شواهد حسابرسی:
یکی از عمده ترین کارهای حسابرسی داخلی گرداوری شواهد حسابرسی برای پشتیبانی از قضاوتهای حرفه ای است. برخی حسابرسان می گویند شواهد حسابرسی مرکز ثقل فعالیتهای حسابرسی است.
استانداردهای حسابرسی داخلی براهمیت شواهد حسابرسی تاکیید دارد. یکی از این استانداردها چنین مقرر می دارد " حسابرسان داخلی باید مجموعه ای از اطلاعات را به عنوان پشتوانه نتیجه گیریهای خودگرد اوری تحلیل و تفسیر کنند" ودر ادامه نیز مقرر می دارد:
حسابرسان داخلی باید اطلاعات مرتبط با هدفها ودامنه حسابرسی را گرد اوری کنند.
شواهد حسابرسی باید کافی"قابل قبول" مربوط و مفید باشد تا بتوان پشتوانه مناسبی برای یافته ها و پیشنهادهای حسابرسی فراهم کند.
شواهد کافی یعنی واقعی" کافی قانع کننده بودن شواهد به گونه ای که هر فرد بیطرف واگاه بتواند به همان نتایجی برسد که حسابرس به ان دست یافته است.
شواهد قابل قبول شواهدی است که قابل اعتماد باشد و چنین شواهدی بازاستفاده از فنون مناسب حسابرسی به بهترین نحو بدست می اید.
شواهد مربوط یعنی پشتوانه یافته ها وپیشنهاد های حسابرسی و منطبق با هدفهای حسابرسی.
شواهد مفید یعنی شواهدی که سازمان را در دستیابی به هدفهای خود یاری می کند.
طرحهای گوناگون طبقه بندی شواهد حسابرسی به وجود امده است تا حسابرسان داخلی را در ارزیابی نقش هر یک از شواهد حسابرسی موجود در مجموعه اطلاعات گرد اوری شده یاری کند.چهارنوع از این طرحهای طبقه بندی شواهد به شرح زیر است:
1- منابع شواهد حسابرسی
2- روشهای حسابرسی
3- میزان قانع کنندگی
4- مقررات قانونی
طبقه بندی شواهد حسابرسی بر اساس منبع عبارتند از:
شواهد درون سازمانی: عبارتست از اطلاعات و گزارش هایی که قسمت مورد رسیدگی ان را تهیه و پردازش کرده است.
شواهد برون سازمانی: شواهدی که توسط اشخاص یا نهادهای برون سازمانی تهیه می شود وبدون عبور از سیستم عملیاتی قسمت مورد رسیدگی مستقیما بدست حسابرسان داخلی میرسد.
طبقه بندی شواهد حسابرسی بر اساس روشهای حسابرسی عبارتند از:
مصاحبه شامل گفتگوهایی است که حسابرسان داخلی با قسمت مورد رسیدگی " کارکنان ردههای مختلف شرکت که با قسمت مورد رسیدگی سر و کار دارند و طرفهای مستقل برون سازمانی انجام می دهند .
محاسبه مجدد اعدادی که حسابرس داخلی خود به طور مستقل محاسبه مجدد می کند شاهده ای واقعی و عینی محسوب می شود و نتیجه این اعمال به صحت و درستی اطلاعات مورد محاسبه متکی است.
رسیدگیهای تفصیلی عبارتست از ازمون اسناد ومدارکی که به عنوان پشتوانه فعالیتها و معاملات تهیه شده است و این گونه مدارک شواهد مستقیم تلقی می شود.
مشاهده/بازرسی این تفکر که"مشاهده ایجاد باورمی کند"وبین این دو روش تمایزی وجود دارد. حسابرس داخلی فعالیتهایی چون اجرای روشهای سیستم را مشاهده میکند. حسابرس داراییهای نامشهود را بازرسی می نماید.
پویش یا وارسی تفصیل کمتری نسبت به مشاهده دارد و به منظور موارد غیر عادی انجام می شود . اثر بخشی روشهای پویش به توانایی حسابرس داخلی در تشخیص موارد غیر عادی از میان انبوهی از اطلاعات و علامت گذاری ان بستگی دارد.
نمونه گیری آماری بسیاری از نتیجه گیریهای حسابرسی براساس شواهد حاصل از نمونه گیری است.چنانچه نمونه براساس طرحهای نمونه گیری اماری گزینش و تجزیه و تحلیل شود خطر نمونه گیری را می توان کنترل و براساس قوانین احتمالات مقدار ان را تعیین کرد.
تایید خواهی یعنی تاییدیه کتبی که درخواست ان را حسابرس تهیه می کند و سپس ان را مستقیما به حسابرس باز می گرداند.
روشهای تحلیلی هر گاه حسابرس داخلی روابط بین مجموعه هایی از اطلاعات را با هم مقایسه می کند گویند روشهای تحلیلی را انجام می دهد.
طبقه بندی شواهد حسابرسی بر اساس میزان متقاعد کنندگی عبارتند از:
اعتماد کامل به این معناست که شواهد گرداوری شده به تایید یا گواه بیشتر نیاز ندارد.
اعتماد نسبی بیشتر شواهد تنها تا حدودی قابل اعتمادند یعنی به تایید یا گواه بیشتر نیاز دارند.
بی اعتماد برخی شواهد به تنهایی قابلیت اعتماد ندارند هر چند می توانند حسابرسان داخلی را برای دستیابی به اطلاعات قابل اعتماد هدایت کنند.
طبقه بندی شواهد حسابرسی بر اساس مقررات قانونی عبارتند از:
مستقیم به این معناست که ارایه کننده ان شواهد را خود به گونه ای مستقیم به دست اورده است.
نقل قول"شایعه" برعکس شواهد مستقیم شواهد مبتنی بر نقل قول یا شایعه شواهد دست دوم درباره انچه که رخ داده است محسوب می شود.
مدارک کتبی هر نوع اصل سند یا مدرک وسند مالکیت یا هر نوع مدرک کتبی مشابه را مدرک کتبی گویند.
قرینه یا قراین در مواردی که شواهد مستقیم در دسترس نباشد برای استنباط و نتیجه گیری درباره موضوع مورد نظر استفاده می شود.
شواهد موید شواهدی که بتواند شواهد دیگر را پشتیبانی کند.
شواهد قطعی که بتوان از طریق ان به یک نتیجه گیری قطعی رسید.
