بسمه تعالی
روشهاي متداول حسابداري پيمانكاري :
مسئلةاساسي در حسابداري پيمانكاري چگونگي تخصيص در آمدهاو هزينه هاي مرتبط با دورههاي مالي ، در طول مدت قرار داد است براي تعيين سودي كه بايد در هردورة مالي به حساب منظور شود مؤسسات پيمانكاري از دو روش متداول حسابداري پيروي مي كند ، كه عبارتند از :
روش كار تكميل شده ( با محاسبه سود هنگامي كه طرح به ميزان قابل توجهي تكميل شده باشد )
روش درصد پيشرفت كار ( يا محاسبة سود به تناسب كادر جريان پيشرفت هر دوره )
الف ) روش كار تكميل شده ( Completed contract method )
در اين روش شناخت در آمد هنگامي صورت مي گيرد كه كل پيمان يا بخش عمده اي از آن تشكيل شده و صرفا كارهاي جزئي باقي مانده باشد .
در اين روش مخارج پيمان و مبالغ دريافتي در ازاء پيشرفت كار ، در خلال مدت قرار داد ، انباشته مي شود و اما شناخت در آمد پيمان تا زماني كه پيمان عمدتا تكميل نگرديده باشد صورت نمي گيرد . مزيت اصلي روش كار تكميل شده این است كه سود پيمان زماني تعيين مي شود كه كار تمام شده يا به مراحل نهايي تكميل رسيده باشد در اين روش خطرشناخت يا شناسايي سودهايي كه ممكن است كسب نشوند به حداقل مي رسد .
اشكال اساسي روش كار تكميل شده اين است كه درآمدي كه در دوره مالي گزارش مي شود ميزان كار انجام شده در خلال دوره به روي پيمان ها را منعكس نمي كند .
مثال اگر چند پيمان بزرگ همگي در يك دورة مالي تكميل شود اما در دوره هاي قبل ، پيماني به اتمام نرسيده باشد و يا در بعد پيماني تكميل نشود ، با وجود ثبات نسبي فعاليت هاي انجام شده ظاهرا سطح فعاليت هاي جاري را منعكس مي كند . اما همواره فاصلةمداومي بين زمان انجام كار و زمان شناخت سود مربوط به آن وجود دارد .
ب) روش درصد پيشرفت كار :
در اين روش در آمد به تناسب پيشرفت عمليات پيمان شناسايي مي شود . درآمد مذكور با هزينه هاي واقع شده براي رسيدن به همان مرحله از پيشرفت كار مقابله مي شود و حاصل آن ميتواند به عنوان سهم قابل تخصیصآن قسمتي از كاري كه طي دوره هاي تكميل شده ، گزارش شود.
اعمال روش درصد پيشرفت كار خطر اشتباه در برآورد را به همرا دارد ، بدين جهت تا زماني كه نسبت به سود آوري كل پيمان اطميناني نباشد ، منظور داشتن سود در صورت هاي مالي مورد نخواهد داشت و كاربردروش درصد پيشرفت كار نادرست است .
انتخاب روش :
هر گاه پيمانكاري يكي از روش ها را در مورد حسابداري پيمان شخصي به كار گيرد از ان پس در مورد ساير پيمان هايي كه داراي ضوابط مشابه هستند بايد از این روش تبعيت كند .
انتخاب روش حسابداري براي هر پيمان بستگي به ميزان اطمينان دارد كه پيمانکار از بر آورد درآمد و مخارج پيمان به دست مي آورد . در پاره اي موارد ، پيمانكار به خاطر عدم اطمينان نسبت به برآورد،تصميم به اتخاذ روش كامل كار تكميل شده مي گيرد در موارد ديگر كه نتيجة پيمان را مي توان به طور قابل اطمينان برآورد كرد ،حسابداری تمام يا پاره اي از پيمانها ممكن است با استفاده از روش درصد پيشرفت كار صورت گيرد همچنين پيمانكار ممكن است براي قرارداد هاي مختلف از هر دو روش همزمان استفاده كند .
اگر در روش حسابداري قراداد هاي پيمانكار تغيير داده شود تاثير اين تغييرات و مبلغ ريالي آن همواره با علل تغيير بايد افشاء گردد . هر گاه پيمانكار روش حسابداري خود را از درصد پيشرفت كار به روش كار تكميل شده تغيير دهد ممكن است ميزان كليه اثرات مالي ناشي از تغييرات روش را نتوان تعيين كرد در چنين مواردي دست كم ، افشاي مبلغ سود گزارش شده مربوط به سال هاي گذشتة پيمان هايي كه در ابتداي دورة حسابداري در جريان پيشرفت بوده ضروري خواهد بود.
منابع :
1- نشریه شماره 126 سازمان حسابرسی با عنوان حسابداری قراردادهای بلند مدت پیمانکاری تالیف آقایان مصطفی علی مدد و نظام الدین ملک آرایی.
2- نشریه شماره 185 سازمان حسابرسی با عنوان راهنمای بکارگیری استاندارد حسابداری شماره 9 حسابداری پیمانهای بلند مدت تالیف آقای دکتر موسی بزرگ اصل.
3-اصول حسابداري ، تاليف فلوراكريمي ،گاروهوانسيان فر ، نشر همراه ، سال 1347 .
4-كتاب حسابداري پيمانكاري ، تأليف : مصطفي علي مدد و نظام الدين ملك آرائي
5-عالي ور عزيز و رضا شباهنگ- حسابدار صنعتي (برنامه ريزي و كنترل)، 1370. سازمان حسابرسي- جلد سوم
