حسابداری در نظام بانکی
منبع:پول ارز بانکداری
تالیف:جمشیدپژویان انتشارات پیام نور
و ماهنامه داخلی بانک اقتصادنوین
پیشینه بانک
پیشینه بانک صرافی است.صرافی مرکز مبادله ی پول یا تبدیل پول های گوناگون بود.بعد از این که دوران اقتصاد پایاپای(کالا با کالا)به پایان رسید وپول به جای کالای واسطه ای مطرح شد،تجارت از سطح محلی فراتر رفت و چون هر سرزمینی پول مخصوص خود را داشت،تبدیل پول های گوناگون یا همان صرف پول رواج یافت.
پس از انقلاب صنعتی در اروپا،کشف امریکا وکشف راه های جدید بازرگانی با اتصال به افریقا واسیا که همزمان با عصر استعمارگری است،رقم مبادلات در مقایسه با قبل از ان رشد وصف ناپذیری داشت ودیگر صرافی ها پاسخگوی نیاز تجار برای تبدیل پول نبودند.
نهایتا در دل صرافی ها ،نهادهایی به نام بانک که ظرفیت و کارایی بیشتری داشتندسر بر اوردند.صرافی در ایران
به عصر هخامنشی بر میگردد.زیرا بعدازاینکه کوروش بین النهرین را تصرف کرد و امپراتوری بابل سقوط کرد،ایران بر بین النهرین که مرکز عمده ی بازرگانی جهان بود مسلط شد.ایران برسر راه های تجاری شرق وغرب قرار داشت و بازرگانی و صرافی رونق فراوان یافت."برات" و "چک" از ابداعات موسسات صرافی ایرانی در عصر ساسانی است.
بانک جدید شرقی،اولین بانکی بود که در ایران توسط انگلیسی ها در سال 1303 ه.ق تاسیس شد. فلسفه ی تاسیس این بانک مبادلات تجاری زیادی بود که میان ایران و انگلیس جاری بود .مرکز بانک جدید شرقی در لندن بود و حوزه ی فعالیت ان هند وجنوب شرق اسیا بود.
سرانجام در 14 ارديبهشت ماه سال 1306 به موجب قانون بانك ملي ايران تشكيل و 17 ارديبهشت ماه 1306 تحت شماره 60 در اداره ثبت شركتها (شماذه 946 در دفتر ثبت تجاري ) ثبت و اولين اساسنامه آن در 30 خرداد ماه 1307 تصويب هيات وزيران وقت رسيده و فعاليت رسمي خود را از 30 شهريور ماه 1307 آغاز نمود و اساسنامه هاي بعدي بانك به ترتيب در 22 مرداد ماه 1310 ، 7 خرداد ماه سال 133 و 16 اسفند سال 1346 به تصويب مجلس شوراي ملي وقت رسيده است. پيرو تصويب لايحه ي قانوني اداره ي امور بانكها مصوب 3 مهر سال 1358 شوراي انقلاب اسلامي ايران و در اجراي بند ماده ي 6 آن اساسنامه ي جديد بانك در 26 آبان ماه 1360 توسط مجمع عمومي بانكها به تصويب رسيده است.
هدف و فعاليت ماده 6 اساسنامه ي جديد ارائه ي خدمات بانكي در سراسر كشور و انجام معملات بازرگاني در چارچوب قوانين و مقررات جاري مي باشد .
بانک ملي ايران در بعد از پيروزی انقلاب اسلامی :
در 3 مهر ماه سال 1358 ، با تصويب لايحه ای نظام بانکی کشور ملی اعلام شد . پس از آن و پس از تشکيل چندين مجمع عمومی ، به موجب تصميمی که در سال 1358 اتخاذ شد . تغيراتی در ساختار شبکه بانکی کشورکه در آن زمان شامل 35 بانک بود ايجاد شد . با سازماندهی جديد بانکهای ملت ، تجارت ، مسکن ، صنعت ومعدن از تشکيل چند بانک بزرگ و کوچک تاسيس شدند و هدف از تاسيس بانکهای استان ، اجرای سياست عدم تمرکز در تامين مالی وام های منطقه ای و و پاسخگويی به نياز های خاص هر استان بود . پس از آن و با توجه به تغيرات ايجاد شده در ساختار اقتصادی کشور ، در تاريخ 14 ديماه سال 1369 مقرر شد که بانک ملي ايران مجدداً همچون گذشته به صورت يکپارچه فعاليتهای خود را سازماندهی کند و با استفاده از تجارب گذشته از طريق يکسان سازی عمليات بانکی خود توانايی بيشتری را برای ارائه خدمات مطلوب بانکی و تحقق به شعار خدمت به مردم کسب نمايد .
ماهیت حسابداری
حسابداري به منظور جوابگويي به نيازهاي انسان به وجود آمده است. به همين دليل با گذشت زمان و به موازات گسترش فعاليتهاي اقتصادي و افزايش پيچيدگي آن هدفها و روشهاي حسابداري براي جوابگويي به نيازهاي اطلاعاتي، توسعه يافته است. چرا كه اشخاص، شركتها و دولت براي تصميمگيري در مورد توزيع مناسب منابع مالي نياز به اطلاعاتي قابل اتكا دارند كه اين اطلاعات را به ياري حسابداري ميتوان به دست آورد. از سوي ديگر انجام سرمايهگذاري يكي از مواد ضروري و اساسي در فرآيند رشد و توسعه اقتصادي كشور است و سرمايهگذاران نيز از بعد عرضه سرمايه، تا حد امكان سعي دارند منابع مالي خودرا به سويي سوق دهند كه كمترين ريسك و بيشترين بازده را داشته باشد. يعني به دنبال برآورد ريسك سرمايهگذاريها خواهند بود. اين در حالي است كه يكي از مباني اساسي برای محاسبه ریسک بازار شرکت ها،استفاده از اطلاعات تولید شده توسط سیستم حسابداری است.
اهمیت حسابداری در نظام بانکی
اقتصاد کنونی جهان اقتصاد پولی است . اغلب معاملات و مبادلات با پول صورت می پذيرد . پول در فعاليتهای اقتصادی نقش بسيار تعيین کننده ای دارد .بدون استفاده از آن هزاران معامله گوناگون بازرگانی ، که هر روز شاهد انجام آنها هستيم ، غير ممکن است.پاره ای از اين معاملات که امکان پذير هستند در صورت نبودن پول،با دشواری وتاخیر فراوان صورت خواهد گرفت،
بنابر اين ، حذف پول و به دنبال آن به کنار گذاشتن حرفه بانکداری از جوامع بشری غير ممکن به نظر ميرسد. زيرا در زندگی اقتصادی امروزی بانکها وظايف مهمی را بر عهده گرفته اند.
مثلا بانکهای تجاری بر خلاف ساير موسسات مالی که فقط می توانند موجودی های نقدی خود را قرض دهند، قادرند پول جديد ايجاد کنند و تا چند برابر موجودی های نقدی خود بر ميزان قدرت خريد جامعه بيفزايند.
به طورکلی ميتوان گفت که امروزه حرفه بانکداری ، تامين مالی ساير حرفه ها و کسب کارها را بر عهده دارد . بدين گونه ، بانک و بانکداری در تمامی جنبه های زندگی اقتصادی جوامع ريشه دوانده است.
با وجود اين ، اگر نظام بانکی از کنترل خارج شود خلق و خوی استثماری و تجاوزگر پيدا خواهد کرد . در اينجا اين سوال مطرح است که آيا حذف خلق و خوی استثمارگر و ظالمانه نظام بانکی ادامه دارد؟
آری . در چهارچوب بانکداری اسلامی بدون ربا، می توان به سوال فوق پاسخ مثبت داد . و باتحقق اين آرزو است که ابزارهای پولی می توانند بالا رفتن سطح زندگی بشری و کرامت او را نويد دهند
حسابداري عمليات امور بانکي که روزانه به بررسی اموري می پردازدكه درجريان عمليات بانكي براي مشتريان و سايراموربانكي درجريان است.
دربانك ملي ايران انجام عمليات بانكي درموارد بسياري انجام مي گيرد.بيشترين انجام وظيفه دراين قسمت ميباشد.درواقع به تعبيري ازآن به نقطه حساس عمليات بانكي ميتوان يادكرد.
انجام عمليات اموربانكي نيازبه تخصص افرادي داردكه آن را انجام مي دهند.بايداطلاعات خودرابه روزگردانندتا ازآخرين دستاوردهاي عمليات بانكي با اطلاع باشنددر اینجا چند سوال مطرح میشود
1- آيا سيستم حسابداري عمليات اموربانكي مي تواندعامل موفقيت بانك باشد؟
2- آيا استفاده ازافرادمتخصص مي توانددرموفقيت سيستم حسابداري عمليات اموربانكي موثرباشد؟
3- آيا سيستم حسابداري عمليات اموربانكي وبرنامه ريزي درست مي تواندعامل موفقيت بانك گردد؟
4- آيا كنترل وبه روزكردن افرادمتخصص حسابداري عمليات مي تواندعامل موفقيت بانك باشد؟
حسابداري عمليات يكي ازمهم ترين قسمت هاي انجام عماليات بانكي ميباشد.
اگردراين قسمت كوچكترين نقصي وجودداشته باشد،نه تنهابه امورديگرسرايت مي كند،بلكه كل ترازپايان روزانه را نيزبا اشكال مواجه خواهدنمود.به همين دليل عمليات اين قسمت ازاهميت خاصي برخوردارخواهدبود.كاركنان اين قسمت ازتخصص ويژه اي برخوردارندوهرچند مدت يكباربه بازآموزي اطلاعات خودمي پردازندپس می توان گفت:
بين سيستم حسابداري عمليات اموربانكي وموفقيت بانك رابطه جهت دار وجود دارد .
بین سيستم حسابداري عمليات اموربانكي وبرنامه ريزي درست رابطه جهت دار وجود دارد
بااجرای عقوداسلامی ومشارکت بانک هابخصوص بانک ملی بااطمینان می توان گفت که رویکردمردم به سیستم بانکداری اسلامی افزایش یافته است.
بانکداری مدرن توانسته است بافرهنگ سازی مناسب نظرمشارکتی مردم راجلب نماید.
بهترآن است كه كاركنان حسابداري عمليات اموربانكي ازافرادمتخصص وكارآمدانتخاب شوندودردوره هاي گوناگون بازآموزي شركت كنندتاازاطلاعات روزبرخوردارگردند.
باتوجه به نقش مدیریت دانش,بایدمدیرانی برای سیستم بانکی انتخاب گردد تابتوانند بامدیریت صحیح اوضاع اقتصادی رابه سامان برسانند.
