مفاهیم نظری گزارشگری مالی

[نسیم افزا]

مفاهیم نظری گزارشگری مالی
یکی از مفاهیم نظری گزارشگری مالی خصوصیات کیفی اطلاعات مالی می باشد.
اطالاعاتی که در صورت های مالی ارائه می شود باید برای استفاده کننده گان مفید باشد. اطلاعاتی مفید است که دارای خصوصیات معینی باشد خصوصیات کیفی اصلی به شرح زیر است:
   مربوط بودن
   قابل اتکا بودن
   قابل مقایسه بودن
   قابل فهم بودن
اهمیت:
به عنوان یک کیفیت آستانه ای، نقطه انقطاع است و باید قبل از سایر خصوصیات کیفی در نظر گرفته شود. یعنی اگر اطلاعات با اهمیت نباشد نیازی به بررسی از جهت مربوط بودن و قابل اتکا بودن ندارد. منظور از اطلاعات با اهمیت اطلاعاتی است که بتواند بر تصمیمات اقتصادی استفاده کننده گان که بر مبنای صورت های مالی اتخاد می شود، تأثیر گذارد.
مربوط بودن:
اطلاعاتی مربوط تلقی می شود که بر تصمیمات اقتصادی استفاده کننده گان در ارزیابی رویدادهای حال یا آینده یا تأیید یا تصحیح ارزیابی های گذشته مؤثر واقع شودویژگی های اطلاعات مربوط بودن به شرح زیر است:
   ارزش پیش بینی کنندگی: فایده مندی برای پیش بینی نتایج رویدادهای آتی
   ارزش تأیید کنندگی: ارائه بازخورد درباره رویدادهای گذشته برای تأیید یا تصحیح انتظارات
   انتخاب خاصه: خاصه ای که قرار است در صورت های مالی گزارش شود باید مبتنی بر فایده آن در تصمیم گیری باشد.
قابل اتکا بودن:
اطلاعاتی قابل اتکاست که عاری از اشتباه و تمایلات جانبدارانه با اهمیت باشد و به طور صادقانه معرف آن چیزی باشد که مدعی بیان آن است یا به گونه ای معقول انتظار می رود بیان کند. بیان صادقانه، رجحان محتوا بر شکل، بی طرفی، احتیاط و کامل بودن ویژگی های لازم برای قابل اتکا بودن است.
   بیان صادقانه:
به معنای رابطه و تطابق بین اطلاعات و رویدادهای زیربنای آن است. ارقام حسابداری باید تا حدامکان واقعیت اقتصادی منابع، تعهدات یا معاملات و سایر رویدادها را نشان دهد.مثلا موجودی نقد در ترازنامه باید بیانگر مبلغ وجه نقد صندوق و موجودی حساب های جاری بانکی باشد.
   رجحان محتوا بر شکل:
برای اینکه اطلاعات بیانگر معاملات و سایر رویدادهایی باشد که مدعی بیان آن است، باید محتوا و واقعیت اقتصادی معاملات و سایر رویدادها نه صرفا شکل قانونی آنها در نظر گرفته شود. برای مثال ممکن است شرکتی یک دستگاه خودرو  بطور وکالتی خریداری کند ولی سند مالکیت آن به نام صاحب قبلی آن باشد.
   بی طرفی:
 اطلاعات صورت های مالی استفاده کنندگان متعددی دارد و نباید برای تأثیرگذاری بر تصمیمات در یک جهت خاص یا حصول به نتیجه ای از قبل تعیین شده تهیه شود. همچنین اطلاعات نباید به نفع گروه هی خاص و در جهت زیان رساندن به دیگران باشد.
   احتیاط:
ابهامات حاکم بر محیط اقتصادی و عدم پیش بینی قطعی آینده ایجاب می کند در تهیه اطلاعات صورت های مالی احتیاط شود. احتیاط یعنی این که سعی شود درآمدها یا دارای ها بیشتر از واقع و هزینه ها یا بدهی ها کمتر از واقع رائه شود.
   کامل بودن:
اطلاعات مندرج در صورت های مالی باید با توجه به اهمیت آنها و در نظر گرفتن فزونی منافع اطلاعات بر هزینه تهیه آنها، کامل باشد اگر چه کامل بودن یک مفهوم نسبی است اما باید مراقب بود با ارائه اطلاعات ناقص، موجبات گمراهی استفاده کنندگان فراهم می شود.
قابل مقایسه بودن:
اطلاعات مالی زمانی مفید است که بتوان بر پایه آن شباهت ها و تفاوت ها را تشخیص داد. استفاده کنندگان برای تصمیم گیری، عملکرد یک شرکت را براساس اطلاعات مالی با شرکت های دیگر یا عملکرد گذشته همان شرکت مقایسه می کنند. بنابراین آثار معاملات و سایر رویدادهای مشابه در داخل واحد تجاری و در طول زمان برای ان واحد تجاری باید با ثبات رویه اندازه گیری و ارائه شود و بین واحد های تجاری مختلف نیز هماهنگی رویه در باب اندازه گیری و ارائه موضوعات مشابه رعایت گردد.
   ثبات رویه:
قابل مقایسه بودن مستلزم این است که حسابداری رویدادهای مشابه در هر دوره حسابداری و از یک دوره به دوره بعد با روش یکسان صورت گیرد و شرکت های مختلف نیز باید از رویه های یک نواخت برای رویدادهای مشابه استفاده کنند.
   افشا:
یکی از شرایط لازم برای قابل مقایسه بودن افشای رویه های حسابداری بکاررفته در تهیه صورتهای مالی و همچنین افشای هر گونه تغییرات در آن رویه ها و آثار چنین تغییراتی است. برای مثال دو شرکت ممکن است ماشین آلات یکسان داشته باشند اما نحوه استفاده از این ماشین آلات و شرایط محیطی باعث تغییر در الگوی مصرف دارایی ها می شود و در نتیجه ممکن است از روش های استهلاک متفاوت استفاده کنند .برای افزایش قابلیت مقایسه اطلاعات در چنین شرایطی روش های حسابداری باید افشا شود.
قابل فهم بودن:
ممکن است صورت های مالی حاوی اطلاعات مربوط و قابل اتکا اما غیر قابل فهم باشد. در این صورت چنین اطلاعاتی برای تصمیم گیری مفید نیست، چون قابل فهم نمی باشد. اطلاعات مندرج در صورتهای مالی نمی تواند آنقدر ساده باشد برای هرکس قابل فهم باشد اما برای اشخاصی که دانش نسبی درباره حسابداری داردو خواهان مطالعه و تحلیل اطلاعات مالی می باشد قابل فهم باشد.
   توان استفاده کنندگان:
اطلاعات مالی براساس این فرضیه تهیه می شود که استفاده کنندگان آگاهی معقولی درباره فعالیت های تجاری و اقتصادی و نحوه حسابداری آن دارد و این که با صرف تلاش معقول مایل به مطالعه اطلاعات هستند.
   ادغام و طبقه بندی اطلاعات:
ظرفیت پردازش مغز انسان محدود است و برای تحلیل ناگزیر از طبقه بندی است. لذا برای قابل فهم بودن اطلاعات مالی اجزای آن به نحوی مناسب بر یکدیگر ادغام و طبقه بندی شود.
منبع:حسابداری میانه . بزرگ اصل، موسی . تهران ، سازمان حسابرسی ، 1388.