نخستین صورت مالی اساسی ترازنامه است . ترازنامه وضعیت مالی واحد تجاری را در یک مقطع زمانی نشان می دهد . طبق استانداردهای حسابداری ، می توان وضعیت مالی را میزان منابع اقتصادی تحت کنترل ساختار مالی ، میزان نقدینگی ، توان باز پرداخت بدهی ها و میزان سازگاری آن با تغییرات محیط عملیاتی قلمداد نمود
عمده ترین استفاده کنندگان از این صورت مالی ، سرمایه گذاران فعلی واحد تجاری می باشند به عبارت دیگر سرمایه گذاران کنونی شرکت می توانند از طریق اطلاعات موجود در ترازنامه به میزان ثروت خود و نقدینگی شرکت پی ببرند
می توان گفت که ترازنامه تا حدودی اهداف مالکانه ی صاحبان واحد تجاری را بر آورده می سازد. هم چنین اطلاعات ترازنامه را می توان با تجزیه و تحلیل صورت های مالی و تدوین نسبت های مالی به گونه ی دقیق تری بررسی نمود
با کمک ترازنامه می توان به بررسی قابلیت سود آوری شرکت پرداخت ولی نمی توان پی برد که برای خرید دارایی وجه نقد از کجا بدست آمده است . ترازنامه با ارائه اطلاعاتی در خصوص دارایی ها ، و حقوق صاحبان سهام ، به عنوان مبنایی جهت سنجش نرخ بازده و ارزیابی ساختار سرمایه ی واحد های تجاری محسوب می شود هم چنین ، تحلیل گران مالی از اطلاعات این صورت مالی در ارزیابی احتمال خطر و جریان های نقدی آتی شرکت استفاده می کنند در این رابطه تحلیل گران از ترازنامه به عنوان ابرازی جهت ارزیابی نقد ینگی ، توان ایفای تعهدات ، و هم چنین انعطاف پذیری مالی استفاده می کنند
توان یا قدرت مالی
الف) ارتباط بین دارایی ها و بدهی های واحد تجاری : ساده ترین معیار سنجش این ارتباط نسبت بدهی است که کوچکتر یا مساوی یک است این ارتباط بدین معنی است که دارایی ها از چه محلی تامین شده اند هر چه سر رسید بدهی ها بیشتر باشد قدرت مالی بیشتر است .
ب ) وضعیت مالی واحد تجاری : معرف میزان منابع اقتصادی تحت کنترل ، ساختار مالی ، میزان نقدینگی و توان باز پرداخت بدهی ها و ظرفیت سازگاری واحد تجاری با تغییرات محیط عملیاتی است
انعطاف پذیری مالی : انعطاف پذیری مالی عبارت از توانایی واحد تجاری مبنی بر اقدام موثر جهت تغییر میزان و زمان جریانهای نقد ی آن می باشد به گونه ای که واحد تجاری بتواند در قبال رویدادها و فرصتهای غیر منتظره واکنش نشان دهد
نقدینگی : نقدینگی به فراهم بودن وجه نقد در آینده نزدیک پس از احتساب تعهدات مالی آن تا آن زمان اطلاق می شود
محدودیت های ترازنامه
1-ترازنامه کماکان ارزش های تاریخی را نشان می دهد و از ارزش های جاری غافل است
2-ترازنامه ارزش های غیر همگن را با هم جمع می کند
3-عدم انعکاس برخی منابع مورد استفاده جهت حصول جریان های نقدی آتیدر متن صورت های مالی . مانند منابع انسانی ، حسن شهرت محصولات ، مدیریت کارآمد
4-در ترازنامه همانند صورت سود و زیان انجام برخی برآوردها ، عنیت آن را مورد تردید قرار می دهد
انواع شکل های ارائه ترازنامه به شرح زیر هستند
الف ) شکل حساب (t) این نوع شکل ارائه ترازنامه بر روی معادله حسابداری تاکید دارد دارایی ها در سمت راست ترازنامه و بدهی ها و حقوق صاحبان سرمایه در سمت چپ ترازنامه فهرست می شوند .
ب ) شکل گزارشی : در این شکل ، قسمت چپ ترازنامه را زیر دارایی می نویسند . در ایران بیشتر از فرم گزارشی استفاده می شود .
عناصر ترازنامه : دارایی
دارایی ها ، حقوق نسبت به منافع اقتصادی آتی یا سایر راه های دستیابی مشروع به آن منابع است که در نتیجه معاولات یا سایر رویدادهای گذشته به کنترل واحد تجاری در آمد ه است
داریی های جاری: وجه نقد یا سایر دارایی هایی است که انتظار می رود طی یک دوره مالی یا چرخه عملیاتی هر کدام که طولانی تر است به وجه نقد تبدیل و یا مصرف شوند
دارایی های غیر جاری
1-داریی های غیر جاری در یک چرخه عملیاتی به طور کامل استفاده نموشوند
2-مدیریت قصد نگهداری داریی های غیر جاری را در بیش از یک سال از تاریخ ترازنامه یا یک چرخه عملیاتی – هر کدام طولانی تر است –دارد مثل دارایی های ثابت
سایر دارایی ها : گروهی از دازایی ها که با هیچ یک از خصوصیات گفته شده منطبق نیستند به عنوان مثال حساب های دریافتی بلند مئت وجوه مسدود شده بانکی ، زمینی که برای احداث آتی نگهداری می شود
بدهی ها
بدهی عبارت است از تعهد انتقال منافع اقتصادی توسط واحد تجاری ناشی از معاملات یا سایر رویدادهای گذشته
بدهی های جاری
بدهی های جاری شامل تعهداتی است که انتظار می رود از محل دارایی های جاری یا ایجاد بدهی جاری دیگری تسویه شود مثل اضافه برداشت بانکی
بدهی های غیر جاری
بدهی غیر جاری ، تعهدی است که مستلزم استفاده از دارایی های جاری برای باز پرداخت یا ایجاد بدهی جاری دیگر ) در طی چرخه عملیاتی آتی یا دوره گزارشگری بعدی ، هر کدام طولانی تر است نمی باشد . مثل اوراق قرضه پرداختی
حقوق صاحبان سرمایه
حقوق صاحبان سرمایه ، منافع باقیمانده مالکان در موسسه است به عبارت دیگر داریی ها پس از کسر بدهی ها حقوق صاحبان سرمایه نامیده می شود
می توان سرمایه ( سهام عادی ) صرف سهام ، اندوخته ها و سود و زیان انباشته را نام برد
منابع
مبحث تراز نامه : حسابداری مالی از دکتر شکرا... خواجوی
