شرکت سهامی

[ادریس قاعدی]

بسمه تعالی

شرکت سهامی

      شرکت شهامی شرکتی است که سرمایه آن به سهام تقسیم شده ومسئولیت صاحبان سهام محدودبه مبلغ اسمی سهام آنهاست،برخلاف شرکتهای دیگر،شرکت سهامی،شرکت بازرگانی است حتی اگرموضوع آن امورتجارتی نباشد.علاوه براین دراین شرکت برخلاف شرکتهای دیگرتعدادشرکا نبایدازسه نفرکمترباشد.شرکتهای سهامی یکی ازاشکال عمده موسسات تجاری هستندکه درمیان سایراشکال حقوقی رواج بیشتری داشته،میزان دارائیها وتعدادکارکنان زیادی دارندوازحجم عملیات بالایی برخوردارمی باشند.
تشکیل شرکت سهامی
      برای تاسیس شرکتهای سهامی ،اساسنامه ای که به موجب قانون تجارت که روابط حقوقی بین سهامداران راتعیین می کند،تنظیم وبه اداره ثبت شرکتها تسلیم می شود.درمراحل مختلف تاسیس شرکتهای سهامی ،هزینه هایی انجام می شودکه هزینه های تاسیس نام داردوبه عنوان یک دارایی وتحت عنوان سایر دارائیها درترازنامه طبقه بندی می شود.مثلا هرکاه افرادی معین درصدد فعالیت دررشته خاصی ازصنعت باشند،بایددرموردمیزان سرمایه ونحوه تامین آن بررسی های لازم رابعمل آورده وچنانچه خودقادربه تامین تمام سرمایه آن نباشند،احتمالا اقدام به تاسیس شرکت سهامی عام نمایند.
      حق رای برای انتخاب هیئت مدیره،حق دریافت سهمی ازسودشرکت،حق تقدم خریدسهام جدیدشرکت سهامی وحق سهیم بودن دردارائیهای شرکت درهنگام انحلال،حقوق قانونی سهامداران است.
ویژگیهای شرکت سهامی
      الف)شرکت سهمی یک شخصیت حقوقی است که طبق قانون تشکیل می شود ومقررات مربوط به آن درسندی به نام اساسنامه درج می گردد.این شخصیت ،مستقل ازشخصیت صاحبان سهام می باشد.
      ب)مسولیت سهامداران درقبال بدهی های شرکت،محدودبه مبلغ اسمی سرمایه آنهابوده وتعهدشخصی برای بدهی های شرکت ندارند.این امرازدیدگاه سرمایه گذاران ازمزیتهای ویژه شرکتهای سهامی می باشد.
      ج)اگرچه صاحبان سهام،مالک شرکت می باشنداماازمیان خودهیات مدیره ای انتخاب نموده تاشرکت رااداره نمایند.بنابراین ممکن است شخصی هزار سهم یاحتی یک میلیون سهم ازسهام شرکتی رادراختیار داشته باشدولی دراداره امورآن مستقیما نقشی نداشته باشد.
      د)صاحبان شرکتهای سهامی که دارندگان سهام آن شرکت می باشند،می توانندبافروش سهام خود،به سرمایه گذاران دیگراجازه دهندکه درشرکت سرمایه گذاری نمایند.سرمایه شرکتهای سهامی ازطریق فروش سهام به سرمایه گذاران کوچک وبزرگ جمع آوری می گردد.
      شرکتهای سهامی دارای مزایایی است که موسسات تک مالکی ویاشرکتهای تضامنی فاقدآن می باشند.عمده ترین مزایای شرکتهای سهامی عبارتنداز:
الف)برخلاف موسسات تک مالکی وشرکتهای تضامنی،طلبکاران شرکت سهامی،قانونا ادعایی نسبت به داراییهای سهامداران نداشته وبدهیهای شرکت ازمحل داراییهای آن قابل وصول است.بنابراین ،میزان تعهدومخاطره سرمایه گذاری سهامداران،محدودبه میزان سهام آنهااست.برای اغلب سرمایه گذاران این مزیت یکی ازمهمترین مزایای شرکتهای سهامی است.
ب)شرکت سهامی محل مناسبی برای تجمع وبه کارگیری سرمایه های کوچکی است که به تنهایی قادربه فعالیت عمده تجاری نیستند.
ج)نقل وانتقال سهام درشرکتهای سهامی(انتقال مالکیت)به سادگی انجام می شود.به عبارت دیگر،انتقال تمام یاقسمتی ازمالکیت(اوراق سهام)سهامداران به دیگران نسبت به موسسات تک مالکی وشرکتهای تضامنی به ویژه هنگامی که سهام شرکتهای سهامی ازنوع سهام بی نام است ازسهولت بیشتری برخورداراست.
د)شرکتهای سهامی به عنوان شخصیت حقوقی مستقل ازمالکان آنهادارای تداوم موجودیت اند.درصورتی که موسسات تک مالکی وشرکتهای تضامنی ،ازسازمان وموجودیت نسبتا متزلزلی برخورداربوده وبافوت یاکناره گیری مالک یامالکان ،موجودیت آنهابه احتمال قوی ازبین خواهدرفت.
      شرکتهای سهامی دارای معایبی هستندکه عبارتنداز:
الف)درموسسات تک مالکی ،مالیات بردرآمد،متعلق به مالک آن بوده ومطابق قانون مالیاتهای مستقیم وبراساس مالیات بردرآمدومشاغل محاسبه ووصول می گردد.درصورتی که درشرکتهای سهامی ،ابتداده درصددرآمد(سود)درآمدمشمول مالیات شرکتهابه عنوان مالیات شرکت محاسبه ووصول شده وازدرآمد(سود)سهامداران نیزبه ترتیب مقرردرقانون مذکور،مالیات محاسبه ووصول می شود.
ب)تاسبس،اداره وانحلال شرکتهای سهامی تابع قوانین ومقررات خاصی است درحالی که موسسات تک مالکی وشرکتهای تضامنی ساده ترتاسیس،اداره ومنحل می شوند.
      شرکتهای سهامی بردونوع تقسیم شده است:الف)شرکت سهامی عام:به شرکتهایی گفته می شودکه درآن قسمتی ازسهام شرکت ازطریق پذیره نویسی توسط مردم تامین می شودوسرمایه آن نبایداز5میلیون ریال کمترباشد.موسسین شرکت سهامی عام می باید اقلا20%سرمایه شرکت راخودتعهدکرده ولااقل35%مبلغ تعهد شده رادرحسابی به نام شرکت درشرف تاسیس،نزدیکی ازبانکها بسپارند.(مثلاسرمایه شرکت اگر30000000میلیون ریال باشد20%آن6000000میلیون ریال و35%مبلغ اخیرکه تعهدشده 2100000ریال خواهدبود).چنانچه قسمتی ازتعهدات موسسین به صورت غیرنقدباشد،موسسین مکلفندعین مال غیرنقدویامدارک مالکیت آن رادربانک تودیع وگواهی بانک رابه ضمیمه اظهارنامه وضمایم آن به مرجع ثبت شرکتها تسلیم نمایند
      ب)شرکتهای سهامی خاص:درشرکتهای سهامی موسسان تمام سرمایه شرکت راتامین می کنندوسرمایه آن نبایداز 1میلیون ریال کمترباشدوهمچنین شرکای شرکت نباید از3نفرکمترباشد.


|منابع:کتاب حقوق تجارت ازدکترمحمودعرفانی،اصول حسابداری 2ازدکتریحیی حساس یگانه،اصول حسابداری 2تالیف دکترایرج نوروش وفیض الله شیرازی