- داستانی درباره یک حسابرسی داخلی
- تاریخچه و سوابق .
- ضرورت وجود زیربنای مفهومی .
- دیدگاه کلی مفهومی .
- مسئولیت و کنترل مدیریت .
- واحد حسابرسی داخلی .
- سازمان حسابرسی داخلی . عوامل عملی موثر بر حسابرسی داخلی .
- فرصتهای شغلی در حرفه حسابرسی داخلی .
داستان یک حسابرسی:
داستان زیر ، یک حسابرسی داخلی را بیان می کند که در یک شرکت پیمانکاری بزرگ بین المللی انجام شده است .
مدیریت فنی مرکزی ، واقع در تهران ، متوجه شد هزینه های ساخت و ساز در یکی از کارگاه های جنوب کشور در چند ماه اخیر به شدت و بطور غیرمنتظره ای افزایش یافته است . به همین دلیل از حسابرسان داخلی شرکت خواست تا آن را رسیدگی کنند . دو نفر از حسابرسان مامور شدند خریدهای آن کارگاه را مورد رسیدگی قرار دهند .
حسابرسان برای تشخیص ماهیت نگرانی های مدیریت با آنان گفتگو کردند و گزارش های هزینه موجود و اطلاعات اقتصادی را برای یافتن سر نخ ، بررسی نمودند . حسابرسان داخلی گزارشهای حسابرسی دوره های گذشته را مطالعه کردند تا مطمئن شوند چنین مشکلی را حسابرسان قبلی نیافته اند و با مدیریت کارگاه ، تلفنی گفتگو کردند تا نظر آنان را دریابند .
حسابرسان داخلی با این مطالعات مقدماتی دریافتند که تغییرات تورمی غیر عادی یا غیرمنتظره ای رخ نداده است . گرچه دریافتند دو سال پیش ، مشکل مشابه ای در آن کارگاه و به دلیل رشد غیر منتظره ی قیمت ها رخ داده بود که عمر آن کوتاه بوده است .
مدیریت کارگاه ، این مشکل را ناشی از حجم کار وتعداد اندک کارکنان می دانست و معتقد بود که حجم کار زیاد سبب شده است اعمال نظارت کافی ، ناممکن شود . در نتیجه ، اجرای چندین پروژه مستلزم دوباره کاری های زیاد بوده است و کنترل خرید ها بسیار دشوار . مدیریت کارگاه به جای استفاده از پیمانکاران برای اجرای پروژه ها ، از طریق قراردادهای دست دوم توام با نظارت عمل می کرده است .
بنا به اظهار مدیریت دفتر مرکزی ، کارگاه تا چندی پیش با زیر ظرفیت فعالیت می کرده است و اخیرا ً به منظور سود آور کردن آن کارگاه اقدام به بستن پیمانهای جدید نموده است . مدیریت دفتر مرکزی بر این باور بود که هزینه ها به خوبی کنترل نمی شود.
حسابرسان داخلی تصمیم گرفتند به محل کارگاه بروند تا بهتر بتوانند مشکل را حل کنند . حسابرسان در محل کارگاه ، پروژه های گوناگون ساختمانی را بازدید کردند ، دستورالعمل های موجود را بررسی نمودند ، با مدیریت کارگاه و ناظرها گفتگو کردند ، نمودگر فرآیند خریدها را بررسی نمودند ، مدارک حسابداری را رسیدگی کردند و برای کسب اطلاعات بیشتر با تعدادی از تامین کنندگان مواد و کالا تماس گرفتند . در نتیجه ، سه مورد زیر را کشف کردند :
1)مدیر خرید کارگاه احساس می کرد برای تامین به موقع مواد ، تجهیزات و دیگر نیازهای کارهای واگذاری به پیمانکاران دست دوم به شدت زیر فشار است و به همین دلیل ، چانه زدن هنگام خرید و صدور آگهی مناقصه را در این اواخر کنار گذاشته بود . مدیر خرید مزبور از اولین فروشنده در دسترس خرید می کرد که این به نوبه خود، هزینه های شرکت را به شدت افزایش می داد .
2)حسابرسان داخلی تعداد زیادی خرید را کشف کردند که مبلغ آن ، دو بار پرداخت شده بود ، چون فروشنده پس از دریافت وجه اولین فاکتور ، اقدام به فرستادن فاکتور دوم کرده بود .
3)سیستم حسابداری کامپیوتری جدید در کارگاه ، هزینه های سربار را به میزان سه برابر به هر پروژه تخصیص می داد .
گرچه مورد سوم سبب افزایش هزینه ها نمی شد اما ، اقلام هزینه را مخدوش می کرد .
مورد های اول و دوم بر هزینه ها اثر داشتند .
حسابرسان داخلی ، یافته های خود را با مدیریت کارگاه مطرح کردند . پس از برگشت به تهران ، با مدیریت دفتر مرکزی دیدار و گزارش کتبی خود را تهیه کردند . تغییرات لازم در کارگاه ایجاد شد و گرچه جمع هزینه ها به دلیل پذیرش پروژه های بیشتر ، افزایش یافت اما ، بهای تمام شده هر متر بنا تا حد قابل قبول ، کاهش پیدا کرد .
این داستان ، یکی از نمونه های بسیار زیاد حسابرسی داخلی را نشان می دهد . شاید همه موارد حسابرسی داخلی مستلزم سفر به کارگاه پیمانکاری نباشد ؛ «دونفر» حسابرس ، تعداد استاندارد نیست ؛ فنون حسابرسی بسیاری وجود دارد که می توان از بین آنها ، مناسبترین را انتخاب (واجرا) کرد و از همه مهمتر ، تمام موارد حسابرسی ، به این سادگی حل نمی شود . ضمن آنکه ، حسابرسان داخلی سازمانهای مختلف ممکن است مسئولیت های متفاوت از یکدیگر داشته باشند .
در هر حال ، نمونه بالا دور نمایی از ماهیت کار حاسبرسی داخلی ، نیاز به درگیری زیاد با مدیریت و چالشهای گوناگون حسابرسی داخلی را ارائه می کند .
تاریخچه مختصر (یا سوابق) حسابرسی داخلی
گرچه قرن هاست که حسابرسی داخلی در عمل اجرا می شود ، اما تنها 50 یا 60 سال است که به عنوان یک حرفه نوین مطرح شده است . انجمن حسابرسان داخلی در سال 1941 و زمانی بنا نهاده شد که 25 نفر از حسابرسان داخلی ، ضرورت تاسیس چنین سازمانی را برای ردّ و بدل کردن اطلاعات و حفظ منافع حرفه ای خود ، احساس کردند . این حسابرسان داخلی تا پیش از تشکیل انجمن ، تنها بطور غیر رسمی با یکدیگر دیدار می کردند و با دیگرانی که در نقش حسابرسان داخلی فعالیت می کردند ، تقریبا ً تماسی نداشتند . این حسابرسان متوجه شدند که گرچه در سازمان های مختلفی کار می کنند اما ، نکات مشترک فراوانی دارند که به یک ارتباط رسمی تر و مداومتری نیاز دارد .
تغییرات عمده و فراوانی از آن زمان تاکنون رخ داده است اما ، انجمن حسابرسان داخلی ، به عنوان ابزار اصلی اعتلای حرفه به کار خود ادامه داده است . مرکز انجمن به شهر آلتامونته اسپرینگز در ایالت فلوریدا منتقل شده است . این انجمن اکنون بیش از 000/50 عضو دارد ، مرجع تدوین استانداردهای حرفه ای است و ضوابطی را برای احراز عنوان حسابرس داخلی ، وضع کرده است . انجمن حسابرسان داخلی ، کنفرانسهایی را در پهنه گیتی اجرا می کند و همچنین ، برنامه های آموزش مستمر و برگزاری سمینارها و دیگر برنامه های آموزشی را اجرا می نماید . حرفه حسابرسی داخلی بخش بزرگی از اعتبار و اطمینانی که به عنوان تامین کننده درون سازمانی خدمات بررسی بیطرفانه فعالیت های سازمانی و ارزیابی آن بدست آورده است را مدیون زحمات این انجمن می باشد .
شکل دهنده ها
مدیریت شرکتها برای رعایت قانون سازمانهای فاسد و کلاّش مصوب 1977 بطور فزاینده ای به خدمات حسابرسان داخلی رو آورده اند . این قانون که شرکت های آمریکایی سهامی عام ، سهامی خاص و شرکتهای خارجی که باید گزارشهای خود را به کمیسیون اوراق بهادار و بورس ارائه کنند را در بر می گیرد ، پیشنهاد رشوه و رشوه دادن به مسئولین دولتهای خارجی را ممنوع کرده است . همچنین ، شرکتهای تحت پوشش کمیسیون اوراق بهادار و بورس را به حفظ و نگهداری مدارک حسابداری دقیق و کامل و استقرار کنترل های داخلی کافی و به منظور اطمینان یافتن از مجاز بودن معاملات ، تهیه درست و صحیح صورتهای مالی و حفاظت از دارایی ها ملزم می کند . طبق این قانون ، شرکت هایی که مفاد آن را رعایت نکنند ممکن است جریمه شوند . علاوه بر این ، مدیران اینگونه شرکت ها شخصا ً مسئول می باشند و با جریمه ی نقدی غیر قابل بیمه شدن و زندان مجازات می شوند . پرچه بهره گیری از حسابرسان داخلی در این قانون به صراحت نیامده است ، اما استفاده از حسابرسان داخلی ، ابزاری آسان و موثر را برای مدیریت فراهم می کند که بتواند الزامات این قانون را رعایت نماید .
دولت آمریکا نیز یک واحد حسابرسی داخلی قوی دارد که زیر نظر خزانه داری کل دیوان محاسبات عمومی فعالیت می کند و توسط بازرسی کل کشور برای رسیدگی به دستگاههای دولتی به کار گرفته می شود . دیوان محاسبات عمومی ، استانداردهای عملیاتی حسابرسی خاص خود را از طریق دفتر خزانه داری کل منتشر می کند .
مدیریت واحد های اقتصادی و دولت ، دو نیرو از بین نیروهای فراوانی است که بر حرفه و گسترش آن اثر دارند . سایر نیروهای موثر بر حرفه عبارت است از : بورس اوراق بهادار نیویورک ، کمیسیون اوراق بهادار و بورس و انجمن حسابداران رسمی آمریکا ، این نیروها تلاش فراوانی کرده اند تا واحدهای اقتصادی به تشکیل کمیته حسابرسی ، متشکل از اعضای مستقل هیات مدیره ، اقدام کنند. بهترین حالت آن است که این مدیران هیچ گونه وظیفه مدیریتی شرکت را به عهده نداشته باشند . به این گونه مدیران ، «مدیران غیر موظف » گویند . بزرگترین شرکتهای آمریکا دارای کمیته حسابرسی می باشند .
مسئولیت کمیته حسابرسی ، عموما ً انتخاب حسابرس شرکت و بررسی عملکرد واحد حسابرسی داخلی است . انتخاب و انتصاب رئیس واحد حسابرسی داخلی معمولا ً باید با نظارت و تایید این کمیته باشد. طرح سالانه حسابرسی و بودجه واحد حسابرسی داخلی را این کمیته پیش از تصویب بودجه سال بعد شرکت ، مورد بررسی قرار می دهد.
