تا حد زیادی مربوط به مباحث تامین مالی است ، ابهامات و سوالات زیادی درباره چگونگی اندازه گیری آنها به وجود آمده است . اگر موضوع معامله دارای بازاری فعال باشد ،در یک بازار کامل سازوکار عمل به گونه ای است که اطلاعات به سرعت انتقال می یابد و منتشر می شود ؛ و در نتیجه قیمت بازار همه اطلاعات را منعکس می کند و در این صورت قیمت منصفانه است . اما اگر بحران مالی مشتقه بازار فعالی نداشته باشد ، برای بدست آوردن قیمت منصفانه باید به ارزش ابزار مالی مشتقه رجوع کرد و سپس تعدیلات لازم را اعمال نمود . اما اگر همان ابزار مالی مشتقه مشابه نیز بازار فعالی داشته باشد ، باید از مدل تعیین قیمت مناسبی استفاده کرد تا مشخص شود که ارزش منصفانه منجر به سودوزیان شده است و در نهایت باید در صورت سودوزیان جامع گزارش شود ، در صورت مشخص نبودن ارزش بازار ، بهتر است است که تا حد امکان از اطلاعات فرعی و نه اطلاعات داخلی استفاده شود .
افشای اطلاعات حسابداری
اوراق بهادار مشتقه در یک دامنه محدود منتشر می شود و بازار فعالی هم برای آن وجود ندارد و معمولا در فرابورس معامله می شود و می توان ادعا کرد که فقط موسسه های مالی به طور انفرادی آن را معامله می کنند و هیچ رقیب و سازوکار بازاری برای آن وجود ندارد علاوه بر این ، اطلاعات مبادله ای بسیار محدود برای این اوراق بهادار وجود دارد و حتی در صورت وجود اطلاعات هم ارزش کمی دارد و معمولا افشای آن بدون احتیاط لازم صورت می گیرد . به عبارت دیگر ، ساختار محصولات خارج از بورس فاقد شفافیت ،پویایی نقدینگی است .دارای ریسک باالقوه بالایی هستند .
نتیجه
هیئت استانداردهای بین المللی حسابداری در اکتبر سال 2008 اقدام به برگزاری سمینار ویژه ای در رابطه با بحران اعتبار جهانی در حسابداری ارزش منصفانه و حسابداری اقلام خارج از ترازنامه نمود تا از طریق بحث در این زمینه به اصلاح استاندارد حسابداری ارزش منصفانه بپردازد . این هیئت اقدام به اصلاح بیانیه شماره 39 استانداردهای حسابداری بین المللی نمود که بانک ها برای اجتناب از به کار بردن روش بازار می توانند اقدام به طبقه بندی مجدد دارایی ها کنند . همچنین ، این نهاد بین المللی حسابداری اعلام کرد که مقررات تجدید نظر شده مطابق با استانداردهای گزارشگری مالی است . پس از مدتی هیئت استاندارد های مالی آمریکا تفسیری را درباره آن گروه از استانداردهای حسابداری که بیشترشان مطبق قیمت های بازار بودند ، ارائه کرد ، این تفسیر اجازه داد گه شرکت های مالی در صورتی که تامین مالی آنها بیش از ارزش فروش باشد از روش قیمت ثابت استفاده کند .
در پایان باید گفت که تمام این پدیده ها که در بحران مالی اخیر رخ داده و تا حد زیادی نیز جهانی شد ، است ، موجب تحولاتی در زمینه توسعه و پیشرفت خسابداری خواهد شدو حسابداری نیاز دارد از منظر معیار های اندازه گیری افشای اطلاعات در حیطه های یاد شده، درس های لازم را فرا گیرد .
منابع
مشایخ شهناز و ،فرناز طبقیان ،بحران مالی امریکا و پیامدهای آن ،فصلنامه حسابرس ،شماره 43 زمستان 1387
o Chen Boasen,the loan crisis is worsening the world Economic,2008,pp.18
o Fan wu,Yu Pan,Analysis of current Financial Crisis Fram an accounting point of wiew,
o International Journal of Business and management, 2008,vol, 4,no ,10.
