حسابداری شرکت های تضامنی
شرکت عبارت است از قرادای که به موچب آن شرکا مقداری سرمایه در اختیار آن قرار داده تا بدین وسیله عملیات تجاری انجام و سودو زیان حاصله را بین آنها تقسیم کند.
یک شراکت تضامنی انجمنی است متشکل از دو نفر یا بیشتر که مشترکاً یک واحد تجاری انتفاعی را در مالکیت خود دارند.
یک شراکت تضامنی امری ساده است ، هرگاه دو نفر تصمیمی بگیرند تجارتی را با هم شروع کنند ، یک شراکت تضامنی به طور خودکار شکل می گیرد.
مطابق ماده 116 قانون تجارت ایران ًشرکت تنضامنی شرکتی است که تحت اسم مخصوص ، برای امور تجاری بین دو یا چند نفر با مسئولیت تضامنی تشکیل می شود. اگر دارایی شرکت برای تأدیه تمام قروض کافی نباشد ، هر یک از شرکا مسئول پرداخت تمام قروض شرکت است.
ویژگی یک واحد تجاری تضامنی:
عمرمحدود. شراکت تضامنی دارای عمری است که طول آن به مدت زمانیکه تمامی شرکا مالکیت خود را در آن ادامه
می دهند ، محدود می گردد.
نمایندگی دوجانبه ( متقابل ). نمایندگی دوجانبه در شراکت تضامنی به این معناست که هرشریک از جانب خود و به نمایندگی از جانب سایر شرکا اختیار دارد نسبت به عقد قرارداد با اشخاص ثالث ، که درمحدوده عملیات عادی واحد تجاری تضامنی خود باشد ، اقدام نماید.
مسئولیت نامحدود. هریک از شرکا در مقابل بدهی های تضامنی شخصاً مسئولیت نامحدود به عهده دارد. اگر یک واحد تجاری نتواند بدهی های خود را از محل دارایی هایش بپردازد ، شرکا باید از محل دارای های شخصی خود نسبت به تأدیه آن اقدام ورزند.
نکته. همه شرکا شخصاً مسئول تأدیه هر گونه بدهی واحد تجاری هستند. بنابراین ، انتخاب هوشیارانه یک شریک در شراکت تضامنی از اهمیت فوق العاده برخوردار است.
مالکیت مشترک اموال. هر نوع دارایی – نظیر وجوه نقد ، موجودی کالا ، ماشین آلات ، و ... – که یک شریک در شراکت تضامنی سرمایه گذاری می کند ، به اموال مشترک تمام شرکا تبدیل می گردد. همچنین ، هر شریک معادل سهم خود نسبت به سود واحد تجاری مدعی می باشد.
حساب های حقوق مالکانه شرکا. حسابداری یک واحد تجاری تضامنی ، شباهت فراوانی به حسابداری یک واحد تجاری تک مالکی دارد. خریدها و فروش ها ، دریافتها و پرداختهای یک واحد تجاری تضامنی را دقیقاً به همان شکل که در واحدهای تک مالکی ثبت میکردیم ثبت میکنیم.
انتخاب آزادانه شرکا. از آنجا که در شرکت های تضامنی ، هرشریک مسئول اعمال تجاری شرکایی خود می باشد ، از این رو قانون به شریک یا شرکا اجازه داده است که شرکای خود را انتخاب نمایند.
مدیریت. مدیریت شرکت های تضامنی و کنترل آن در اختیار مالکین شرکت بوده و هرگونه تصمیم گیری با رضایت کلیه شرکا صورت می گیرد.
سهولیت تشکیل. چون شرکت تضامنی براساس قرارداد تشکیل می گردد از این رو در هنگام تشکیل شرکت به مقررات کمتری نیاز است.
شرکا. شرکا کسانی هستند که شرکتنامه را قبل از تشکیل شرکت امضاء کرده یا بعد از ایجاد آن وارد شرکت شده باشند.
اسم شرکت. شرکت تضامنی دارای اسم مخصوص به خود بوده و این اسم ممکن است مشتمل بر اسم تمام شرکا باشد مانند شرکت تضامنی محمود و احمد کهاین اسم بیانگر آن است که شرکت دارای دو شریک است و یا ممکن است اسم یکی از شرکا را شامل گردد.
سرمایه گذاری اولیه توسط شرکا.
شرکا در یک شراکت تضامنی جدید ممکن است دارایی ها و بدهی ها را در واحد تجاری خودسرمایه گذاری نمایند. ثبت این آورده ها در دفاتر دقیقاً به همان شکلی است که دارایی ها و بدهی های یک واحدتک مالکی ثبت می شوند.
مازاد ارزش دارایی ها هرشریک بر بدهی های او ، مبلغی است که باید در بستانکار حساب سرمایه اش ثبت شود.
به موجب قانون تجارت سهم الشرکه هریک از شرکا ممکن است به صورت نقد یا غیرنقد باشد. در صورتیکه سهم الشرکه شرکا به صورت نقد تأدیه شود حساب وجوه نقد بدهکار و حساب سرمایه هرشریک معادل وجهی که به شرکت آورده است بستانکار می گردد.
انواع حساب ها در شرکت تضامنی:
حساب سرمایه شرکا.
الف. روش سرمایه ثابت. در این روش ، حساب سرمایه شرکا معادل مبلغی که در شرکتنامه مقرر شده است و شرکا نیز سرمایه گذاری کرده اند بستانکار می گردد.
ب. روش سرمایه متغیر. دراین روش حساب سرمایه شرکا به مبلغ معینی که در شرکتنامه منعکس شده ثابت نمی ماند و برداشت شرکا ، سهم شرکا از سود و زیان ، حقوق شرکا و... مستقیماً به حساب سرمایه منظور می شود.
حساب جاری شرکا.
برداشت و سهم زیان هریک از شرکا در قسمت بدهکار حساب جاری وی و سهم بهره سرمایه ( در صورتی که در شرکتنامه پیش بینی شده باشد ) ، سهمخ سود ، حقوق وکمیسیون هریک از شرکا در بستانکار حساب جاری او ثبت می شود. این حساب از حسابهای دائمی بوده و مانده آن از سالی به سال دیگر منتقل و محل نمایش آن در ترازنامه ، در کنار سرمایه شرکا
می باشد.
حساب برداشت شرکا.
حساب برداشت حساب است که به نام هریک از شرکا در دفاتر افتتاح و برداشت شخصی ( نقدی یا غیرنقدی ) هر شریک در طی دوره مالی در بدهکار این حساب ثبت می شود.
حساب وام شرکا.
گاهی اوقات ممکن است شرکت تضامنی به وجوه نقد احتیاج داشته باشد وجوه ازطریق یکی ازشرکا تأمین گردد و شریک مزبور و شرکت بنا به دلایلی تمایل به افزایش سرمایه نداشته باشند. بنابراین شریک وام را در اختیار شرکت قرار داده و هرساله ازاین بابت مبلغی به عنوان بهره از شرکت دریافت می دارد.
تقسیم سود و زیان شرکت تضامنی.
سود و زیان باید به نسبت سرمایه هریک از شرکا بین آنها تقسیم شود چنانچه روش مشخص برای تقسیم سودپیش بینی شده ولی دو مورد نحوه تقسم زیان سکوتاختیار داشته باشد ، زیان به همان نسبت تقسیم سودبین شرکا تقسیم می شود.
مثلاً ، شریکی که 75 درصد از سود به وی اختصاص داده شده ، باید در صورت وجودزیان ، 75 درص آن نیز به وی اختصاص یابد.
تقسیم سود و زیان به نسبت ثابت.
ساده تریت روش برای تقسیم سود و زیان ، ارائه یک نسبت ثابت برای هریک ازشرکا بدون توجه به میزان سرمایه و تخصص آنها می باشد ای روش در شرایطی که اهمیت سرمایه گذاری و تخصص شرکا برای شرکت یکسان باشد ، مناسب است.
تقسیم سود و زیان به نسبت سرمایه شرکا.
در مواردی که ماهیت فعالیت شرکت به نحوی است که دآمد آن مستقیماً به میزان سرمایه گذاری ها بستگی دارد. ( مانند شرکت هایی سرمایه گذاری و بانک هایی که به صورت تضامنی تشکیل می شوند ) ، تقسیم سود و زیان به نسبت سرمایه شرکا روش مناسبی است.
تقسیم سود براساس تخصیص حقوق پاداش ، وتقسیم باقیمانده به نسبت ثابت.
بخشی از سودحاصل از فعالیت واحد تجاری ممکن است طبق توافق شرکا به عنوان حق الزحمه به شرکایی که خدماتی در شرکت انجام داده اند تعلق گرفته و بقیه به نسبت معین بین شرکا تقسیم شود.
تقسیم سود براساس تخصیص بهره سرمایه وتقسیم باقیمانده به نسبت ثابت.
درمواردی ممکن است شرکا توافق نمایند به مانده حساب سرمایه ( مانده اول دوره و یا آخر دوره یا متوسط آن ، هر کدام که مورد توافق باشد ) مبلغی به عنوان بهره پرداخت گردد. چنانچه تعلق بهره به مانده حساب سرمایه ، در شرکتنامه تصریح شده باشد ، مبلغ بهره حق الزحمه صرفنظر از وجود سودیا زیان واحد تجاری ، به حساب شرکا منظور گردد.
تقسیم سود براساس مبانی مختلف.
در اکثر موارد برای تقسیم سود در شرکت های تضامنی ممکن است ترکیبی از چند مبنا در شرکتنامه پیش بینی شده باشد.
در این گونه موارد باید بدون توجه به سود یا زیان ، تمام گام های ( مراحل ) ذکر شده در شرکتنامه تقسیم سود و زیان طی شود.
تغییر در ترکیب شرکا ( ورود و خروج شریک )
شراکت تضامنی تنها تا هنگامی که شرکایش در واحد تجاری باقی هستند دوام دارد. پذیرش یک شریک جدبد و خروج یکی از شرکای موجود موجب انحلال شرکت تضامنی می شود.
در اغلب موارد ، شرکت تضامنی جدیدی شکل می گیرد و کار شرکت تضامنی قبلی را ادامه می دهد. به این ترتیب ممکن است شرکا شراکت تضامنی جدیدی همان نام شرکت تضامنی منحل شده را برای خود برگزیند.
منابع: حسابداری شرکتهای ( 1 )
مولفان: دکتر ایرج نوروش – دکتر غلامرضا کرمی – محمد مرادی
ناشر: نگاه دانش
