حسابداري دولتي :
انواع حسابهاي مستقل در حسابداري دولتي:
تعداد انواع حسابهاي مستقل در حسابداري دولتي هر كشوري تحت تاثير قوانين و مقررات مالي آن كشور مي باشد در سيستم حسابداري دولتي برخي كشورها تعداد حساب هاي مستقل زيادتر از حد معمول بوده و كنترل آن ها را مشكل مي سازد بنابراين كميته ي تدوين استانداردهاي حسابداري دولتي (GASB) تعداد حسابهاي مستقل را به سه طبقه ي اصلي تقسيم كرده است :
1-حساب مستقل وجوه دولتي 2-حساب مستقل وجوه سرمايه اي 3-حساب مستقل وجوه اماني
1-حساب مستقل وجوه دولتي : اولين دسته حساب هاي مهم كه بر فعاليت هاي از نوع دولتي (غيرانتفاعي)تءكيد دراند به حساب هاي مستقل براي وجوه دولتي موسوم گرديده اند و كليه ي منابع مالي اين قبيل حساب هاي مستقل متعلق به دولت بوده و مأموريت آن در وجه نخست بر تحصيل و مصرف منابع متامركز مي شود كه متشكل از 4 حساب مي باشد .
1-حساب مستقل وجوه عمومي 2-حساب مستقل وجوه درامد اختصاصي 3-حساب مستقل بازپرداخت بدهي هاي عمومي 4-حساب مستقل پروژه هاي سرمايه اي
1-حساب مستقل وجوه عمومي: حساب مستقل وجوه عمومي واحد مالي و حسابداري مستقلي است كه منابع مالي تأمين آن درامدهاي عمومي كشور نظير ماليات ها حقوق و عوارض گمركي وجوه حاصل از منابع زيرزميني ، درآمد حاصل از انحصارات و مالكيت دولت ، درامد فروش كالا و خدمات آن و منابع مالي حساب مستقل وجوه عمومي به مصرف هزينه هاي مربوط به امور عمومي امور دفاع ملي، امور اجتماعي و امور اقتصادي كشور مي رسد .
2-حساب مستقل وجوه درامد اختصاصي : حساب مستقل وجوه درامد اختصاصي به يك واحد ملي و حسابدار اطلاق مي گردد كه منابع مالي مورد نياز آنان از درامد هاي اختصاصي كه به موجب قانون وصول مي شود تعيين مي گردد به طور مثال هنگامي كه دولت به واحدهاي تابعه دولت و شهرداري ها اجازه داده مي شود درامد خاصي را وصول نمايد و درامدهاي وصول شده را به مصرف هزينه هاي خاص برساند سازمان غير انتفاعي مذكور بابت يك حساب مستقل تحت عنوان حساب مستقل وجوه درامد اختصاصي ايجاد نمايد .
3-حساب مستقل بازپرداخت بدهي هاي عمومي: در اكثر كشورها براي بازپرداخت اصل بهره ي وام هاي بلند مدت دولت يا شهرداري ها يك حساب مستقل تحت عنوان حساب مستقل بازپرداخت بدهي هاي عمومي ايجاد مي شود . منابع مالي مورد نياز براي بازپرداخت اصل و بهره ي وام هاي عمومي دولت توسط حساب مستقل وجوه عمومي تأمين مي شود از طرفي تا زمان سررسيد وام ها ممكن است منابع در حساب هاي بانكي باقي بماند در برخي كشورها از جمله ايران اصل و بهره ي وام هاي بلند مدت عمومي مستقيماً از حساب مستقل وجوه عمومي بازپرداخت مي شود بنابراين در ايران حساب مستقل بازپرداخت بدهي هاي عمومي ايجاد نمي گردد.
4-حساب مستقل وجوه پروژه هاي سرمايه اي : دولت و شهرداري ها معمولاً براي تحصيل ، احداث و خريداري هاي ثابت عمومي يك حساب مستقل تحت عنوان حساب مستقل وجوه پروژه هاي سرمايه اي ايجاد مي نمايد منابع مالي كه از محل وجوه عمومي و يا انتشار و يا فروش اوراق قرضه ي دولتي و وام هاي دريافتي از سيستم بانكي تأمين مي شود در اين حساب مستقل متمركز مي گردد تا بر اساس برنامه هاي مصوب جهت تحصيل ، و يا احداث و خريد اموال ماشين آلات و تجهيزات سرمايه اي به مصرف برسد طرح ها و پروژه هاي مهم مربوط به زيربناي اقتصادي كشور نظير احداث سد ، نيروگاه ، بزرگ راه ، دانشگاه و تجهيزات آن ها از محل منابع حساب مستقل وجوه پروژه هاي سرمايه اي تأمين مالي مي شود دوره هاي مالي اين حساب مستقل در اكثر كشورها بيش از يك سال مالي و معادل طول دوره ي تكميلي طرح يا پروژه مي باشد .
2-حساب مستقل وجوه سرمايه اي : دومين دسته از حساب هاي مستقل شامل كه بر انعكاس فعاليت ها از نوع بازرگاني و حفظ و نگهداري سرمايه تأكيد دارد اين قبيل حساب هاي مستقل مشابه مؤسسات بازرگاني عمل نموده و به صورت خودكفا اداره مي شود و شامل 2 حساب مي باشد :
1-حساب مستقل وجوه خدمات و تداركات داخلي 2- حساب مستقل وجوه انتفاعي
2-حساب مستقل وجوه خدمات و تداركات داخلي : در بيشتر كشورها به منظور كاهش هزينه هاي عمومي و خريد به موقع كالا يك حساب مستقل تحت عنوان حساب مستقل وجوه خدمات و تداركات داخلي ايجاد مي نمايند تا امر خريد انبوه كالا و خدمات مورد نياز سازمان هاي دولتي را انجام و بهاي تمام شده ي آن را از آنان دريافت نمايند اين حساب مستقل كه به حساب مستقل سرمايه گردان يا تنخواه گردان نيز موسوم است مشابه سازمان هاي بازرگاني عمل مي نمايد و مبناي حسابداري مورد استفاده ي آن نيز تعهدي كامل مي باشد.
2-حساب مستقل وجوه انتفاعي : دولت و شهرداري ها واحدهاي مستقل جهت انجام امور بازرگاني ايجاد مي نمايند اين قبيل واحدهاي مالي مستقل كه به صورت بازرگاني اداره مي شوند كالا و خدماتي را توليد و در اختيار مردم قرار مي دهند بهاي كالا و خدماتي كه توسط اين واحدها توليد و توزيع مي شود به علاوه سود معيني از ان ها دريافت مي شود به عنوان مثال شركت هاي آب و برق و گاز كه خدمات آبرساني ، برق رساني و گازرساني را به عهده دارند در واقع واحدهاي بازرگاني دولتي هستند كه بايد به صورت خودكفا اداره شوند.
3-حساب مستقل وجوه اماني :وجوه اماني به منابعي اطلاق مي شود كه دولت يا سازمان هاي تابعه ي آن حق تصرف مالكانه در ان ها را ندارند اين قبيل وجوه معمولاً به صورت امانت نزد دولت يا سازمان هاي دولتي باقي مي ماند تا در موقع مناسب به اشخاص ذينفع مسترد شود حساب هاي مستقل :
1-حساب مستقل وجوه بازنشستگي2-حساب مستقل وجوه موقوفه
3-حساب مستقل وجوه سپرده
1-حساب مستقل وجوه بازنشستگي : در هر كشوري سازماني يا سازمان هاي غير انتفاعي تشكيل مي شود تا امور مربوط به تأمين آتيه دستگاه هاي دولتي و خصوصي را در زمان بازنشستگي و از كارافتادگي به عهده بگيرد . اين قبيل سازمان ها كه به صورت غيرانتفاعي اداره مي شوند وجوهي را در زمان اشتغال كاركنان از آن ها دريافت نموده و به عنوان منابع مالي در اختيار مي گيرند سازمان بازنشستگي كشوري و سازمان بيمه هاي اجتماعي نمونه هايي از اين قبيل حساب هاي مستقل مي باشند .
2-حساب مستقل وجوه موقوفه : در مواردي وجوهي توسط اشخاص حقوقي يا حقيقي در اختيار دولت ، شهرداري ها و ساير سازمان ها به عنوان موقوفه قرار مي گيرد تا تحت شرايط مشخص كه واقف معين مي كند درآمد حاصل از سرمايه گذاري اين وجوه براي مقاصد معيني به مصرف برسد وجوه موقوفه به دو دسته قابل مصرف و غيرقابل مصرف تقسيم مي شوند.
3-حساب مستقل وجوه سپرده : دولت و سهرداري ها و سازمان هاي تابعه ي ان ها در اجراي قوانين و مقررات وجوهي را تحت عنوان تضمين و يا وثيقه از اشخاص حقيقي يا حقوقي دريافت مي نمايد اين قبيل وجوه پس از اجراي كار و يا انجام معامله طبق قرارداد منعقده به صاحبان آن ها مسترد مي شود.
