حسابداری بدهی ها
بدهی تعهدی است که به موجب معامله یا رویدادی در گذشسته و حال حاصل گردیده و تسویه آن مستلزم خروج منابع اقتصادی در آینده به صورت نقد، غیر نقد و یا ارائه خدمات به ارزش معین یا قابل برآورد می باشد.
بدهی های جاری:
بدهی های جاری به سه گروه کلی تقسیم می شوند که عبارتند از:
الف- بدهی های قطعی: یعنی بدهی هایی که مبلغ و سررسید آنها مشخص است مانند:1-حسابها و اسناد پرداختنی 2- سود سهام پرداختنی 3- سپرده ها ودایع پرداختنی 4- پیش دریافت ها 5- بدهی های ناشی از هزینه های تحقق یافته 6- بدهیهای ناشی از وجوه نقد وصول شده برای دیگران.
ب- بدهی های برآوردی: یعنی بدهی هایی که مبلغ آنها را باید پیش بینی نمود مانند ذخیره مالیات بر درآمد
ج- بدهی هایی که مبلغ آنها رابطه مشخصی با نتیجه عملیات دارد مانند: تعهدات مربوط به پاداش مدیران
نکته: ذخیره نوعی بدهی است که زمان تسویه و مبلغ آن دقیق نامشخص است. همچنی طبق استاندارد حسابداری شماره 4 ایران زمان تسویه و تعیین مبلغ بدهی توأم با ابهام نسبتاً قابل توجه است و طبق این استاندارد ذخیره باید در صورت وجود معیارهای زیر شناسایی شود:
الف- واحد تجاری تعهدی فعلی در نتیجه رویدادهای گذشته دارد
ب- خروج منافع اقتصادی برای تسویه تعهد متحمل است.
ج-مبلع تعهد به گونه ای اتکاپذیر قابل برآورد است.
در صورت عدم احراز شرایط مذکور، هیچ گونه ذخیره ای نباید شناسایی شود.
بدهی های بلند مدت
گسترش فعالیت های واحد تجاری از طریق ایجاد بدهی های بلند مدت یکی از کاملترین راه های تأمین مالی است که صاحبان اصلی واحد تجاری ، ضمن حفظ اعمال کنترل واحد تجاری با سرمایه گذاری محدود به سود بیشتری دست می یابند.
اوراق قرضه: اوراق قرضه اوراق قابل معامله ای است که معرف مبلغی وام است با بهره معین که تمامی یا اجزاء آن در موعد یا مواعد معینی باید مسترد گردد از جمله مندرجات اوراق قرضه می توان به مواد زیر اشاره کرد:
1-مبلغ اسمی: مبلغی است که روی ورقه قرضه درج می شود و نماینده بدهی شرکت صادر کننده به دارنده آن می باشد.
2-نرخ بهره: نرخی است که شرکت صادر کننده اوراق قرضه موظف است بر اساس آن و بر مبنای مبلغ اسمی ورقه قرضه، به دارنده آن بهره پرداخت نماید.
3- تاریخهای پرداخت بهره: تاریخی است که روی ورقه قرضه جهت پرداخت اقساط بهره معین شده است.
4-سررسید اوراق قرضه: تاریخی است که شرکت صادر کننده اوراق قرضه، مکلف به پرداخت مبلغ اسمی این اوراق به دارنده آن می باشد.
تعیین اوراق قرضه: اررش بازار اوراق قرضه به عوامل متعددی نظیر سررسید، نرخ بهره بازار و بازده مورد انتظار سرمایه گذاری مشابه بستگی دارد.یکی از عواملی که تأثیر بسیار زیادی در تعیین ارزش بازار اوراق قرضه دارد نرخ بهره بازار است .
عملیات حسابداری اوراق قرضه
حسابداری اوراق قرضه در واحد تجاری صادر کننده در چهار مرحله به شرح زیر مورد بررسی قرار می گیرد:
1-در زمان صدور اوراق قرضه 2-در زمان پرداخت بهره اوراق قرضه 3-در زمان بازخرید اوراق قرضه 4- در زمان تبدیل اوراق قرضه به سهام عادی
حسابداری تبدیل اوراق قرضه به سهام عادی
اوراق قرضه قابل تبدیل اوراق قرضه ای است که در تاریخ سررسید یا قبل از آن به اختیار دارنده آن قابل تبدیل به سهام عادی باشد. برای تبدیل اوراق قرضه به سهام عادی دو روش به شرح ذیل وجود دارد:
الف-روش ارزش دفتری: در این روش ارزش دفتری اوراق قرضه به سهام عادی تخصیص می یابد. و در نتیجه هیچ گونه سود یا زیانی شناسایی نمی شود.
ب-روش ارزش بازار: در این روش سهام عادی بر مبنای ارزش بازار سهام یا اوراق قرضه هر کدام که به گونه ای که معقول تر است قابل تعیین است. ارزیابی شده و مابه التفاوت اررزش دفتری اوراق قرضه و اررش بازار سهام یا اوراق قرضه به عنوان سود یا زیان حاصل از تبدیل شناسایی و در دفاتر ثبت می گردد.
حسابداری بازخرید اوراق قرضه
در بسیاری از موارد اوراق قرضه در تاریخ مشخصی بازخرید می شود گاهی اوقات بنا به دلایلی ممکن است اوراق قرضه به تمایل صادر کننده در شرایطی خاص قبل از تاریخ سررسید بازخرید شود. لذا در زمان بازخرید باید مبلغ اسمی و هر گونه صرف یا کسر مستهلک نشده تا تاریخ بازخرید به نسبت تعداد اوراق قرضه ای که بازخرید شده است از دفاتر حذف و تفاوت بین مبلغ پرداختی بابت بازخرید و ارزش دفتری اوراق قرضه بازخرید شده به عنوان سود یا زیان حاصل از بازخرید اوراق قرضه گزارش شود.
منبع
حسابداری مالی، وحید بدیعی، سعید مشایخی فرد، انتشارات مدرسان شریف
