مفهوم هزینه سرمایه
مفهوم هرینه سرمایه براین فرض مبتنی است که هدف یک شرکت عبارت است ازبه حداکثر رسانیدن ثروت سهامداران.رعایت این اصل باعث خواهد شد که ازهزینه سرمایه(باتوجه به نوع کاربرد آن) مفاهیم دیگری مطرح شود.
ارائه تعریفی ازهزینه سرمایه:
هرشرکتی دارای ریسک وبازده مخصوص به خود است(البته مقصود شرکتی است که هدفش تحصیل سود باشد)هریک از گروههای سرمایه گذار,مثلأ دارندگان اوراق قرضه,سهام ممتاز وسهام عادی,خواهان میزانی ازنرخ بازدهی هستند که درخور ریسک مربوط به آن باشد.هزینه سرمایه عبارت است ازحداقل نرخ بازدهی که شرکت باید بدست آورد تابازده مورد نظر سرمایه گذاران درشرکت تأمین شود.
کاربردمفهوم هزینه سرمایه:
شاید بتوان مهمترین کاربرد مفهوم هزینه سرمایه رابه طریق زیر بیان کرد:اگرنرخ بازده سرمایه گذاری یک شرکت ازهزینه سرمایه اش بیشتر باشد واگربدون بالا رفتن درجه ریسک این میزان بازده افزایش یابد,ثروت سهامداران افزایش خواهد یافت.دلیلی که دراین خصوص اقامه می شود این است که اگرنرخ بازده شرکت ازهزینه سرمایه آن بیشترشود,دارندگان اوراق قرضه وسهام ممتاز به نرخ بازده ثابت مورد نظرخواهند رسید,باقیمانده نرخ بازده دراختیار صاحبان سهام عادی قرارخواهد گرفت که ازنرخ بازده موردتوقع آنان بیشترخواهد بود.بنابراین,میتوان سودمازادرابه چندین طریق به مصرف رسانید :
1- شرکت ازطریق پرداخت سود سهام بیشتر,این مبلغ رابین سهامداران عادی تقسیم کند" 2- شرکت این سود رامجددأدرشرکت سرمایه گذاری کند وبدین طریق,نرخ بازده دوره های بعد را افزایش دهد"
3- ترکیبی ازاین دو روش.
درنتیجه مطلوبیت سهام عادی(ازنظرسهامداران) بیشتر می شود وافزایش تقاضا منجربه افزایش قیمت سهام عادی دربازار می گردد.بدین طریق,ثروت سهامداران افزایش خواهد یافت وهدف شرکت تأمین می گردد.
اگربین هزینه سرمایه وموضوع به حداکثر رسانیدن ثروت سهامداران ارتباط برقرار گردد,می توان هزینه سرمایه را به طریق دیگری تعریف کرد.برای مثال می توان هزینه سرمایه رابه این طریق تعریف کرد:حداقل نرخ بازدهی که شرکت باید تحصیل کند تااینکه درارزش شرکت تغییری صورت نگیرد,یعنی ارزش شرکت کماکان حفظ گردد.
اگرشرکت به هزینه سرمایه دست نیابد,ارزش اوراق بهادار شرکت کاهش خواهد یافت,برعکس, اگرنرخ بازده شرکت ازهزینه سرمایه بیشترشود,ارزش بازارشرکت افزایش خواهد یافت.در این متن,ارزش بازار برابراست بامجموع ارزشهای بازاراوراق بهاداری که آن شرکت منتشرکرده است. چنین تعریفی ازهزینه سرمایه رابه این صورت بیان می کنند:نرخ بازدهی که مانع تغییرارزش سهام عادی شرکت گردد.
هزینه سرمایه به عنوان نرخ تنزیلی که برای ارزیابی وقضاوت درمورد پروژه های مختلف سرمایه گذاری به کار می رودتعریف می شود.اگرپروژه هایی مورد قبول شرکت قرار گیرند که نرخ های بازده آنها ازهزینه سرمایه شرکت بیشتر است,ارزش شرکت افزایش خواهد یافت. به همین نحو,اگرنرخ بازده پروژه هایی ازهزینه سرمایه شرکت کمتر باشد,ارزش شرکت کاهش خواهد یافت.بنابراین,کاربرد دیگر هزینه سرمایه ارزیابی پروژه های سرمایه ای است. محاسبه هزینه اقلام خاص سرمایه:
دارندگان انواع اوراق بهادار شرکت(مثل اوراق قرضه,سهام ممتاز,سهام عادی وسود انباشته)دارای نرخ بازده مورد توقع مخصوص به خود هستند ودرنتیجه دارای هزینه خاص سرمایه(مخصوص به خود) می باشند.هزینه سرمایه ای هریک از منابع خاص تأمین سرمایه(اوراق بهادار منتشره)راهزینه اقلام خاص سرمایه می نامند.
محاسبه هرینه اقلام خاص سرمایه کار چندان ساده ای نیست ونتایج هم به صورت تقریبی بدست خواهد آمد.اصولأ مشکل ازآنجا به وجود می آید که ارزش بازار شرکت دستخوش تغییرات دائمی است وعوامل خارجی (مثل چرخه های تجاری وتورم)آثار شدیدی براین فرآیند دارند وشرکت براین عوامل هیچ نوع کنترلی ندارد.درنتیجه,دراکثر موارد ارقام به صورت تقریبی محاسبه می شود. هزینه بدهیها:
ازآنجاکه اکثربدهیهای بلند مدت یک شرکت به صورت اوراق قرضه است,محاسبه هزینه بدهی باتوجه به خصوصیات اوراق قرضه انجام می شود.
تخمین یا تعیین هزینه خاص بدهی مستلزم محاسبه هزینه موثر بدهی شرکت است وباید این هزینه موثر را براساس نرخ سالانه بیان کرد.می توان این کاررا بااستفاده ازنرخ بازده تاتاریخ سررسید انجام داد.نرخ بازده تاتاریخ سررسید یانرخ بازده داخلی مورد نظرخریداران تعیین کننده میزان هزینه موثر بدهی قبل از کسر مالیات (برای شرکت)است .ممکن است هزینه بدهی برای شرکت اندکی بیش ازنرخ بازده تاتاریخ سررسیدکه مورد نظر سرمایه گذاران است ,باشد,زیراامکان دارد که شرکت درجریان فروش اوراق قرضه ای که منتشر می کند,مبلغی هزینه کند.
هزینه سهام ممتاز:
زمانی که شرکتی سهام ممتاز می فروشد,خریداران انتظار دارند که در ازای پولی که آنها درآن شرکت سرمایه گذاری می کنند,سود سهام دریافت کنند.پرداخت سود سهام هزینه ای است که شرکت بابت سهام ممتاز می پردازد.برای اینکه بتوان این هزینه(یاسودسهام تقسیمی)رابرمبنای نرخ سالانه بیان کرد,شرکت خالص پولی راکه درزمان فروش سهام(پس ازکسر مالیات)دریافت می کند مبنای محاسبه قرار می دهد.
هزینه سهام عادی:
هزینه خاص سهام عادی عبارت است حداقل نرخ بازدهی که شرکت باید عاید صاحبان سهام عادی کند تابدان وسیله,ارزش بازار سهام آن شرکت حفظ گردد.اگر شرکتی تعدادی سهام عادی منتشر کند وخالص دریافتی درازای فروش هرسهمXریال باشد,آن شرکت می تواند خالص پول دریافتی رابا ارزش ذاتی آن سهام برابر بداند, زیرا کسانی که این نوع سهام را می خرند می توانند آن سهام رابه قیمتی بخرند که Xریال به صورت خالص به دست شرکت برسد.
هزینه نهایی سرمایه:
اگر برای تأمین وجوه اضافی ازبیش از یک منبع مالی استفاده شود(مثلأ آن وجه ازمحل اندوخته سود ووام تأمین گردد ),میانگین موزون هزینه سرمایه جدیدرا هزینه نهایی سرمایه شرکت می نامند. محاسبه هزینه نهایی سرمایه شرکت :هزینه نهایی سرمایه یک شرکت تابع چندین متغیر است,به همین دلیل غالبأ محاسبه هزینه نهایی سرمایه چندان ساده نیست ومعمولأ فقط مقادیری تقریبی بدست می آید.چهار متغیر برهزینه نهایی سرمایه اثر خواهد گذاشت.این چهار متغیر به شرح زیر است: 1-سرمایه گذاران چنین می پندارند که باسرمایه گذاریهای جدید,ریسک تجاری شرکت افزایش خواهد یافت. 2-اگرسرمایه های جدید ترکیب ساختار سرمایه شرکت راتغییر دهد,ریسک مالی آن افزایش خواهد یافت.بالا رفتن ریسک تجاری(مالی)شرکت درهزینه نهایی سرمایه اثر می گذارد. 3-اگرسرمایه گذاری جدیدی که مورد نظرشرکت است به مبلغ کلانی سرمایه نیاز داشته باشند,میزان سرمایه احیانأ هزینه نهایی سرمایه راافزایش خواهد داد.
4-متغیرهای خارجی,مثل تورم وچرخه های تجاری,باعث افزایش هزینه نهایی سرمایه می شوند, درچنین حالتی ,شرکتها تهیه وجوه بلند مدت خود رابه تأخیر می اندازند ونیازهای فوری خود را ازطریق وام های کوتاه مدت یااندوخته سود تأمین می کنند.
چکیده *هزینه سرمایه محور مدیریت مالی تلقی می شود,زیرا ارائه کننده راهی است برای برقراری ارتباط بین پروژه های سرمایه گذاری ونحوه تأمین مالی شرکت.
*برای محاسبه میانگین موزون هزینه سرمایه شرکت ازهزینه های خاص سرمایه استفاده می شود. *می توان برای محاسبه هزینه کل سرمایه شرکت از ضریب ارزش دفتری یاازضریب ارزش بازار استفاده کرد.
*هزینه منابع جدید مالی راهزینه نهایی سرمایه می نامند وازنرخ هزینه سرمایه به عنوان نرخ تنزیلی که بر اساس آن پروژه های سرمایه ای مورد ارزیابی قرار می گیرنداستفاده می شود. . . منبع :مدیریت مالی (ریموندپی.نوو) . ترجمه دکتر علی جهانخانی . بهار1391 |
