بدهیهای بلندمدت و حقوق صاحبان سرمایه؛ زیانهای احتمالی
بخش بسیار بزرگی از منابع مالی شرکتهای تجاری از طریق ایجاد بدهیهای بهره دار و صدور سهام سرمایه بدست می آید. تحصیل و باز پرداخت سرمایه را گاه چرخه تامین مالی گویند. این چرخه معاملاتی شامل ترتیب روشهای لازم برای صدور مجوز، اجرا و ثبت معاملاتی است که به وامهای بانکی، معاملات رهنی، اوراق قرضه و سهام سرمایه و همچنینع پرداخت بهره و سود سهام مربوط می شود. مطالب مربوط به چگونگی برخورد حسابرسان با بدهیهای بلند مدت و حقوق صاحبان سرمایه، هر دو، در این فصل بحث می شود. علاوه بر این، اطلاعات مربوط به زیانهای احتمالی نیز در این فصل ارائه می گردد. این گونه احتمالیها به شرایطی مربوط می شود که در آن، احتمال می رود داراییها، عموما همراه با احتمال وجود بدهی مربوط، آسیب ببیند.
بدهیهای بهره دار
تقریب تمام واحدهای تجاری، وام می گیرند. یک واحد تجاری بسیار خوشنام ممکن است بتواند در برابر اسناد پرداختنی عادی از بانک وام بگیرد. بر عکس، یک واحد تجاری با وضع مالی نامناسبتر ممکن است نتواند جز با وثیقه گذاری داراییهای بخصوص یا پذیرش شرایط محدود کننده، مانند توزیع نکردن سود، از بانکها اعتبار دریافت کند.
بدهیهای بلندمدت معمولا از لحاظ مبلغ، هنگفت و مدت آنها 20 سال یا بیشتر است. اوراق قرضه، اوراق بهادار با وثیقه و اسناد پرداختنی (گاه، به وثیقه رهنی یا اموال) نمونه های بارز بدهیهای بلندمدت است. پشتوانه اوراق قرضه شرکتها معمولا اعتبار شرکت است نه حقی نسبت به داراییهای مشخص آن. از آنجا که اوراق قرضه تقریبا تمام ویژگیهای سایر اوراق بهادار شرکت را داراست، واژه اوراق بهادار در این فصل، اوراق قرضه و اوراق بهادار با وثیقه را در بر می گیرد.
مدرک رسمی ایجاد اوراق قرضه را قرارداد انتشار اوراق قرضه گویند. هنگامی که اعتبار دهندگان، منابع مالی شرکت را بطور بلندمدت تامین می کنند، اغلب نسبت به برقراری محدودیتهای ویژه ای نیز اصرار می ورزند؛ برای مثال، قرارداد انتشار اوراق قرضه مقرر می دارد که شرکت نباید سودسهام اعلام کند مگر آن که سرمایه در گردش آن، از مبلغ معینی بیشتر باشد، تحصیل ماشین آلات و تجهیزات یا افزایش حقوق کارکنان رده مدیریت تنها به شرطی مجاز است که نسبت جاری شرکت، در سطح معینی حفظ شود یا سود خالص شرکت از مبلغ تعیین شده ای بیشتر گردد. ایجاد وجوه استهلاکی یا وجوه بازخرید اوراق قرضه ابزارهای دیگری برای حفاظت از منافع اعتبار دهندگان است که در قرارداد انتشار اوراق قرضه پیش بینی می شود. در صورت تخطی از این شرایط، ممکن است طبق مفاد قرارداد انتشار اوراق قرضه، تمام بدهی حال گردد.
چگونگی برخورد حسابرسان با رسیدگی به بدهیهای بهره دار
هدفهای حسابرسان از رسیدگی به بدهیهای بهره دار، تعیین موارد زیر است:
1. کفایت سیستم کنترل داخلی بدهیهای بهره دار.
2. اعتبار بدهیهای بهره دار ثبت شده (رخداد و تعهد)
3. ثبت دفاتر بودن تمام بدهیهای بهره دار (کامل بودن)
4. صحت محاسبات ریاضی جداول پشتوانه بدهیهای بهره دار و انطباق آنها با حسابهای دفتر کل (صحت محاسبات ریاضی).
5. درستی ارزشیابی بدهیهای بهره دار
6. کفایت افشا و چگونگی ارائه بدهیهای بهره دار در صورتهای مالی
حسابرسان همزمان با حسابرسی بدهیهای بهره دار، شواهدی را درباره کفایت آزمون انقطاع معاملات دریافتها و پرداختهای نقدی مربوط به این بدهیها، حساب هزینه بهره، بهره های پرداختنی و حسابهای صرف و کسر اوراق قرضه، بدست می آورند. بیشتر اصول مربوط به حسابهای پرداختنی، درباره بدهیهای بهره دار نیز کاربرد دارد. کمتر از واقع نشان داده شدن بدهیهای بهره دار نیز همانند حسابهای پرداختنی، به عنوان یک مشکل عمده و احتمالی حسابرسی تلقی می شود. تاییدیه استاندارد بانک کمک مناسبی است برای کشف بدهیهای ثبت نشده. حسابرسان در ارتباط با افشای بدهیهای بهره دار باید از رعایت کامل مفاد قرارداد انتشار اوراق قرضه توسط شرکت، اطمینان یابند.
سیستم کنترل داخلی بدهیهای بهره دار
مجوز هیات مدیره اجازه ایجاد بدهی، سرآغاز سیستم موثر کنترل داخلی بدهیهای بهره دار است. طبق اساسنامه شرکتها، استقراض باید با تصویب هیات مدیره باشد. در موارد نیاز به تامین مالی، خزانه دار شرکت معمولا گزارشی حاوی نیاز به وجوه نقد، اثر برآوردی استقراض بر عایدات آتی، وضعیت مالی برآوردی شرکت در مقایسه با سایر شرکتهای همان صنعت، چه پیش از استقراض چه پس از آن و راه های پیشنهادی برای تامین آن وجوه را تهیه می کند.
اصول حسابرسي جلد دوم ترجمه0 عباس ارباب سليماني
