حسابرسی داخلی اثر بخش:
حسابرسی اثر بخش کدام است ؟
حسابرسی داخلی باید در چارچوب استانداردها و عرف حرفه ای اجرا شود تا اثر بخش باشد .
اصول لازم برای اثر بخش بودن حسابرسی داخلی را رهنمود حسابرسی داخلی ، مشخص کرده است . سایر انجمن های حرفه ای نیز رهنمود های مشابه ای را منتشر کرده اند ؛ برای مثال ، انجمن حسابرسان داخلی (IIA - Institute of Internal Auditors) . متن کامل رهنمود حسابرسی داخلی در پیوست شماره 1 می آید ، با این وجود اصول کلی و اساسی آن به شرح زیر است :
.استقلال :
حسابرسی داخلی باید به نسبت جایگاه سازمانی خود استقلال داشته باشد و از لحاظ شخصی ، بیطرف باشد تا بتواند وظایف و مسئولیت های خود را به درستی انجام دهد .
•کارکنان و آموزش
واحد حسابرسی داخلی باید به تناسب مسئولیت ها و دهدف های آن ، کارکنانی به تعداد کافی ، با تحصیلات مناسب ، و تجربه کافی داشته باشد . حسابرس داخلی باید برای انجام دادن کلیه مسئولیت های خود ، آموزشهای لازم را فراگیرد .
•روابط کاری
حسابرس داخلی باید با مدیریت ، حسابرسان مستقل ، سایر مقامات ذیصلاح و نیز با کمیته حسابرسی روابط صمیمانه کاری و تفاهم متقابل داشته باشد .
•مراقبت حرفه ای
حسابرس داخلی در انجام دادن مسئولیت های خود باید مراقبتهای حرفه ای را اعمال کند .
•برنامه ریزی ، کنترل و مستند کردن
حسابرس داخلی باید عملیات خود را به گونه ای مناسب ، برنامه ریزی ، کنترل و مستند کند .
•ارزیابی سیستم کنترل داخلی
حسابرس داخلی باید سیستم کنترل داخلی سازمان را شناسایی و ارزیابی کند تا بتواند درباره کفایت و اثر بخشی آن گزارش ارائه دهد .
•شواهد حسابرسی
حسابرس داخلی باید شواهد کافی ، مربوط و قابل اعتماد را گرد آوری کند تا مبنایی منطقی برای نتیجه گیری و ارائه پیشنهاد های خود ، در اختیار داشته باشد .
•گزارشگری و پیگیری
حسابرس داخلی باید ترتیبی اتخاذ کند که یافته ها ، نتیجه گیریها و پیشنهاد های مربوط به هر کار حسابرسی داخلی بموقع در اختیار سطوح مناسب مدیریت قرار گیرد و تا دریافت پاسخ لازم ، همواره پیگیر آن باشد . حسابرس داخلی باید مطمئن شود که مدیریت سازمان درباره پیشنهادهای اصلاحی او تصمیم گیری کرده است تا بتواند اقدامات به عمل آمده را کنترل کند.
این رهنمود در معرفی بهترین روش عرف متداول برای کلیه موسسات عمومی و خصوصی ، از شرکتهای بزرگ پذیرفته شده در بورس تا کوچکترین موسسه عمومی ، بسیار حایز اهمیت است . در تدوین این رهنمود ، بیانیه روشهای حسابرسی داخلی – بخش عمومی منتشر شده توسط انجمن حسابداران خبره دولتی و مالی انگلستان نیز مورد توجه قرار گرفته است که خود نشان می دهد درباره دیدگاه بخش عمومی تا چه حد مربوط و مناسب اندیشه شده است .
چارچوب سازمانی مناسب برای حسابرسی داخلی اثر بخش چیست ؟
بدیهی است هر رهنمودی که برای بکارگیری در چنین مجموعه متنوعی از سازمانها تدوین شود ، ناگزیر تنها می تواند حاوی اصول و روشهای کلی باشد . هر سازمان باید با در نظر گرفتن اولویت های خاص قانونی ، مدیریتی و عملیاتی خود ، چگونگی استفاده بهینه از رهنمود را برای خود مشخص کند . برای تعیین سطح و کیفیت منابع حسابرسی داخلی به گونه ای که بتواند خدماتی اثر بخش و حرفه ای ارائه کند ، به قضاوت ها و تصمیم گیری های زیادی نیاز است و این به ویژه درباره سازمانهایی مصداق دارد که منابع در دسترس آنها ، محدود است . برای آن که واحد حسابرسی داخلی بتواند بر طبق رهنمودهای حرفه ای عمل کند و ارزش و اعتبار سازمان را در دستیابی به هدفهای خود افزایش دهد و از منابع و وجوه عمومی حفاظت نماید ، به عبارت ساده تر ، به کارایی مدیریت سازمان کمک کند ، وجود یک چارچوب سازمانی اثر بخش ، امری حیاتی است .
هدف از مطالب این فصل ، ارائه چارچوبی است که هر واحد حسابرسی داخلی بتواند در آن ، به گونه ای اثر بخش فعالیت کند . کلیه سازمانها باید برای دستیابی به یک حسابرسی داخلی اثر بخش ، اصول این چارچوب را بکار بندند . سازمانها بدون چنین چارچوبی نمی توانند اثر بخشی حسابرسی داخلی خود را بسنجند و بنابر این ، امکان استفاده کامل از خدمات حسابرسی داخلی برای آنها میسر نمی شود .
استقلال واحد حسابرسی داخلی ، عامل تعیین کننده اثر بخش آن است . رهنمودهای حسابرسی چنین مقرر می دارد که استقلال حرفه ای حسابرسی داخلی ، لازمه اثر بخش بودن آن است .
استقلال حرفه ای به دو عامل زیر بستگی دارد:
•استقلال سازمانی (جایگاه)
•استقلال رای (بیطرفی)
طبق رهنمودهای حسابرسی ، استقلال حرفه ای از طریق جایگاه سازمانی واحد حسابرسی داخلی و بیطرفی حسابرسان داخلی بدست می آید . این موضوعات در فصل 4 به تفصیل مورد بحث قرار می گیرد و در این فصل ، چارچوب سازمانی لازم برای دستیابی به حسابرسی داخلی اثر بخش ، تشریح می شود .
برای رسیدن به استقلال کامل حرفه ای ، رهنمود های حسابرسی چنین مقرر می دارد ، دامنه فعالیت حسابرسی داخلی باید بدون هیچ محدودیتی تمام فعالیت های سازمان را پوشش دهد و حسابرس داخلی برای انجام درست و مناسب وظایف خود باید به کلیه اسناد و مدارک ، دفاتر ، داراییها و کارکنان سازمان دسترسی داشته باشد . بعلاوه ، این رهنمود مقرر می دارد جایگاه حسابرسی داخلی باید به گونه ای باشد که بتواند بطور اثر بخش ، عمل کند . پشتیبانی مدیریت سازمان از این لحاظ ، حایز اهمیت است . حسابرسی داخلی باید با مشورت مدیریت ، ضرورت ها و اولویت های کار خود را تعیین کند . بنابراین ، رئیس واحد حسابرسی داخلی باید آزادانه به مدیران ارشد ، اعم از مدیر عامل ، اعضای هیأت مدیره و در صورت وجود ، کمیته حسابرسی ، دسترسی داشته باشد و به آنها گزارش کند .
بدیهی است ، تمام سازمانها باید ضرورت و نیاز به استقلال حرفه ای را برای حسابرسی داخلی تشخیص دهند و موقعیت و جایگاه حسابرسی داخلی را از لحاظ ساختار سازمانی به گونه ای در نظر گیرند که این امر تحقق یابد . بنابراین ، در هر سازمان با هر اندازه ، مدیریت ارشد و هیأت مدیره انتخابی یا انتصابی نباید دسترسی و گزارشگری حسابرسان داخلی را محدود کند .
گرچه حسابرسی داخلی بطور سنتی در دایره امور مالی جای میگیرد ، اما این بدان معنا نیست که امکان دسترسی آن به سایر دوایر (یا درون دایره امور مالی) یا امکان گزارش کردن به مقامات بالاتر سازمانی ، خدشه دار می شود . حسابرسی داخلی باید در موارد لازم ، مستقیما ً به کلیه مدیران و مدیر عامل سازمان ، دسترسی داشته باشد . رئیس واحد حسابرسی داخلی باید به کلیه اعضای هیأت مدیره یا کمیته ای که مسئولیت بررسی عملیات حسابرسی داخلی را به عهده دارد نیز دسترسی داشته باشد . گرچه تمام سازمانها ، بخصوص سازمانهای کوچک ، دارای کمیته حسابرسی نیستند ، اما تمام سازمانها باید تلاش کنند تا یک سیستم مستقل بررسی کننده و غیر اجرایی برای این منظور در آنها ایجاد شود .
[/b] [/size]
