مقدمه
سرمایه گذاران به دنبال اطلاعاتی هستند که بتوانند در خصوص بازده سرمایه گذاری خود قضاوت نمایند. عملکرد واحد تجاری در برگیرنده بازده حاصل از منابع تحت کنترل واحد تجاری است. اطلاعات درباره عملکرد مالی در صورت سود و زیان و صورت سود و زیان جامع ارائه می شود.صورت سود و زیان ترازنامه های اول و پایان دوره شرکت برای یک دوره مالی مشخص را به یکدیگر مربوط می سازد. این صورت تغییر در حقوق صاحبان سرمایه، ناشی از عملیات و سایر فعالیت های خاص در طی یک دوره را توضیح می دهد.
از آنجا که سود خالص مقداری است که دو ترازنامه را به یکدیگر مرتبط می سازد، هم مقدار سود خالص و هم اجزای آن اطلاعات مهمی را برای استفاده کنندگان صورت های مالی فراهم می سازد.
در صورت سود و زیان می توان در مورد سودآوری پیش بینی کرد. درآمدها و هزینه ای منعکس در صورت سود و زیان عمدتاً به قیمت روز می باشند، یعنی به نسبت ترازنامه صورت سود و زیان اطلاعات مربوط تری ارائه می دهد.
اهداف صورت سود و زیان را می توان به طور خلاصه به شرح زیر ذکر نمود:
1-کمک در ارزیابی عملکرد گذشته مدیریت-سرمایه گذاران سرمایه خود را در یک شرکت سرمایه گذاری می کنند. مدیریت مسئول حفظ و افزایش این سرمایه است.
صورت سود و زیان اطلاعاتی را فراهم می سازد که به سرمایه گذاران فعالی و بالقوه در ارزیابی عملکرد مدیریت در جهت انجام این مسئولیت کمک می کند. صورت سود و زیان اطلاعاتی درباره اهداف و تلاش های شرکت در کسب سود خالص فراهم می کند.
2-کمک در پیش بینی سود و جریان های نقدی آتی- سود گذشته شرکت برای پیش بینی سود و جریان نقدی آتی شرکت مفید است. استفاده کنندگان خارجی، اجزای سود خالص شرکت را جهت ارزیابی یا توانایی پیش بینی درآمدهای آتی آن بررسی می کنند.
به علاوه این اطلاعات در پیش بینی جریان های نقدی شرکت برای پرداخت سود فعالی و آتی به سرمایه گذاران مفید است. همچنین به پیش بینی قیمت آتی سهام شرکت کمک می کنند.
3-کمک در ارزیابی " میزان اعتبار" شرکت: سود خالص شرکت همچنین برای تعیین ریسک مربوط به بسط اعتبار شرکت مفید است. بررسی " قدرت سودآوردی" شرکت به همانگونه که در صورت سود و زیان آن گزارش شده، به مؤسسات مالی، فروشندگان، کارمندان، و سایر استفاده کنندگان خارجی در ارزیابی احتمال توانایی شرکت در تبدیل سود خالص به وجه نقد جهت برآوردن تعهداتش کمک می کند.
4-کمک به مقایسه با سایر شرکتها: سرمایه گذاران علاقمند به ارزیابی ریسک سرمایه گذاری در شرکت در مقایسه یا سایر شرکتها در همان صنعت یا سایر صنایع هستند آنها همچنین به مقایسه بازده سرمایه شرکت در مقایسه با سایر شرکتها کمک می کند. صورت سود و زیان به چنین تجزیه و تحلیل مقایسه ای کمک می کند.
مفهوم سود
دیدگاه های مختلفی در مورد اندازه گیری و شناسایی سود وجود دارد. بخشی از این مسئله ناشی از این حقیقت است که اصطلاح سود دارای معان مختلف برای افراد مختلف است.
از سوی دیگر یک حسابدار این افزایش در ثروت را سود تلقی نمی کند. حسابدار ابتدا اثبات قابلیت اتکای افزایش در ارزش زمین را در نظر می گیرد. اگر زمین به افرادی دیگر در یک معامله حقیقی فروخته شود، این معامله تأیدی است. بر نظر حسابدار، پس حسابدار تنها این افزایش تحقق یافته در ثروت را به عنوان سود تلقی می کند. به این سود، سود حسابداری می گویند. تفاوت بین سود اقتصادی و سود حسابداری، ناشی از روش های اندازه گیری سرمایه است. به طور خلاصه می توان چنین گفت: در حسابداری، سود عبارت از تفاوت بین سرمایه واحد تجاری در پایان دوره و آغاز دوره مالی است و سرمایه مترادف با خالص دارایی هاست و لذا اندازه گیری سود تحت تأثیر مبانی اندازه گیری دارایی ها و بدهی ها می باشد.
مفاهیم حفظ سرمایه: سه مفهوم حفظ سرمایه عبارتند از:
1-حفظ سرمایه اسمی (پولی، مالی): تحت این مفهوم سرمایه مترادف با خالص دارایی ها یا حقوق صاحبان سرمایه است. در این مفهوم مبنا را تعداد یا ارقام ریالی و پولی می گذراند. زمانی سود وجود دارد که مبالغ دریافت شده از مبالغ سرمایه گذاری شده برای آن کالا بیشتر باشد.
2-حفظ قدرت خرید عمومی: در این مفهوم سود، زمانی وجود دارد که شرکت بتواند بیشتر از معادل قدرت خرید عمومی سرمایه گذاریش از محل درآمد فروش، بازیافت نماید. ایراداتی که به این مفهوم گرفته می شود این است که در شرایط تورمی این نوع گزارشگری مفید نیست و شاخصی که در تورم محاسبه می شود بر اساس مصرف خانوار اندازه گیری شده است ممکن است یک دارایی از شاخص پیروی نکند.
3- مفهوم حفظ سرمایه فیزیکی: تحت این مفهوم، سرمایه به عنوان ظرفیت تولیدی واحد تجاری تلقی می گردد. در این مفهوم سود زمانی وجود دارد که شرکت قدر باشد بیشتر از بهای جایگزینی جاری دارای فروخته شده از محل درآمد فروش بازیافت نماید.
منابع
حسابداری میانه، دکتر شکرالله خواجوی، ابراهیم ابراهیمی
