قبل از تدوین هر نوع استاندارد و یا روش و رویه یکنواختی در حسابداری،برخی از مفاهیم اساسی به عنوان زیر بنای فکری کار حسابداران می بایست مفروض تلقی شود. این فرضیه ها ناظر بر انجام همه فرایندهای حسابداری بوده و بدون اینکه نیاز به استدلال داشته باشند به عنوان مفاهیمی بدیهی پذیرفته شده اند.
مهمترین فرضیه های مبنا در حسابداری عبارتند از:
1)فرض تفکیک شخصیت موسسه
2)فرض اندازه گیری بر حسب واحد پول
3)فرض تداوم فعالیت
4)فرض دوره مالی
5)فرض تعهدی
ذیلآهر یک از فرضیات فوق به اختصار تشریح می شود :
1)فرض تفکیک شخصیت موسسه.........................................
بر اساس این فرضیه،هر موسسه دارای شخصیتی جدا از صاحب یا صاحبان خود است.و حسابداری از دیدگاه شخصیت موسسه انجام می گیرد و به همین جهت دادوستدهای صاحبان موسسه با موسسه مانند هر شخص دیگری ،ثبت و نگهداری می شود و از سوی دیگر معاملات شخصی صاحبان موسسه ربطی به موسسه نداشته و در دفاتر موسسه منعکس نمی شوند.موسساتی که از نظر قانون به ثبت رسیده اند (مانند شرکتها)به عنوان اشخاص حقوقی شناخته می شوند.
2)فرض واحد اندازه گیری بر حسب پول..................................
حسابداری با پدیده ها و وقایعی سرو کار دارد که بتوان آنها را به یک واحد پولی اندازه گیری کرد.
بنابراین برخی از رویدادها و واقعیت هایی که تآثیر مهمی نیز بر وضعیت اقتصادی و مالی موسسه دارند،مانند مهارت نیروی انسانی و مدیریت موسسه ،وفاداری مشتریان موسسه،کیفیت محصولات و استخدام یک مدیر جدید و توانمند،به دلیل اینکه قابل اندازه گیری بر حسب پول نیستند،در دفاتر مالی موسسه ثبت و پردازش نمی شوند. اندازه گیری بر حسب پول ،استفاده از یک واحد اندازه گیری مشترک جهت برقراری مفاهمه در مورد منابع اقتصادی غیر هم جنس و ابزار مناسبی جهت اندازه گیری نتایج حاصل از به کارگیری این منابع است.
3)فرض تداوم فعالیت.......................................................
بر اساس این مفهوم اساسی ، عمر موسسات را نامحدود فرض میکنند. فرض تداوم فعالیت، به معنای دوام همیشگی یک موسسه نیست بلکه مفهوم آن این است که یک موسسه به عنوان موجودیتی مستقل می تواند خود را با شرایط و اوضاع و احوال اقتصادی به نحوی وفق دهد که فعالیت های آن ادامه یابد.
با قبول این فرضیه ،همیشه سال آینده ای برای موسسه وجود خواهد داشت و بنابراین ثبت و طبقه بندی اطلاعات مالی موسسه به نحوی صورت خواهد گرفت که با اطلاعات موسسات مشابه قابل مقایسه باشد،در روش های حسابداری موسسه باید تغییرات لازم اعمال شود و این موضوع به اطلاع استفاده کنندگان از گزارشها رسانده شود.
فرض دوره مالی............................................................ باوجود اینکه عمر هر موسسه نامحدود فرض می شود ولی جهت ارزیابی عملکرد موسسه لازم است که عمر موسسه را به دوره هایی مساوی تقسیم کرد که این طول زمان را دوره مالی می نامند. وضعیت و نتایج عملکرد مالی موسسه در پایان این دوره ها گزارش و مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد.
طول دوره مالی موسسه را می توان با توجه به نوع فعالیت و نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان از گزارشها انتخاب کرد.معمولآ دوره های یک ماهه،سه ماهه،شش ماهه و یک ساله به عنوان مقاطع زمانی جهت گزارش وضیعت مالی و نتایج عملکرد موسسه انتخاب می شود. طبق قوانین تجارت و مالیات ایران وضیعت و نتایج عملکرد مالی موسسات مشمول این قوانین حداقل سالی یک بار می بایست گزارش شود که به این دوره زمانی سال مالی گفته می شود.
سال مالی اغلب موسسات بر سال تقویمی منطبق است ولی طبق قانون، الزامی جهت انتخاب سال تقویمی به عنوان سال مالی وجود ندارند و موسسات می توانند سال مالی خود را از هر تاریخی در سال تقویمی آغاز و به روز قبل از آن تاریخ در سال بعد ختم کنند.
فرض تعهدی.............................................................
قبول فرض دوره مالی ولزوم ارزیابی عملکرد موسسه طی یک دوره ایجاب میکند تادرآمدها وهزینه هایی که نتیجه عملکرد موسسه است، درهمان دوره شناسایی وبه حساب گرفته شود0دریک موسسه خدماتی بسیار اتفاق می افتد که وجه مربوط به خدمات ارائه شده،قبل ویا پس از ارائه خدمات،دریافت شود0درمورد هزینه ها نیز همین موضوع مصداق دارد یعنی بطورمثال ممکن است کارگران موسسه پس از ارائه خدمات خود،مبالغی را به عنوان علی الحساب(یامساعده)دریافت کنند ویاعده ای ازکارگران دستمزد خودرامدتی پس ازانجام کار برای موسسه دریافت نمایند0براساس فرضیه تعهدی درحسابداری،درآمد یک موسسه خدماتی زمانی به حساب گرفته میشود که خدمت مورد توافق،به مشتری ارائه شده باشد،فارغ ازاینکه وجه مربوط به این خدمت قبلأ وصول شده یا بعدأ دریافت شود0یعنی شناسایی درآمدها درزمان وقوع معامله است ونه زمان دریافت وجه آن0درمورد هزینه ها نیز زمان شناسایی وثبت آنهادر زمان وقوع هزینه است وارتباطی به زمان پرداخت وجه آن ندارد0
