آشنائي با ماليات بر ارزش افزوده

[ali_heydari]

ماليات بر ارزش افزوده چيست؟
•تعريف نظري ماليات بر ارزش افزوده
ماليات بر ارزش افزوده نوعي ماليات چند مرحله اي است، كه در مراحل مختلف زنجيره واردات/توليد/توزيع بر اساس درصدي از ارزش افزوده كالاهاي فروخته شده يا خدمات ارائه شده در هر مرحله اخذ مي گردد، ولي ماليات پرداختي در هر مرحله از زنجيره واردات ـ توليد ـ توزيع به عنصر مرحله بعدي زنجيره انتقال مي يابد، تا نهايتاً توسط مصرف كننده نهايي پرداخت گردد،
•تعريف عملياتي ماليات بر ارزش افزوده( مطابق مفاد عمليات مقرر در قانون)
ماليات بر ارزش افزوده، مالياتي است كه كليه عرضه كنندگان كالاها و خدمات به عنوان موديان اين نظام مالياتي بايد علاوه بر بهاي كالا يا خدمت عرضه شده، به صورت درصدي از بهاي فروش كالاها يا خدمات، در زمان فروش از خريداران اخذ و به صورت دوره اي (فصلي) به سازمان امور مالياتي كشور واريز نمايند،
توضيحات مهم :
1- هرگونه ماليات بر ارزش افزوده پرداخت شده در زمان خريد توسط موديان اعم از واردكنندگان/توليدكنندگان/توزيع كنندگان/صادركنندگان، كه در اين نظام مالياتي به عنوان عامل وصول و نه پرداخت كننده ماليات محسوب مي گردند، طلب ايشان از دولت محسوب به صورت فصلي با سازمان امور مالياتي كشور تسويه مي گردد.
2- تسويه مطالبات موديان بابت مالياتهاي پرداختي ايشان در زمان خريد، يا از طريق كسر از مطالبات دريافتي از خريداران و يا از طريق استرداد توسط سازمان امور مالياتي كشور به ايشان، صورت مي پذيرد.
   
معرفي اوليه و جايگاه ماليات بر ارزش افزوده در جهان
طراحي و معرفي اوليه
1918 - فون زيمنس : طرح ريزي و معرفي به دولت آلمان جهت فائق آمدن به مسائل مالي پس از جنگ
1921 - آدامز :  معرفي به منظور استفاده در آمريکا

سابقه پياده سازي در جهان
اولين سوابق پياده سازي در جهان: فرانسه در 1948، سپس ساحل عاج، برزيل، دانمارك، آلمان، اورگوئه، سوئد و هلند در دهه 1960 ميلادي؛
 اولين سابقه پياده سازي در آسيا: کره جنوبي با همکاري صندوق بين المللي پول در اوائل دهه 1970 ميلادي، سپس کشورهاي اندونزي، ترکيه و تايوان؛
 گستره استقرار کنوني: در بيش از 136 کشور جهان با ويژگيهاي متنوع اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي پياده شده است

سابقه ماليات بر ارزش افزوده در ايران
تاريخچه استقرار نظام ماليات بر ارزش افزوده در ايران
1366: لايحه ماليات بر ارزش افزوده به مجلس رفت و در شور اول تصويب و در شور دوم هم 6 ماده آن تصويب شد، اما به دليل سياست تثبيت قيمتها، به دولت مسترد گرديد.
1370: بررسي‌ گسترده كارشناسان داخلي و بين‌المللي، اجراي نظام ماليات بر ارزش افزوده را به عنوان يکي از راهكارهاي اصلي افزايش کارائي نظام مالياتي پيش روي دولت  قرار داد.
مهر 1381: تقديم لايحه ماليات بر ارزش افزوده پس از تصويب در هيئت وزيران به مجلس شوراي اسلامي.
1381: اجراي برنامه توسعه مطالعات توجيهي و تطبيقي با هدف فراهم آوردن مقدمات لازم جهت اجراي نظام ماليات بر ارزش افزوده در دستور کار سازمان امور مالياتي.
آذر 1383: تصويب استقرار نظام ماليات بر ارزش افزوده به عنوان بخشي از سياستهاي  كلان نظام در بخش مالي توسط مجمع تشخيص مصلحت نظام.
فروردين 1384: تصويب كليات لايحه ماليات بر ارزش افزوده در صحن علني مجلس شوراي اسلامي.
بهمن 1385: تغيير نام دفتر طرح ماليات بر ارزش افزوده سازمان امور مالياتي کشور به ”دفتر طرح استقرار نظام ماليات بر ارزش افزوده“ همراه با بازنگري در ماموريتها،  اهداف، سازماندهي و عملکرد و همچنين گسترش فعاليتهاي مرتبط.
بهمن 1386: مدت اجراي آزمايشي لايحه ماليات بر ارزش افزوده (5 سال)، بر اساس اصل 85 قانون اساسي، به تصويب صحن علني مجلس شوراي اسلامي رسيد.
خرداد 1387: لايحه ماليات بر ارزش افزوده به تائيد نهائي شوراي نگهبان رسيد و به عنوان قانون ابلاغ گرديد.

نتايج و ويژگيهاي ماليات بر ارزش افزوده
مزايا و نتايج اصلي استقرار نظام ماليات بر ارزش افزوده
شفاف سازي تدريجي مبادلات اقتصادي به دليل ويژگي خودكنترلي اين ماليات و قابليت رد يابي معاملات در زنجيره‌هاي واردات/توليد/توزيع/صادرات؛
 تشويق صادرات و حمايت از سرمايه‌گذاري و توليد؛
 اخذ ماليات بيشتر از آن دسته از افراد جامعه كه كالاها و خدمات لوكس‌ و غير ضروري  بيشتري را مصرف مي‌نمايند؛
 افزايش مستقيم و غير مستقيم ميزان درآمدهاي مالياتي و نسبت آن از كل درآمدهاي جاري دولت؛
 جلوگيري از اخذ ماليات مضاعف بر مصرف محصول(يا خدمت) نهايي.
ويژگيهاي قانون ماليات بر ارزش افزوده
حذف مالياتها و عوارض موضوع قانون موسوم به تجميع عوارض؛
ماليات بر ارزش افزوده از نوع مصرفي؛
فصلي بودن دوره هاي مالياتي با امکان کاهش دوره براي موديان خاص (3 ماهه)؛
تک نرخي (با نرخ پائين 3% = 1/5% ماليات + 1/5% عوارض)؛
نرخ ويژه و بالاتر براي دخانيات (15%)  و انواع سوخت (30% - 5%)
گستردگي معافيتها (با پوشش حدود 50% سبد کالاهاي مصرفي خانوار و بيش از  70% سبد کالاهاي مصرفي خانوار در پائين ترين دهک درآمدي)؛
اعمال نرخ صفر براي حمايت از صادرات؛
نرخ يکنواخت جرائم تأخير براي سازمان امور مالياتي (در مورد استرداد) و موديان (ماهيانه 2%)؛
امکان بهره برداري از خدمات حسابداران رسمي توسط سازمان امور مالياتي و بنگاههاي اقتصادي؛
حمايت از توليد كننده داخلي ـ از آنجا كه واردات كالاها علاوه بر ارزش و حقوق گمركي مشمول اين ماليات نيز خواهد بود.
نرخ‌هاي ماليات و عوارض كالاها و خدمات  مشمول نظام ماليات بر ارزش افزوده
نرخ ماليات و عوارض براي كالاها و خدمات به شرح زير مي‌باشد:
           
شـــــرح                                       ماليات           عوارض[1]
انواع سيگار و محصولات دخاني                12 %           3 %
انواع بنزين و سوخت هواپيما                    20 %      10 %
نفت سفيد و نفت گاز                            1/5 %           10 %
نفت كوره                                            1/5 %           5 %
ساير كالاها و خدمات غير معاف                     1/5 %            1/5 %

[1] عوارض براساس فصل‌هاي اول تا هفتم قانون، در نظر گرفته شده است و شامل حقوق ورودي (فصل هشتم) و ساير ماليات‌ها و عوارض (فصل نهم) نمي‌باشد.
جرائم قانوني نظام ماليات بر ارزش افزوده
           
نوع تخلف                                                                 جريمه متعلق
عدم ثبت نام در مهلت مقرر                                         معادل 75% ماليات متعلق
عدم صدور صورتحساب                                             يك برابر ماليات متعلق
عدم درج صحيح قيمت در صورتحساب                            معادل يك برابر ما به التفاوت ماليات متعلق
عدم درج و تكميل اطلاعات صورتحساب طبق نمونه          25% ماليات متعلق
عدم تسليم اظهارنامه                                           50% ماليات متعلق
عدم ارائه دفاتر يا اسناد و مدارك                               25% ماليات متعلق
تأخير در پرداخت در موعد مقرر                                  معادل 2% در ماه نسبت به ماليات پرداخت نشده و مدت تأخير

معافيتهاي قانون ماليات بر ارزش افزوده
1.معافيت‌هاي مرتبط با عموم 
انواع محصولات کشاورزي فراوري نشده؛
مواد خوراکي، شامل: آرد خبازي، نان،‌ گوشت، قند، شكر،‌ برنج، حبوبات و سويا،‌ شير،‌ پنير، روغن نباتي و شير خشك مخصوص تغذيه كودكان
کتاب، مطبوعات و دفاتر تحرير، همچنين انواع کاغذ چاپ، تحرير و مطبوعات؛
انواع دارو، لوازم مصرفي درماني، خدمات درماني و خدمات توان‌‌بخشي و حمايتي؛
خدمات حمل و نقل عمومي مسافري درون و برون شهري جاده‌اي،‌ ريلي،‌ هوايي و دريايي؛
فرش دستباف؛
اموال غير منقول (زمين، ساختمان و ،،،)؛
انواع خدمات پژوهشي و آموزشي؛
خدمات مشمول ماليات بر درآمد حقوق، موضوع ماليات‌هاي مستقيم؛
خدمات بانكي و اعتباري بانك‌ها،‌ موسسات و تعاوني‌هاي اعتباري و صندوق‌هاي قرض الحسنه مجاز و صندوق تعاون؛
2.معافيت‌هاي مربوط به بخش كشاورزي
انواع محصولات کشاورزي فراوري نشده؛
دام و طيور زنده، آّبزيان، ‌زنبور عسل و نوغان؛
انواع دارو، لوازم مصرفي درماني و خدمات درماني (حيواني و گياهي)؛
خوراك دام و طيور؛
انواع كود، سم، بذر و نهال؛
3.ساير معافيت‌ها
كالاهاي همراه مسافرين خارج از کشور، براي استفاده شخصي تا ميزان مقرر؛
رادار و تجهيزات كمك ناوبري هوانوردي ويژه فرودگاه‌ها ؛
كالاهاي اهدايي به صورت بلاعوض به وزارت خانه‌ها، موسسات دولتي و نهادهاي عمومي غير دولتي؛
اقلام با مصارف صرفاً‌ دفاعي (نظامي و انتظامي) و امنيتي،

تکاليف فعالان اقتصادي در اين نظام مالياتي
1.   ثبت نام (بر اساس ترتيبي که توسط سازمان امور مالياتي اعلام مي گردد)
2.   اخذ صورتحساب و پرداخت ماليات در زمان خريد کالاها و خدمات (اعتبار مالياتي – تسويه فصلي)
3.   صدور صورتحساب و دريافت ماليات در زمان فروش کالاها و خدمات (علاوه بر بهاي اصلي)
4.   نگهداري اسناد و ثبت اطلاعات خريد و فروش ها در دفاتر قانوني شرکت (کما في السابق) و همچنين مالياتهاي پرداختي در زمان خريد و دريافتي در زمان فروش
5.   تسليم اظهارنامه ساده و تسويه حساب مطالبات و بدهي هاي ماليات بر ارزش افزوده به صورت فصلي با سازمان امور مالياتي کشور

تکاليف فعالان اقتصادي در نظام ماليات بر ارزش افزوده (بر اساس قانون)
الف) ثبت نام:
1.مشمولين مرحله اول ثبت نام : (واجدين يکي يا بيشتر از شرايط زير)
کليه وارد کنندگان؛
کليه صادر کنندگان؛
کليه فعالان اقتصادي با مجموع فروش کالا و خدمات بيش از  3 ميليارد ريال (300 ميليون تومان) در سال،
1.روشهاي ثبت نام:
از طريق سايت اينترنتي ثبت نام (روش اصلی)؛
از طريق مراجعه حضوري به سازمان امور مالياتي کشور و ادارات کل امور مالياتي،
نحوه محاسبه عملياتي ماليات بر ارزش افزوده
ماليات بر ارزش افزوده در ايران براساس استانداردهاي حسابداري و با تکيه بر روش صورتحساب ارائه مي‌گردد :
1.در هنگام خريد:  خريدار علاوه بر بهاي كالاي خريداري شده، حاصلضرب نرخ ماليات بر ارزش افزوده  در بهاي آن كالا را به فروشنده ميپردازد. (اعتبار مالياتي)
2.در هنگام فروش:  فروشنده علاوه بر بهاي محصول ، حاصلضرب نرخ ماليات بر ارزش افزوده در بهاي کالاي فروخته شده را از خريدار اخذ ميکند.
3.در پايان هر دوره مالياتي: مؤدي ما به التفاوت ماليات بر ارزش افزوده پرداختي در زمان خريد با ماليات اخذ شده در زمان فروش را به صورت دوره اي سه ماه يکبار به سازمان امور مالياتي ميپردازد.

منبع:
كتاب حسابداري مالياتي
نويسنده:مهدی ابراهیمی مند، سمیرا مصطفوی مندی
نشر: آوای کلک
سال انتشار:1388 

[ilare]

با سلام وخسته نباشيد خدمت دوست عزيزم علي آقا
از مطالبي كه براي سايت گذاشتيد تقدير تشكر مي كنم اما يه سوال داشتم ماليات بر ارزش افزوده چگونه حسابيست منظورم دايم يا موقت وثبتهاش جه چوريه
با تشكر

[مالک]

سلام:
دائم است وبسته به مانده حساب میتواند به عنوان یک دارایی یا یک بدهی درحسابهای پایان سال نشان داده شود

[محمد نیک پر]

سلام:
دائم است وبسته به مانده حساب میتواند به عنوان یک دارایی یا یک بدهی درحسابهای پایان سال نشان داده شود

سلام
در مورد اینکه حساب دائم یا موقت است جناب مالک توضیح درستی عنوان کرده اند
در خصوص ثبت آن در سند حسابداری
در موقع خرید کالا و یا دریافت خدمات

خرید کالا  1000
بستانکاران / مالیات بر ارزش افزوده 40
                  بستانکاران / آقای الف   1040

در موقع فروش و یا ارائه خدمات
بدهکاران / آقای ب 2080
                بستانکاران / مالیات بر ارزش افزوده 80
                فروش /         2000
موفق باشید