سندرسی در حسابداری
سند رسی یکی از روشهای مهم و بسیار رایج حسابرسی است ومفهوم ان بطور خلاصه این است که معاملات مختلفی راکه در دفاتر و مدارک موسسه مورد رسیدگی ثبت شده است با مراجعه به اسناد اولیه رسیدگی کرده و نسبت به صحت وسقم مندرجات دفاتر و مدارک تصمیم گرفت.برای اطمینان یافتن از انکه اقلام مندرج در حساب خرید درست ثبت شده،لازم است اسناد خرید با فاکتور فروشنده مقایسه گردد و یا اقلام مندرج در حساب خرید با اقلام مندرج در سایر حسابهای مربوط به طرف بستانکار حساب خرید تطبیق و بررسی نمود. همین عمل را ممکن است برای تایید صحت مندرجات حساب صندوق،حساب بانک،حساب فروش وبطور کلی کلیه حسابها ییکه معاملات موسسه در آن به ثبت رسیده است انجام داد.باید توجه داشت که مقدار زیادی از عملیات حسابرسی متشکل از سندرسی است چه در بسیاری از موارد بهترین دلیل و مدرک حسابرسی که برای صحت ثبت معاملات حسابرس میتواند بدست آورد(( رسیدگی به اسناد معتبر)) می باشد، و به همین جهت است که در سندرسی حائز اهمیت زیادی است و در صورتیکه توسط افرادی وارد و کار آموخته گیرد نتایج مطلوب بدست می دهد.
نکاتی که در هنگام سندرسی معاملات مختلف باید توجه حسابرس قرار گیرد،بر حسب نوع معاملات تا اندازه ای متفاوت است ولی نکات عمده زیر در هر صورت باید مورد توجه قرار گیرد.
الف-کافی بودن اسناد:بدین معنی که در قبال معامله ای که تحت رسیدگی است اسناد کافی در دست باشد.برای مثال در موقع رسیدگی به خرید ها کافینیست که فقط فاکتور فروشنده دیده شود، بلکه یک عامل مهم دیگر قبض انبار در مورد خرید کالا یا دارایی و گواهی قسمت مربوطه در مورد خرید خدمات است.
ب- معتبر بودن اسناد: بدین معنی که سند مورد رسیدگی علی الظاهر هر یک سند معتبر و اصیل باشد. البته باید توجه داشت که حسابرس نمی تواند در این زمینه متوجه مسائلی خارج از حدود عادی بشود ومثلا خط شناسی یا امضا شناسی باشد. بطوری که بتواند تشخیص دهد یک سند در واقع بعد از تاریخ مندرج در روی آن تنظیم گردیده است. ولی باید تا این اندازه دقیق باشد که اسنادی را که از ظاهر آنها پیداست چندان اعتباری ندارند و به سادگی قبول نکند.برای مثال به جز در شرایط استثنایی صحیح نیست فاکتور ها یا مکاتبات فروشندگان که روی کاغذ مارک دار آنها نباشد مورد قبول واقع شود. همچنین به جز در موارد استثنایی (مثل موقع سند رسی فروشهای موسسه تحت رسیدگی که بالاجبار به نسخه دوم فاکتورهای فروش مراجعه می شود)
نباید نسخه دوم اسناد یا فتوکپی آنها پذیرفته شود.
ج-ماهیت معامله:بدین معنی که معامله مورد رسییدگی از انواع معاملات عادی و معمول موسسه است و به کار آن ارتباط داد. برای مثال در موقع رسیدگی به خرید های یکشرکت تولیدی و صنعتی حسابرس نباید به یک معامله گندم یا فرضاً جواهرات بر خورد کند. در صورتیکه به چنین سندی برخورد نمود لازم است به جزئیات مسئله رسیدگی کند.یا در صورتیکه درضمن سند رسی حسابرس به معاملاتی برخورد نمود که مربوط به کار شرکت نبوده و به حساب شخصی یکی از مدیران یا کارکنان ارتباط پیدا میکند،چنین معامله ای را به عنوان معامله شرکت نخواهد پذیرفت.
د- معقول بودن معاملات:بدین معنی که جهات مختلف معاملهمورد رسیدگی معقول به نظر برسد. برای مثال در صورتیکه قیمتهای مندرج در یک فاکتور خرید به طورغیرعادی کم یا زیاد باشد،با وجود آنکه سند مربوط از هر لحاظ ممکن است رضایت بخش بوده و مورد تصویب مقامات شرکت نیز واقع شده باشد،مع هذا نباید به سادگی از طرف حسابرس پذیرفته شود و حتما باید نسبت به آن رسیدگی های عمیق تری به عمل آید.
ه-تصویب معاملات:هر یک از معاملات موسسه باید با توجه به سیستم کنترل داخلی آن از طرف مقامات ذیصلاح تصویب شده باشد و برای این امر سند یا اسناد مربوطه باید از طرف آن مقامات امضا یا پاراف شده باشد.حسابرس باید ضمن سندرسی به این موضوع توجه خاص مبذول دارد و نمونه امضا پاراف کلیه مقامات ذیصلاح را در اختیار داشته باشد تا در موقع سندرسی از تصویب معاملات به نحو رضایت بخشی اطمینان یابد.نکته بسیار مهم دیگر در این زمینه حدود اختیارات هر یک از مقامات است که ممکن است بر طبق اساسنامه و یا مقررات داخلی خود شرکت محدودیت هایی وجود داشته باشد.در بسیاری از موسسات حدود اختیارات مقامات مختلف به صورت مکتوب وجود دارد که در آن صورت حسابرس در موقع سند رسی باید توجه خاصی به آن مبذول دارد. در مواردیکه حدود اختیارات به صورت مکتوب نمی باشد حسابرس باید به عرف کار مدیریت دستگاه توجه نماید و در صورتیکه معامله از طرف کسی تصویب شده باشد که به نظر حسابرس صلاحیت صلاح این امر را نداشته است و یا قاعدتا نمی بایستی داشته باشد،حسابرس باید موضوع را عنوان نماید.
و- صحت ثبت معاملات :بدین معنی که که عامله هم از لحاظ اصول و موازین متداول حسابداری و هم از لحاظ مقررات و سر فصل های حساب در موسسه مورد رسیدگی درست به ثبت رسیده است.مثلا هزینه تبلیغات جزو هزینه های سرمایه ای منظور نگردیده و یا فروش داخلی در حساب فروش صادراتی ثبت نشده است.
منابع
حسابررسی یک : از پرویز گلستانی و مهدی آقا جانی
