سرمايه گذاري هاي بلند مدت
واحدهاي تجاري در طول روال عادي عمليات خود همواره ممكن است وجوه نقد مازاد داشته باشند. براي مثال اين حجم بالاي وجوه نقد مازاد مي تواند ناشي از حجم بالاي فروش در مقاطع خاصي از هر دوره ي مالي باشد. در صورتي كه مديريت واحد تجاري قصد تحصيل دارايي ثابت ويا مصرف وجوه مذكور در عمليات جاري شركت را نداشته باشد مي تواند به منظور جلوگيري از راكد ماندن اين وجوه وكسب بازه وجوه مزبور را براي خريد اوراق بهاداريكه داراي چشم انداز مناسبي از لحاظ بازده مي باشند استفاده نمايد. هم چنين ممكن است افق سرمايه گذاري واحدهاي تجاري فراتر از كسب بازده كوتاه مدت رفته وسرمايه گذاري هايصورت گرفته به منظور اعمال نفوذ قابل ملاحظه يا اعمال كنترل بر سياست هاي مالي وعملياتي سرمايه پذير انجام شوند. بخش عمده اي از دلايل سرمايه گذاري ايجاد منافع اقتصادي براي واحد سرمايه گذار است.
دامنه ي شمول سرمايه گذاري
از لحاظ حسابداري هدف از سرمايه گذاري عبارت است از سود آوري، حفظ قدرت خريد پول، ويا ايجاد روابط با واحد سرمايه پذير. بايد توجه داشت كه اين سه عامل همزمان با هم جمع شونده نيستند، يعني انتظار نمي رود كه در يك سرمايه گذاري لزوما هر سه مورد به شكل ايده آل صورت گيرد.
در حقيقت، آن چه كه سرمايه گذاري را از ساير دارايي ها متمايز نموده، شيوه ي كسب منافع اقتصادي حاصل از آن است. اين منافع مي تواند شامل دريافت هاي ناشي از توزيع منافع حاصل ازسرمايه گذاري ،ويا افزايش در ارزش مبادلاتي آن طي دوره ي نگهداشت سرمايه گذاري مورد نظر توسطواحد تجاريباشد. هم چنين ساير مزاياي حاصل از ايجاد مناسبات تجاريدو واحد با يكديگر را نيز مي توان در زمره يمنافع اقتصادي سرمايه گذاري ها در نظر گرفت .
ويژگي هاي طرح هاي مختلف سرمايه گذاري و ميزان آن در واحدهاي تجاري مختلف با يكديگر متفاوت است. امروزه، از يك سو با روند رشد بازار هاي سرمايه مواجه هستيم؛ از سوي ديگر ،نقش اطلاعات وتبديل حسابداري از يك فرآيند ثبت وقايع به يك پايگاه فراهم آورنده ي اطلاعات نيز بر كسي پوشيده نيست. در چنين محيطي، برخي واحدهاي تجاري بخش جداگانه اي را منحصرا به بررسي وتصميم گيري در خصوص گزينه هاي مختلف سرمايه گذاري پيش روي شركت اختصاص داده اند وفعاليت هاي سرمايه گذاري بخش عمده اي از عمليات آن ها را تشكيل مي دهد.
طبق استاندارد حسابداري شماره 15ايران ، سرمايه گذاري در املاك عبارت است از سرمايه گذاري در زمين يا ساختماني كه عمليات ساخت وتوسعه ي آن به اتمام رسيده وبه جهت ارزش بالقوه اي كه از نظر سرمايه گذاري دارد ونه به قصد استفاده توسط واحد تجاري سرمايه گذار يا شركت هاي هم گروه آن نگهداري مي شود.
طبقه بندي سرمايه گذاري ها
سرمايه گذاري بلند مدت به طبقه اي از سرمايه گذاري ها گفته مي شود كه به قصد استفاده ي مستمر در فعاليت هاي واحد تجاري نگهداري شود. يك سرمايه گذاري هنگامي به عنوان دارايي غير جاري طبقه بندي مي شود كه قصد نگهداري آن براي مدت طولاني، به وضوع قابل اثبات باشد يا توانايي واگذاري آن توسط سرمايه گذار مشمول محدوديت هايي باشد. سرمايه گذاري بلند مدت مشتمل برموارد زير است:
الف. سرمايه گذاريدر واحد هاي تجاري فرعي ووابسته يا تسهيلات بلند مدت اعطايي به اين واحدها
ب.سرمايه گذاري هايي كه اساسا جهت حفظ،تسهيل وگسترش فعاليت يا روابط تجاري موجود انجام شده است
ج.سرمايه گذاري هايي را كه نمي توان واگذار كرد يا بدون تأثير عمده بر فعاليت هاي واحو تجاري قابل واگذارينيست.
د.سرمايه گذاري هايي كه با قصد استفاده ي مستمر توسط واحد تجاري نگهداريمي شود وهدف آن نگهداري پر تفويي از سرمايه گذاري ها جهت تأمين درآمد ويا رشد سرمايه براي صاحبان سرمايه ي واحد تجاري است.
ساير سرمايه گذاري هايي كه در زمره ي سرمايه گذاري هاي بلند مدت قرار نمي گيرند، سرمايه گذاري هاي جاري مي باشند.هر دوگروه سرمايه گذاري هاي جاري وبلند مدت ، از لحاظ اين كه براي آن بازار فعالي وجود داشته باشد يا خير،به دو دسته ي سرمايه گذاري هاي سريع المعامله وغير سريع المعامله تقسيم شده اند. سرمايه گذاري سريع المعامله در بازار،نوعيسرمايه گذاري است كه براي آن بازار فعاليكه آزاد ودر دسترس است، وجود دارد به طوري كه از طريق آن بتوان به ارزش بازلر يا شاخصي قابل اتكا كه محاسبه ي ارزش بازار را امكان پذير سازد، دست يافت. بنابراين مي توان اين گونه نتيجه گيري نمود كه اوراق بهادار سريع المعامله ، از قدرت نقد شوندگي بالايي نيز بر خوردارند.
در ارتباطبا سرمايه گذاري هاي بلند مدت ، از آن جا كه براي مدت زمان طولاني نگهداريمي شوند،بنابراين گزارش ارزش بازار آن ها اطلاعات مفيدي براي اندازه گيري سود يا زيان دوره ارائه نمي كند.به اين دليل است كه اين گروه از سرمايه گذاري ها به بهاي تمام شده، پس ازكسر ذخيره كاهش دائميدر ارزش آن انعكاس مي يابد. هم چنين در صورتي كه از نحوه ي عمل جايگزين استفاده شود ،يعني تجديد ارزيابي شود، بازهم احتساب هر گونه افزايش در ارزش به عنوان درآمدتحقق يافته ي دوره، مناسب نخواهد بود. بلكه مبالغ مزبور به عنوان مازاد تجديد ارزيابي تلقي مي شود ودر سر فصل حقوق صاحبان سهام انعكاس مي يابد. طبق بند 36استاندارد شماره 15ايران چنانچه مديريت واحد تجاري سرمايه گذاري هاي بلند مدت را به مبلغ تجديد ارزيابي منعكس كند،اين ارزيابي بايد همه ساله انجام شود.در بخش بعد، حالت هاي مختلفي كه ممكن است براي تجديد ارزيابي اين گروه از سرمايه گذاري هارخ دهد، توضيح داده شده است.
سرمايه گذاري هاي بلند مدت
چنانچه اين دسته از سرمايه گذاري ها تجديد ارزيابي گردند،ممكن است دو حالت پيش آيد كه هر يك رويه عمل متفاوتي را مي طلبد:
حالت اول)افزايش مبلغ دفتري سرمايه گذاري بلند مدت در نتيجه تجديد ارزيابي بايد به عنوان مازاد تجديد ارزيابي ثبت ودر ترازنامه به عنوان بخشي از حقوق صاحبان سرمايه منعكس شود. هر گاه افزايش مزبور عكس يك كاهش قبلي ناشياز تجديد ارزيابي باشد كه به عنوانهزينه شناسايي شده است،اين افزايش بايد تا ميزان هزينه شناسايي شده در رابطه باهمان دارايي به عنوان درآمد شناسايي شود، وباقي مانده به حساب مازاد تجديد ارزيابي منظور گردد.
حالت دوم)كاهش مبلغ دفتري يك قلم سرمايه گذاري بلند مدت در نتيجه تجديد ارزيابي بايد به عنوان هزينه شناسايي شود. چنانچه كاهش مزبور عكس يك افزايش قبلي ناشي از تجديد ارزيابي باشدكه به حساب مازاد تجديد ارزيابي منظور شده است،دراين صورت اين كاهش بايد تا ميزان مازاد تجديد ارزيابي مربوطبه همان سرمايه گذاري به حساب مازاد تجديد ارزيابي بدهكار گردد وباقيمانده به عنوان هزينه شناسايي شود. براي كاهش دائمي در ارزش اين سرمايه گذاري ها نيز بايد ذخيره ايجاد گردد.
منبع: حسابداری میانه. خواجوی ، شکرالله .تهران ، ترمه، 1390.[font]
