سابقه تاریخی وجه نقد
در گذشته برخی واحد های تجاری به منظور رفع نیاز استفاده کنند گان ، همراه صورت های مالی سالانه خود صورتی تحت عنوان " صورت منابع و مصارف وجوه " تهیه و ارائه می کردند. تهیه این صورت التزامی نبود و برداشت های مختلفی از واژه وجوه می شد. در دهه 1890 ، و به دنبال آن تا دهه 1930 ،حرفه حسابداری بر مبنای تعهدی تاکید کرد ، زیرا در طی این دوره زمانی مبنای نقدی حسابداری به طور وسیعی توسط واحد های تجاری متوسط و کوچک مورد استفاده قرار می گرفت.وجود برداشت های متفاوت از واژه وجوه و نیز مبنای نقدی حسابداری توسط حرفه حسابداری به عنوان مانعی برای پیشرفت حسابداری تلقی شد. در نتیجه تلاش زیادی توسط حرفه حسابداری برای ارائه صورت های مالی با معناهای مختلف انجام شد ، زیرا صورت های مبتنی بر مبنای نقدی نیم توانست به طور مناسبی سود ، دارای ها و بدهی ها را اندازه گیری کنند. یکی از این تلاش ها در سال 1961 ، مطالعه تحقیقی پری محاسن با عنوان " تجزیه و تحلیل صورت جریان نقدی و صورت وجوه " بود. این تحقیق اهمیت اطلاعات مربوط به جریان وجوه را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد و تعریف مفیدی برای مفهوم وجوه قائل شد. دو سال بعد در سال 1963 ، بیانیه شماره 3 هیات اصول حسابداری تحت عنوان " صورت منابع و مصارف وجوه " منتشر گردید. این بیانیه استفاده از واژه های مانند جریان نقدی و سود نقدی را مورد بررسی قرار داد و تهیه صورتی را که حاوی خلاصه ای از منابع و مصارف وجوه باشد ، توصیه نموده است. در این بیانیه وجوه به عنوان سرمایه در گردش تعریف شده بود.
در سال 1971 بیانیه شماره 19 هیات اصول حسابداری، گزارشگری تغییر در وضعیت مالی "،منتشر گردید. این بیانیه ارائه صورت تغییرات در وضعیت مالی را در گزارش های مالی سالانه التزامی کرد. در این صورت مالی ، جریان وجوه به عنوان منابع یا مصارف همراه با سایر فعالیت های سرمایه گذاری و تامین مالی غیر نقدی گزارش می شد. این بیانیه همانند بیانیه قبلی وجوه را به عنوان سرمایه در گردش دانست. مدتی پس از انتشار بیانیه شماره 19 ، با توجه به تحقیقات و مطالعات هیات تدوین استاندارد های حسابداری مالی و توصیه " انجمن مدیران مالی " ، تعداد قابل توجهی از موسسات اقدام به انتخاب مبنای نقدی برای تهیه صورت تغیرات در وضعیت مالی کردند در بسیاری از ان ها از شکل سه طبقه ای آن،عملیاتی ،سرمایه گذاری و تامین مالی ،استفاده نمودند.
تعاریف گوناگون از واژه وجوه موجب شد که تفاوت های بسیاری از نظر مبنای تهیه و اطلاعات مندرج درصورت های تغییرات در وضعیت مالی تهیه شده توسط موسسات ، وجود داشته باشد و این امر داشته باشد و این امر مشکلاتی برای استفاده کنند گان صورت های مالی در زمینه قابلیت مقایسه این صورت ها به وجود آورده بود. با توجه به این موارد،هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی در بیانیه شماره 95، تحت عنوان صورت جریان های نقدی " در سال 1987، استانداردهای حسابداری مالی شماره 95 را تدوین و جایگزین بیانیه شماره 19 نمود .
در ایران نیز در حدود سال 1360 صورت تغییرات در وضعیت مالی در ایران به صورت های مالی اضافه شد. صورت جریان وجوه نقد نیز پس از یک دوره 8 ساله از التزامی شدن ان در امریکا، جایگزین صورت تغییرات در وضعیت مالی شد.
هدف از تهیه صورت جریان های نقدی
صورت جریان های نقدی باید اطلاعات کافی و جامعه ای از گردش وجوه نقد یک واحد تجاری طی یک دوره مالی ارائه نماید . همچنین در این صورت مالی باید اطلاعاتی در مورد تمامی فعالیت های یک واحد تجاری در زمینه عملیات، بازده سرمایه گذاری و سود سهام، سرمایه گزاری و تامین مالی طی دوره مزبور ارائه شود.
با استفاده از اطلاعات مندرج در این صورت ، و همچنین اطلاعاتی که در سایر صورت های مالی و یاد داشت های پیوست آنها افشا می شود، می توان به اهداف زیر دست یافت:
- برآورد قابلیت واحد تجاری در ایجاد جریان های مثبت نقدینگی در آینده.
- ارزیابی قابلیت واحد تجاری در بازپرداخت تعهدات جاری، پرداخت سود سهام و نیاز به اخذ وجه از منابع خارجی
- تعیین موارد اختلاف بین رقم سود خالص وجوه نقد دریافتی و پرداختی مربوطه
- برآورد تاثیرات سرمایه گذاری نقدی و غیر نقدی و فعل و انفعالات مالی و پولی واحد تجاری بر وضع مالی ان در آینده.
مزایای صورت جریان نقدی
ازجمله مزایای صورت جریان های نقدی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1- بقاء، دوام و رشد یک واحد تجاری به توانایی آن در تحصیل و ایجاد وجه نقد بستگی دارد که این موضوع مهم را تنها صورت جریان های نقدی می تواند گزارش کند.
2- بر خلاف صورت سود و زیان که مبتنی بر فرض تعهدی و سایر مفاهیم حسابداری بوده و درک آن غالبا دشوار است، صورت جریان های نقدی به آسانی قابل فهم می باشد.
3- بستان کاران واحد تجاری به توانایی واحد در باز پرداخت به موقع بدهی ها شی بیش از سود آوری آن علاقه مدن هستند. در حالی که سود خالص بیانگر دسترسی به وجه نقد است، صورت جریان های نقدی، نقدینگی سود را دقیقا گزارش می کند.
تعاریف اساسی
صورت جریان وجوه نقد برای انعکاس تغییر در جریان نقد طی سال طراحی شده است . در این میان ، تعریف وجه نقد از اهمیت بالایی برخوردار است . وجه نقد به موجودی نقد و سپرده های دیداری نزد بانکها و موسسات مالی اعم از ریالی و ارزی ( شامل سپرده های سرمایه گذاری کوتاه مدت بدون سررسید ) اطلاق میگردد.
صورت جریان وجوه نقد باید منعکس کننده جریانهای نقدی طی دوره تحت سر فصل های اصلی زیر باشد :
الف : فعالیتهای عملیاتی
ب: بازده سرمایه گذاری ها و سود پرداختی بابت تامین مالی
ج: مالیات بر درآمد
د: فعالیتهای سرمایه گذاری
ه: فعالیتهای تامین مالی
صورت جریان وجوه نقد همچنین باید شامل صورت تطبیق مانده اول دوره و پایان دوره وجه نقد باشد .
صورت تطبیق مزبور باید هرگونه تفاوتهای ارزی ناشی از مانده های وجه نقد ارزی که به سود و زیان منظور شده است ، شامل تفاوتهای ارزش ناشی از تسخیر جریانهای نقدی واحد های تجاری فرعی خارجی به نرخهای غیر از نرخ تاریخ ترازنامه و سایر گردش مربوط را نشان دهد .
منبع : حسابداری میانه 1 ، تالیف دکتر شکر اله خواجوی
تجزیه و تحلیل صورت های مالی ،تالیف وترجمه عزیز عالی ور
