اطلاعات درباره عملکرد مالی در صورت سود و زیان و صورت سود و زیان جامع ارائه می شود.صورت سود و زیان ترازنامه های اول و پایان دوره شرکت برای یک دوره مالی مشخص را به یکدیگر مربوط می سازد.این صورت، تغییر در حقوق صاحبان سرمایه ، ناشی از عملیات و سایر فعالیت های خاص در طی یک دوره را توضیح می دهد.به طور اساسی ، زمانی که هیچ سرمایه گذاری یا برداشتی توسط مالکان وجود ندارد و هیچ سودی تقسیم نشده باشد، تغییر در حقوق صاحبان سرمایه از اول دوره تا پایان دوره برابر با سود خالص است.
از آنجا که سود خالص مقداری است که دو ترازنامه را به یکدیگر مرتبط می سازد، هم مقدار سود خالص وهم اجزای آن اطلاعات مهمی را برای استفاده کنند گان صورت های مالی فراهم می سازد.درصورت سود و زیان می توان در مورد سود آوری پیش بینی کرد.درآمدها و هزینه های منعکس در صورت سود و زیان عمدتا به قیمت روز می باشند، یعنی به نسبت ترازنامه ، صورت سود و زیان اطلاعات مربوط تری ارائه می دهد.
اهداف صورت سود و زیان را می توان به طور خلاصه به شرح زیر ذکر نمود:
1- کمک در ارزیابی عملکرد گذشته مدیریت - سرمایه گذاران سرمایه خود را در یک شرکت سرمایه گذاری می کنند.مدیریت مسئول حفظ و افزایش این سرمایه است. صورت سود و زیان اطلاعاتی را فراهم می سازد که به سرمایه گذاران و بالقوه در ارزیابی عملکرد مدیریت در جهت انجام این مسئولیت کمک می کند . صورت سود و زیان اطلاعاتی درباره اهداف و تلاش های شرکت در کسب سود خالص فراهم می کند .
2- کمک در پیش بینی سود و جریان های نقدی آتی - سود گذشته شرکت برای پیش بینی سود و جریان نقدی آتی شرکت مفید است. استفاده کنند گان خارجی،اجزای سود خالص شرکت را جهت ارزیابی (کیفیت سود) یا توانایی پیش بینی درآمدهای آتی آن بررسی می کنند. به علاوه، این اطلاعات در پیش بینی جریان های نقدی شرکت برای پرداخت سود فعلی و آتی به سرمایه گذاران مفید است. همچنین به پیش بینی قیمت آتی سهام شرکت کمک می کند.
3- کمک در ارزیابی «میزان اعتبار» شرکت – سود خالص شرکت همچنین برای تعیین ریسک مربوط به بسط اعتبار شرکت مفید است . بررسی «قدرت سود آوری» شرکت به همانگونه که در صورت سود و زیان آن گزارش شده، به موسسات مالی، فروشندگان، کارمندان، و سایر استفاده کنند گان خارجی در ارزیابی احتمال توانایی شرکت در تبدیل سود خالص به وجه نقد جهت بر آوردن تعهدات کمک می کند.
4- کمک به مقایسه با سایر شرکت ها – سرمایه گذاران علاقه مدن به ارزیابی ریسک سرمایه گذاری در شرکت در مقایسه با سایر شرکت ها در همان صنعت یا سایر صنایع هستند. آنها همچنین به مقایسه بازده سرمایه گذاری و ظرفیت عملیاتی شرکت با سایر شرکت ها توجه می کنند. این مقایسه ها به سرمایه گذاران در ارزیابی«جذابیت» شرکت در مقایسه با سایر شرکت ها کمک می کند. صورت سود و زیان به چنین تجزیه و تحلیل مقایسه ای کمک می کند.
اشکال کلی گزارشگری صورت سود و زیان
صورت سود و زیان را می توان با توجه به مفاهیم مختلف درآمدها و طبقه بندی هزینه ها ارائه نمود . در عمل عناصر صورت سود و زیان را میتوان به دو شکل زیر نشان داد :
الف ) تک مرحله ای – در این شکل بر کمیت سود تاکید میشود نه کیفیت ان . استفاده کننده به دنبال مقدار سود است ، یعنی علاقه به رقم سود دارد . روش تک مرحله ای برای شرکتهای کوچک که استفاده کنند گان آنها محدود است ، مفید میباشد ( در واقع استفاده کنند گان درون سازمانی هستند ) .
شکل تک مرحله ای صورت سود و زیان تنها شامل دو بخش کلی است :
(الف) بخش درآمدها و سود های غیر عملیاتی و(ب) بخش هزینه ها و زیانهای غیر عملیاتی . بسیاری از شرکتها از شکل تک مرحله ای استفاده میکنند ، اما یک مرحله دیگر برای انعکاس اثر مالیات بر درآمد به ان اضافه میکنند . همچنین ، اگر شرکت دارای اقلامی باشد که نیازمند گزارشگری جداگانه باشند ، این اقلام با استفاده از مراحل اضافی دیگر گزارش میشوند .
در عمل انحرافات متعددی از شکل تک مرحله ای وجود دارد . به عنوان مثال ، اقلام درآمد مانند درآمد بهره یا درآمد سرمایه گذاری ، گاهی اوقات در مقابل هزینه های مربوط خالص میشوند . ویژگی اصلی صورت سود و زیان تک مرحله ای این است که در ان دو طبقه کلی در تعیین سود ناشی از عملیات مستمر استفاده میشود .
ب) چند مرحله ای – در این شکل سود به طبقات مختلفی تقسیم بندی میشود و هزینه ها تفکیک میشود .
شکل چند مرحله ای سود و زیان عموما بین عملیات و فعالیتهای گوناگونی که بر سود تاثیر گذارند ، تمایز قائل میشود .
صورت سود و زیان چند مرحله ای معمولا شامل تمام یا برخی از اجزای زیر است :
1- بخش عملیاتی
الف) درآمد(فروش)
ب) بهای تمام شده کالای فروش رفته یا خدمات ارائه شده
ج) هزینه های فروش یا بازاریابی
د ) هزینه های اداری و عمومی
ه ) سایر هزینه های عملیاتی
2- بخش غیر عملیاتی
3- هزینه مالیات بر درآمد
4- سایر بخش های ممکن
* منبع:صورت های مالی اساسی(چاپ سیزدهم):ترجمه و تالیف عزیز عالی ور
حسابداری میانه 1: تالیف دکتر شکر اله خواجوی و ابراهیم ابراهیمی
