اوراق قرضه:
اوراق قرضه اوراق بهاداری است که بیانگر تعهدی بلتد مدت برای پرداخت مبلغی معین در یک زمان مشخص یا طی یک دوره ،با نرخ بهره ی ثابتبرای دارنده اوراق میباشد.طبق ماده 52 اصلاحیه ی قانون تجارت ،ورقه قرضه ،ورقه قتبل معامله ای است که معرف مبلغی وام است با بهره ی معین که تمام اجزای آن در موعد یا مواعد معینی باید مستد گردد.
اوراق قرضه دارای مشخصاتی به شرح زیر می باشد.
1-مبلغ اسمی:مبلغی است که روی ورقه ی قرضه درج میشود و نمایانگر بدهی شرکت صادر کننده به دارنده آن می باشدد.
2-نرخ بهره:نرخی است که شرکت صادر کننده ی اوراق قرضه موظف است معادل آن نسبت به مبلغ اسمی اوراق قرضه ، به دارنده ی آن اوراق بهره پرداخت نماید.نرخ بهره مندرج در برگه قرضه سالانه می باشد.
3-تاریخ های پرداخت بهره:تاریخی است که روی ورقه ی قرضه جهت پرداخت بهره ی اوراق قرضه مشخص شده است.تاریخ پرداخت بهره معمولا سه ماهه،شش ماهه،و یا یک ساله است.
4-تاریخ سررسید اوراق قرضه:تاریخی است که در آن شرکت صادر کننده ی اوراق قرضه ،مکلف به پرداخت مبلغ اسمی اوراق به دارنده ی آن است.
دلایل صدور اوراق قرضه:
همانطور که بیان شد ،یکی از راههای تامین مالی برای شرکت هایی که به منابع مالی احتیاج دارند استقراض است.چهار دلیل اصلی برای صدور سایر انواع اوراق بهدار عبارتند از:
1-تامین مالی شرکت های کوچک تنها از این طریق امکان پذیر است
2- تامین مالی از طریق استقراض ،صرفه جویی مالیاتی دارد
3-تامین مالی از طریق اوراق قرضه،هزینه کمتری برای شرکت دارد.
4-اوراق قرضه حق رای ندارد و دارنده ی آن در مالکیت و منافع شرکت سهیم نمی باشد.
انواع اوراق قرضه
به منظور تقسیم بندی انواع اوراق قرضه معیارهای متنوعی وجود دارد و می توان آن را از جنبه های مختلفی به ترتیبی که در ادامه می آید تقسیم بندی نمود.
الف) از نظر واحد اقتصادی:از نظر واحد انتشار دهنده می توان اوراق قرضه را به اوراق قرضه ی شرکت هاو اوراق قرضه ی دولتی تفکیک نمود.تفاوت اصلی این دو نوع اوراق قرضه در میزان ریسک هر یک است.اوراق قرضه ی دولتی از پشتوانه دولت برخوردار بوده و به همین دلیل دارای ریسک کمتر و در نتیجه نرخ بهره پایین تری است.
ب) از نظر هدف از اننتشار:اوراق قرضه از نقطه نظر هدف انتشار به دو بخش اوراق قرضه ی تامین مالی جهت خرید دارایی و اوراق قرضه منتشره جهت جایگزینی آن با اوراق قرضه ی قبلی تقسیم میشود.
ج: از نظر سررسید:
این نکته که اوراق قرضه در چه زمانی سررسید می شوند،خود موضوعی است که موجب تقسیم بندی اوراق قرضه به صورت زیر شده است:
1-اوراق قرضه عادی:اوراق قرضه ای که دارای تاریخ سررسید مشخصی میباشد.
2-اورا قرضه با سررسید سریال:اوراق قرضه سریالی که به آن اوراق قرضه با سررسید های متفاوت و متوالی نیز می گویند،اوراق قرضه ای است که در سالهای متوالی هر سال بخشی از ان پرداخت میگردد.
3-اوراق قرضه قابل بازخرید:اوراق قرضه ای است که صادر کننده آن می تواند اوراق قرضه را قبل از سررسید و با نرخ معین به مالکیت خود در آورد.
4-اوراق قرضه قابل عودت:به اوراق قرضه ای گفته میشود که دارنده آن میتواند در هر زمان وجه نقد خود را مطالبه کند
5-اوراق قرضه قابل تبدیل: در قرارداد این قبیل اوراق قرضه قید گردیده که دارنده ی آن میتواند پس از گذشت مدت زمانی معین،اوراق قرضه خود را به تعداد معینی سهام شرکت صادر کننده ی اوراق تبدیل کند.این گونه از اوراق قرضه معمولا گران خرید و فروش میشود،زیرا دارنده آن هر زمان می تواند تصمیم بگیرد که سهامدار شرکتباشد یا طلبکار.
د)از نظر ضمانت:
1-اوراق قرضه بدون تضمین:اوراق قرضه ای است که تنها پشتوانه و تضمین آن اعتبار شرکت می باشد.عبارت بدون تضمین بیانگر این مطلب است که شرکت اموال خاصی را بابت تضمین آن به وثیقه نمی گذارد در حقیقت ،کلیه دارایی های شرکت پشتوانه ی این اوراق محسوب میشود. اوراق مزبور در زمره ی یکی از متداولترین اوراق بدهی مورد استفاده در شرکت های بزرگ می باشد. اگر چه یک ورقه ی بدون تضمین توسط دارایی خاص تضمین نشده است ولی در صورت عدم بازپرداخت آن دارنده گان اوراق می توانند نسبت به دارایی شرکت مدعی باشند.
2-اوراق تضمین شده:برخی از اوراق قرضه با دارایی های خاصی تضمین میشوند.اوراق قرضه ی رهنی با وثیقه قرار دادن بخشی از دارایی های واقعی شرکت تضمین میشود.اوراق قرضه تضمین شده ی وثیقه ای با وثیقه قرار دادن سهام یا اوراق قرضه دیگری که متعلق به واحد تجاری است و توسط یک امین نگهداری میشود تضمین میشود
ه)سایر اوراق قرضه:
1- اوراق قرضه ی با نام:اوراق قرضه ای است که در وجه شخص معینی صادر،و نام خریدار در دفاتر واحد تجاری صادر کننده ثبت میگردد.فروش این گونه اوراق باید به اطلاع واحد تجاری صادر کننده برسد تا اوراق قبلی باطل و اوراق قرضه جدیدی به نام خریدار جدید صادر گردد.
2- اوراق قرضه بی نام :به این نوع اوراق قرضه،اوراق قرضه ی با کوپن بهره نیز گفته میشود، و شامل اوراق قرضه ی است که به نام خریدار بر روی آن درج نمیشود و دارنده اوراق مالک آن تلقی میگردد.
3-اوراق قرضه بدون بهره:این نوع اوراق قرضه در واقع فاقد کوپن بهره می باشد.این نوع اوراققرضه معمولا به مبلغی کمتر از ارزش اسمی فروخته می شود و بهره ی آن دردن اختلاف مبلغ دریافتی خریدار در تاریخ سررسید و مبلغ اوراق در تاریخ انتشار اولیه نهفته است.
4-اوراق قرضه با نرخ بهره ی متغیر:این نوع اوراق قرضه در اقتصادهای با نرخ تورم بالا و در حال تغییر مورد استفاده قرار میگیرد.نرخ بهره ی این نوع اوراق قرضه به این دلیل متغیر است که دارنده ی آن بتواند ریسک کاهش ارزش پول به دلیل تورم متفاوت هر سال را جبران نموده و علاوه بر آن بتواند به مقداری که از پیش تعیین شده است سود دریافت نماید.
6-اوراق قرضه بنجل: این نوع اوراق قرضه توسط واحدهایی صادر میشود که درجه ی اعتبار آن ها بسیار پایین است،به همین جهت برای جبران ریسک بالایی که خریدار احتمالی ها آن ها ممکن است بپذیرند،نرخ بسیار بالایی دارند و از ریسک زیادی برخوردارند.
