روش نرخ بازده داخلی
نرخ بازده داخلی نرخ سود تضمین شده ای است که موجب تساوی ارزش فعلی کلیه وجوه نقد دریافتی آتی پروژه سرمایه گذاری با مبلغ سرمایه گذاری آن گردد به عبارت دیگر نرخی است که در آن نرخ ارزش فعلی خالص پروژه صفر می شود. همچنین می توان گفت که نرخ مزبور حداکثر نرخ سود تضمین شده ای است که در صورت تأمین مالی واحد تجاری از طریق استقراض پرداخت خواهد شد.
همانگونه که آگاهی از سطح فعالیت در نقطه سر به سر به عنوان ابزاری جهت تصمیم گیری مورد استفاده مدیریت قرار می گیرد، نرخ بازده داخلی نیز می تواند به عنوان معیاری برای استقراض مورد استفاده قرار گیرد.
در روش نرخ بازده داخلی که روش گردش وجوه نقد تنزیل شده نیز نامیده می شود تئوری ارزش فعلی مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش پس از محاسبه نرخ بازده داخلی، این نرخ با نرخ بازده داخلی سایر پروژه های سرمایه گذاری مقایسه و پروژه ای پذیرفته می شود که نرخ بازده داخلی بیشتری داشته باشد. البته باید توجه داشت که رده بندی پروژه ها بر اساس نرخ بازده داخلی نمی تواند به تنهایی مبنای قبول یا رد پروژه های سرمایه گذاری قرار گیرد، چرا که اگر نرخ هزینه تأمین مالی بیشتر از نرخ بازده داخلی باشد اجرای پروژه مقرون به صرفه نخواهد بود.
مزایا و معایب روش نرخ بازده داخلی
در نظر گرفتن ارزش زمانی پول و زمان بندی گردش وجوه نقد در طول عمر پروژه و مدنظر قرار دادن سودآوری پروژه در طول عمر آن از مزایای روش نرخ بازده داخلی محسوب می شود همچنین نرخ بازده داخلی محاسبه شده ممکن است برای مدیریت مفهوم بیشتری از مبلغ ارزش فعالی خالص داشته باشد و رده بندی منطقی و یکنواخت پروژه های سرمایه گذاری را امکان پذیر سازد.
از ایرادات اساسی وارد بر روش نرخ بازده داخلی این است که در این روش فرض می شود که جریان های نقدی در هر یک از سالها، مجدداً با نرخ بازده داخلی پروژه سرمایه گذاری می شود، در حالی که در واقعیت کمتر چنین چیزی امکان پذیر است.
از دیگر معایب روش نرخ بازده داخلی آن است که بکارگیری این روش در مقایسه با سایر روشها مشکل است.
مقایسه روشهای ارزش فعلی خالص و نرخ بازده داخلی
در اغلب موارد، نتایج حاصل از به کار گیری روشهای ارزش فعلی خالص و نرخ بازده داخلی برای ارزیابی پروژه ها یکسان است اما در شرایط زیر ممکن است به کار گیری روشهای مذکور منجر به نتایج متفاوتی شود:
1-در مواردی که الگوی جریان های نقدی متفاوت باشد.
2-هنگامی که مبلغ سرمایه گذاری اولیه پروژه های مورد مقایسه متفاوت باشد.
3-هنگامی که پروژه های مختلف دارای عمر اقتصادی متفاوت باشند.
در مواردی که نتایج حاصل از به کار گیری دو روش فوق با یکدیگر متفاوت باشد، اکثر تحلیل گران مالی بر استفاده از روش ارزش فعالی خالص تأکید دارند.
سایر روشهای ارزیابی پروژه های سرمایه گذاری
برای ارزیابی پروژه های سرمایه گذاری روشهای دیگری نیز مورد استفاده قرار می گیرند که دو روش زیر متداولتر می باشد.:
1-روش معکوس دوره بازیافت سرمایه
2-روش شاخص سودآوری
روش معکوس دوره بازیافت سرمایه: معکوس دوره بازیافت سرمایه که از تقسیم عدد یک بر دوره بازیافت سرمایه به دست می آید براوردی تقریبی از نرخ از نرخ بازده داخلی می باشد. این برآورد هنگامی قابل اتکا است که اولاً عمر پروژه حداقل دو برابر دوره بازیافت سرمایه آن باشد و ثانیاً جریان های نقدی ورودی سالانه پروژه یکسان باشد. البته باید توجه داشت که همواره نرخ برآورد شده از این طریق بیش از نرخ بازده داخلی خواهد بود.
روش ساخص سودآوری
در مواردی که پروژه های سرمایه گذاری مورد مقایسه، مبالغ اولیه متفاوتی داشته باشند، روش ارزش فعالی خالص نمی تواند معیار مناسبی برای رده بندی پروژه ها باشد، چرا که تفاوت مبالغ سرمایه گذاری اولیه در نظر گرفته نشده است در چنین شرایطی بهتر است از شاخص سودآوری که شاخص ارزش فعلی نیز نامیده می شود استفاده کرد.
روش شاخص سودآوری منشعب از روش ارزش فعلی خالص است و مبنای مشترکی را برای مقایسه پروژه های سرمایه گذاری با مبالغ مختلف فراهم می کند و از رابطه زیر به دست می آید:
ارزش فعلی جریان های نقدی ورودی ÷ مبلغ سرمایه گذاری اولیه = شاخص سودآوری
در این روش پروژه ای مورد قبول واقع می شود که شاخص سودآوری آن بزرگتر از یک باشد و هر چه شاخص سودآوری پروژه ای بیشتر باشد مطلوبتر است زیرا بازده بیشتری نسبت به مبالغ سرمایه گذاری شده ایجاد می کند شاخص سودآوری مساوی یک، معرف نقطه بی تفاوتی و مرز قبول یا رد پروژه های سرمایه گذاری است و شاخص سودآوری کوچکتر از یک نیز معرف ارزش فعلی خالص منفی پروژه تحت بررسی است.
