کارفرما :
کارفرما شخص حقیقی یا حقوقی است که تامین کننده منابع مالی طرح می باشد و اجرای عملیات معینی را به پیمانکار واگذار می کند. (ص2)
پیمانکاری
پیمانکار شخص حقیقی یا حقوقی است که مسولیت اجرای کامل عملیات موضوع پیمان را تا تکمیل نهایی آن به عهده می گیرد. پیمانکار معمولا به منظور آسان کردن اجرای قسمت یا قسمت های خاصی از عملیات موضوع پیمان( نظیر لوله کشی، آهنگری و نقاشی )قراردادهایی را با اشخاص یا پیمانکاران جزء منعقد می کند.
قراراداد
قرارداد’ رابطه ای حقوقی بین پیمانکار و کارفرماست که منشاء تعهد و التزام برای طرفین می باشد. کارفرما برای انجام دادان موارد زیر معمولا قراردادها را با موسسات مشاوره ای یا پیمانکاری منعقد میکند:
الف- مطالعات بنیادی و تحقیقاتی طرح
ب- تهیه طرح
ج- اجرای طرح
د- نظارت بر اجرای طرح
بستن قراردادها مهمترین بخش از فعالیت پیمانکاری است. طول مدت اجرای قراردادهای پیمانکاری معمولا بیش از یکسال است، یعنی تاریخ شروع و تکمیل فعالیت موضوع آن در دوره های مالی متفاوت قرار می گیرد. اما طول مدت اجرای قرارداد نباید به عنوان عامل مشخصه یک قرارداد بلند مدت پیمانکاری محسوب شود.(ص3)
سازمان موسسات پیمانکاری
1-قسمت برآورد و مهندسی:
محاسبه و تعیین مبلغ پیشنهادی برای شرکت در مناقصه و اعلام نتیجه آن به سرپرست کل عملیات.
تهیه صورت وضعیت های پیشرفت کار
بررسی قیمت های پیشنهادی پیمانکاران جزء و اعلام نتیجه آن به سرپرست کل عملیات.
تهیه فهرست مواد، سفارش های خرید و سایر نیازمندی های پیمان و ارسال آن به قسمت های حسابداری ورییس کارگاه.
2- قسمت اجرای عملیات :
سازماندهی کارگران و کارکنان لازم برای انجام عملیات موضوع پیمان.
همکاری در تهیه صورت وضعیت های پیشرفت کار.
محاسبه دستمزد کارگران کارگاه و تهیه صورت تجزیه دستمزد بر اساس ساعات کار کارگران در هر کارگاه و ارسال آن به قسمت حسابداری.
دریافت و شمارش مواد ارسال شده به کارگاه.
گزارش وضعیت نقدینگی و مخارج کارگاه به دفتر مرکزی.
کنترل شبانه روزی رفت و آمد افراد، نقل و انتقال ماشین آلات و تجهیزات، وسایل نقلیه.
3- قسمت حسابداری:
تطبیق برگ سفارش خرید و گزارش دریافت مواد و مصالح با قبض انبار.
رسیدگی پرداخت فاکتور فروشندگان.
کنترل و رسیدگی مخارج کارگاه و تفکیک صحیح آن به جاری وسرمایه ای.
ثبت مخارج صورت وضعیت های پیمان در اسناد و مدارک مالی.
تهیه گزارش دوره ای از پیشرفت و هزینه های اجرای پیمان و مقایسه آن بااقلام برآوردی.
تهیه صورت مالی پایان دوره طبق تصول پذیرفته شده حسابداری و تعیین سود و زیان پیمان.
مراحل اجرای طرح
مرحله اول: مطالعات مقدماتی طرح
1-مطالعات شناسایی طرح
2-تهیه طرح مقدماتی
مرحله دوم: مطالعات تفصیلی طرح
1-تهیه نقشه های تفصیلی
2- تهیه اسناد و مدارک مناقصه
مرحله سوم: اجرای طرح
1-ارجای کار به پیمانکار
2-انعقاد قرارداد پیمانکاری
3- عملیات اجرائی
4- تنظیم و پرداخت صورت وضعیتها
5- تحویل موقت
6- تحویل قطعی
1-ارجاع کار به پیمانکار
1-1 دعوت از پیمانکار برای اجرای طرح:
پس از آماده شدن اسناد و مدارک مناقصه و اطمینان از مهیا بودن زمین یا محل اجرای طرح،به یکی از راههای زیر از پیمانکاران برای اجرای طرح دعوت می شود:
الف- مناقصه عمومی: در این روش،با چاپ و آگهی در روزنامه ها از پیمانکاران برای اجرای طرح دعوت می شود. در آگهی مناقصه نکاتی از قبیل(1)موضوع مناقصه،مشخصات و مقادیر کار،(3)مدت و محل اجرای کار،(4)نام کارفرما،(5)دستگاه نظارت،(6)نام دستگاه مناقصه گزار، (7)میزان مبلغ سپرده یا ضمانتنامه شرکت در مناقصه، (8)میزان پیش پرداخت در صورتی که به تشخیص کارفرما پرداخت آن به پیمانکار لازم باشد، (9) محل توضیع یا فروش اسناد مناقصه و(10) روز و محل قرائت پیشنهادها درج می شود.
ب- مناقصه محدود: در این روش، دعوتنامه شرکت در مناقصه پیمانکارانی فرستاده می شود که صلاحیت آنها برای شرکت در مناقصه قبلا تعیین و نام آنها در فهرست واجدین شرایط شرکتهای پیمانکاری (لیست خاص) درج شده باشد. مقررات مربوط به مناقصه عمومی در صورتی که با مقررات مناقصه محدود مغایر نباشد دز مناقصه محدود نیز باید رعایت شود.
1-2 شرکت در مناقصه
چنانچه کادر فنی پیمانکار پس از مطالعه اسناد و مدارک مناقصه، اجرای طرح را با توجه به امکانات پیمانکار، عملی و اقتصادی تشخیص دهد و پیمانکار تمایل به شرکت در مناقصه داشته باشد قیمت کل کار را از روی نقشه ها محاسبه و با افزودن سود مورد انتظار به آن پیشنهاد می کند. قیمت پیشنهادی نباید به صورت تخفیف یا افزودن بر ارقام برآوردی مندرج در اسناد و مدارک مناقصه باشد. هر یک از پیمانکاران برای تضمین اجرای طرح به قیمتی که پیشنهاد کرده اند، باید ضمانتنامه ای از بانک دریافت و به کارفرما تسلیم کنند. بنابراین ،ضمانتنامه شرکت در مناقصه در واقع ضمانت بانک از پیمانکار در مقابل کارفرماست،مبنی بر اینکه اگر برنده مناقصه حاضر به عقد قرارداد نشود بانک بنا به تقاضای کارفرما وجه ضمانتنامه را به وی پرداخت خواهد کرد.
1-3انتخاب پیمانکار
در مناقصه طرحهای عمرانی،برنده مناقصه بوسیله کمیسیون مناقصه و به ترتیب زیر انتخاب می شود:
دستگاه مناقصه گزار پس از اتمام مدت مناقصه، کمیسیون تعیین برنده مناقصه را تشکیل می دهد. این کمیسیون هنگام گشودن پیشنهادها نخست پاکت "الف " را باز می کند و پس از بررسی چنانچه مدارک این پاکتها کامل باشد و پیمانکار تمامی شرایط مندرج در آگهی مناقصه را رعایت کرده باشد و کلیه مدارک(از جمله ضمانتناهمه شرکت در مناقصه) را ارسال کرده باشد پاکتهای "ب" را که حاوی برگ پیشنهاد قیمت است باز می کند. پس از گشودن پاکتهای "ب" قیمت پیشنهادی پیمانکاران واجد شرایط مشخص می شود. آنگاه این قیمتها از مبلغ کمتر به بیشتر مرتب شده و د رجدول مقایسه پیشنهادها درج می شود.
کمیسیون مناقصه بارعایت مفاد آیین نامه تعیین برنده مناقصه و سایر مقررات و دستورالعمل ها، پس از ارزیابی پیشنهادهای رسیده از بین پیشنهادهایی که تمامی شرایط مناقصه را دارا باشد و از لحاظ قیمت خارج از اعتدال نباشد، مناسبترین پیشنهادها را از نظر مالی و سایر شرایط انتخاب و به عنوان برنده مناقصه معرفی می کند.
2- انعقاد قرارداد پیمانکاری:
پس از آن که پیمانکار از طریق مناقصه عمومی، مناقصه محدود یا ترک مناقصه انتخاب شد قرارداد پیمانکاری براساس قیمت پیشنهادی او تنظیم می شود و عملیات اجرایی پیمان به ترتیب زیر انجام کی گیرد:
1-2)گرفتن ضمانتنامه حسن انجام کار تعهدات:
پیمانکار قبل از بستن قرارداد، باید برای تضمین حسن انجام تعهدات خود معادل 5% مبلغ اولیه پیمان ، ضمانتنامه از بانک بگیرد و یا سپرده نقدی به حساب کارفرما واریز کند. ضمانتنامه یاد شده باید تا تاریخ صورت مجلس تحویل موقت معتبر باشد و تا هنگامی که تحویل موقت انجام نشده پیمانکار مکلف است آن را به دستور کارفرما تمدید کند. بنابراین، ضمانتنامه انجام تعهدات در واقع ضمانت بانک از پیمانکار در مقابل کارفرماست، مبنی بر اینکه اگر پیمانکار نتواند قرارداد پیمانکاری را طی مقرر به نحوی صحیح انجام دهد بانک بنا به تقاضای کارفرما وجه ضمانتنامه را به وی پرداخت خواهد کرد.
2-2) تنظیم قرارداد پیمانکاری:
پس از آنکه ضمانتنامه انجام تعهدات به کارفرما تسلیم شد قرارداد پیمانکاری بین کارفرما و پیمانکار بسته شود. هزینه تنظیم قرارداد پیمانکاری در دفتر اسناد رسمی به عهده پیمانکار است. به موجب ماده 23 قانون برنامه و بودجه کشور در کلیه پیمانهای کارهای ساختمانی و تاسیساتی مربوط به طرحهای عمرانی باید دفترچه پیمان مورد استفاده و عمل قرار گیرد.
3-2) ابطال ضمانتنامه شرکت در مناقصه:
پس از امضای قرارداد، کارفرما به بانک دستور می دهد که ضمانتنامه شرکت در مناقصه را آزاد کند. د رصورتی که ضمانتنامه در مناقصه قبل از تاریخ سررسید آزاد شود، بانک ضامن با توجه به تاریخ سررسید، بخشی از هزینه کارمزد را به حساب پیمانکار برگشت می دهد.
4-2) تسلیم ضمانتنامه پیش پرداخت:
کارفرما طبق قرارداد موافقت می کند به منظور تقویت بنیه مالی و تکمیل تجهیزات پیمانکار درصدی از مبلغ اولیه پیمان را در مقابل ضمانتنامه بانکی به وی پیش پرداخت کند. بانکها برای صدور ضمانتنامه پیش پرداخت علاوه بر وثیقه وکارمزد معمولا 10% مبلغ ضمانتنامه را به عنوان سپرده نقدی از پیمانکار مطالبه می کنند.
5-2) تادیه پیش پرداخت:
پس از آنکه ضمانتنامه پیش پرداخت به کارفرما تسلیم شد پیمانکار پیش پرداخت را از کارفرما می گیرد و با منابع مالی خود تلفیق و عملیات اجرایی پیمان را شروع می کند.
