□تغییرات سرمایه
سرمایه درشرکت تعاونی در زمان تأسیس با توجه به فعالیت محدود آن در دوره راه اندازی محدود می باشد،جهت توسعه عملیات نیاز به وجوه اضافی دارد،که می توان از طریق فروش سهام به اعضای تعاونی یا قبول اعضای جدید به میزان سرمایه افزود و یا با پرداخت بهای سهم اعضاء،سرمایه شرکت را کاهش داد.هیئت مدیره شرکتهای تعاونی موظفند تغییرات سرمایه را در شرکت مورد رسیدگی قرار داده،پیشنهاد خود ر ا به مجمع عمومی به شرح زیر ارائه دهند:
•میزان افزایش یا کاهش در سرمایه.
•نحوه فروش سهام جدید.
•ارزش روز هر سهم.
مجمع عمومی پس از استماع گزارش هیئت مدیره و بازرسان شرکت و وزرات تعاون در مورد زیر تصمیم گیری می نماید:
1-تصویب میزان افزایش یا کاهش در سرمایه شرکت.
2-نحوه فروش سهام جدید.
3-دادن مأموریت به هیئت مدیره جهت ابطال سهام اعضای خارج شده و پرداخت ارزش روز سهام آنان.
4-تصویب ارزش روز هر سهم برای دوره مالی آینده.
5-تصویب تغییرات سرمایه در دوره مالی گذشته.
•ارزیابی سهام در شرکت تعاونی
ارزش روز هر سهم در شرکتهای تعاونی عبارت است از حاصل مابه التفاوت دارایی های تجدید ارزیابی شده و بدهی های تقسیم شده بر تعداد سهام شرکت.نحوه ارزیابی و ثبت تغییرات به شرح زیر می باشد:
الف:ارزیابی دارایی ها و بدهی ها
1-دارایی ها
1-1-موجودی نقدی ریالی،اوراق بهادار،سپرده بانکی به ارزش دفتری و با احتساب سود متعلقه،وجوه ارزی به نرخ قابل تسعیر اعلام شده توسط بانک مرکزی.
2-1-حسابها و اسناد دریافتنی،پیش پرداخت متکی به جدول سنی با در نظر گرفتن ذخیره مطالبات مشکوک الوصول به ارزش دفتری.
3-1-موجودی کالا با در نظر گرفتن ذخیره کاهش ارز موجودی (اقلام ضایعاتی)به ارزش دفتری،در صورت تفاوت فاحش(بیش از20درصد)بین ارزش دفتری و ارزش روز،ملاک محاسبه ارزش روز خواهد بود.
4-1-سفارشات مواد و کالا بر اساس مخارج انجام شده.
5-1-سرمایه گذاریها.
-سهام سایر شرکتها و موسسات در صورت قیمت گذاری در بورس به قیمت بازار در غیر این صورت بر اساس کارشناسی قیمت روز.
-سایر مشارکتها بر اساس ارزیابی قیمت روز.در صورتی که امکان محاسبه ارزش روز وجود نداشته باشد،ارزش ویژه در آخرین صورتهای مالی شرکتهای مذکور،ملاک می باشد.
6-1-زمین،ساختمان،تأسیسات،ماشین الات،اثاثیه اداری،وسایط نقلیه به قیمت قابل تبدیل به نقد در زمان ارزیابی(با فرض تداوم فعالیت و با رعایت اصل احتیاط و پیش بینی مالیات و هزینه های تبدیل با فرض انجام معامله.)
7-1-سایر دارایی ها از قبیل امتیاز آب،برق،گاز به قیمت روز و سایر امتیازات و سرقفلی و علائم تجاری به قیمت قابل تبدیل به نقد(با رعایت اصل احتیاط پیش بینی هزینه های تبدیل با فرض انجام معامله).
2-ارزیابی بدهی ها
1-2-حسابهای پرداختنی،پیش دریافتها،وامها(با احتساب کارمزد متعلقه تا زمان ارزیابی)به قیمت دفتری.
2-2-محاسبه ذخیره مالیات«سوابق مالیاتی شرکت در سه سال ماقبل زمان ارزیابی (مالیات ابرازی،تشخیصی،قطعی)می تواند ملاک محاسبه قرار گیرد».
3-2-محاسبه ذخیره سنوات خدمت کارکنان معادل متوسط مقرر در قانون کار در ازای سالهای خدمت آنان.
4-2-محاسبه ذخیره قانونی وضع شده قبل از تطبیق اساسنامه با قانون تعاون(مصوب سال1370)و سود تقسیم نشده سنوات قبل به قیمت دفتری.
توضیح:ارزش افزوده حاصل از تجدید ارزیابی دارایی های ثابت و نامشهود ابتیاع شده قبل از تطبیق اساسنامه شرکت با قانون تعاون(مصوب سال1370)در صورتی که خارج از حدود عملیات جاری آنان باشد،به عنوان ذخیره قانونی محسوب می گردد.
ب:تغییرات در دفاتر قانونی
1-هیچگونه ثبتی در خصوص تجدید ارزیابی انجام شده در دفاتر قانونی شرکت صورت نمی گیرد.
2-مابه التفاوت ارزش سهام دریافتی و پرداختی به حساب اعضاءبابت تجدید ارزیابی منتقل می شود.
توضیح:با توجه به عدم محدودیت ورود و خروج عضو در تعاونیها،به لحاظ رعایت اصل احتیاط و اصل تداوم فعالیت مانده بستانکار حساب اعضا بابت تجدید ارزیابی ماهیت اندوخته دارد.
3-در صورت فروش سهام بیش از مبلغ اسمی و دریافت وجه حساب بانک معادل ارزش روز سهام بدهکار،حساب سرمایه معادل ارزش اسمی سهام و حساب اعضا بابت تجدید ارزیابی معادل ارزش اضافه بستانکار می شود.
4-در صورت خروج عضو و پرداخت ارزش سهام بیش از مبلغ اسمی حساب سرمایه معادل مبلغ اسمی سهام باطل شده و حساب اعضا بابت تجدید ارزیابی معادل ارزش اضافه بستانکار،حساب بانک معادل ارزش ویژه پرداختی(وحساب مالیات معادل مالیات متعلقه)بستانکار می شود.
∗روش ارزیابی فوق بر اساس مصوبه و دستورالعمل مورخه2/7/75 شورای معاونین و مدیران کل(وزارت تعاون)در خصوص سرمایه در شرکتهای تعاونی است.شرکتهای تعاونی می توانند با رعایت قوانین،مقرات و اصول پذیرفته شده حسابداری بجای روش قیمت روز،از روش ارزش اسمی،میانگین ارزش روز و ارزش دفتری،ارزش ویژه(مجموع ارزش اسمی و اندخته ها تقسیم برسهام)و یا روش مناسب دیگر استفاده نمایند،در صورت عدم تراضی عضو(یاورثه ی)و شرکت در تعیین قیمت روز سهم،نحوه ارزیابی سهم بر اساس مفاد مصوبه فوق الذکر خواهد بود.
برگرفته از حسابداري شركتها (چاپ نهم)
دكتر حسن همتي - هدي همتي
