ساختار صورت جریان وجوه نقد
اطلاعات مربوط به جریان های ورودی و خروجی وجه نقد بسیار وسیع و متنوع است. این اطلاعات زمانی برای استفاده کنندگان صورت های مالی مفید می باشد که در سرفصل های مناسب طبقه بندی و تلخیص شوند.سرفصل های اصلی پیش بینی شده در استاندارد حسابداری شماره 2 صورت وجوه نقد، به شرح زیر است:
فعالیت های عملیاتی
بازده سرمایه گذاری ها و سود پرداختی بابت تأمین مالی
مالیات بر درآمد
فعالیت های سرمایه گذاری
فعالیت های تأمین مالی
طبق این استاندارد، سرفصل های یاد شده باید به همین ترتیب در صورت جریان وجوه نقد منعکس شود و ارائه جمع اقلام تشکیل دهنده هر سرفصل و جمع جریان های نقدی قبل از سرفصل فعالیت های تأمین مالی ضرورت دارد.
فعالیت های عملیاتی
صورت سود و زیان، موفقیت شرکت را در کسب سود از محل خود نشان می دهد. سود( زیان) خالص نتیجه ترکیب درآمدهای کسب شده طی دوره (صرف نظراز وجوه نقد دریافتی) و هزینه های تحمل شده برای کسب درآمدها است. این روش، بیانگر مفهوم حسابداری تعهدی است. اطلاعات مربوط به سود خالص و اجزای آن نسبت به دریافتها و پرداخت های نقدی جاری، اطلاعات مفیدتری درباره عملکرد جاری شرکت ارائه می کند.فعالیتهای عملیاتی عبارتند از فعالیت های اصلی مستمر مولد درآمد عملیاتی واحد تجاری است. این تعریف با تعریف درآمد عملیاتی طبق استاندارد حسابداری شماره 3 درآمد عملیاتی، یکسان است. در نتیجه فعالیتهای عملیاتی در صورت وجود جریان نقد با بخش عملیاتی صورت سود و زیان یعنی درآمدهای عملیاتی و هزینه های عملیاتی مرتبط است. جریان های نقدی ناشی از فعالیتهای عملیاتی یکی از شاخص های اصلی ارزیابی توان واحد تجاری جهت بازپرداخت وامها، حفظ توان عملیاتی واحد تجاری و پرداخت سود سهام بدون استفاده از منابع برون سازمانی می باشد. دریافتهای نقدی بابت فروش کالا و ارائه خدمات شاهرگ اصلی ورود منابع نقدی به درون واحد تجاری است. پرداخت های نقدی اصلی شامل پرداخت بابت خرید مواد و کالا، دستمزد، هزینه های مصارف عمومی، اجاره و دیگر هزینه های مشابه است.
بازده سرمایه گذاری ها و سود پرداختی بابت تأمین مالی
نحوه گزارش سود سهام و سود تضمین شده از موضوعات بحث انگیز می باشد. این اقلام از دیدگاه استانداردهای بین المللی قابل انعکاس در سرفصل فعالیت های عملیاتی است چون در تعیین سود یا زیان خالص به حساب گرفته می شوند. از سوی دیگر چون هزینه تأمین مالی یا بارده سرمایه گذاری می باشند می توان آنها را در سرفصل های فعالیت های تأمین مالی یا سرمایه گذاری طبقه بندی کرد.
بازده سرمایه گذاری ها و سود پرداختی بابت تأمین مالی شامل سود سهام و سود دریافتی مربوط به سپرده های سرمایه گذاری بلندمدت و کوتاه مدت و نیز پرداخت های انجام شده بابت هزینه های تأمین مالی است. پرداخت های مربوط به هزینه های تأمین مالی صرف نظر از اینکه به حساب دارای منظور شده باشد یا به حساب هزینه کلا در سر فصل بازده سرمایه گذاری ها و سود پرداختی بابت تأمین مالی منعکس می شود.
مالیات بر درآمد
مالیات بردرآمد یکی از سر فصل هایی است که در استانداردهای بین المللی حسابداری به چشم نمی خورد طبق استانداردهای بین المللی شماره 7 جریان های نقدی ناشی از مالیات بردرآمد باید به عنوان جریان های نقدی ناشی از فعالیت های عملیاتی طبقه بندی شود مگر اینکه بتوان به طور مشخص ارتباط آن را با فعالیت های سرمایه گذاری و تأمین مالی تعیین کرد. در استاندارد حسابداری شماره2 صورت جریان وجوه نقد، بنا به دلایل زیر مالیات بر درآمد به عنوان یک سر فصل جداگانه گزارش می شود:
1. مالیات بردرآمد مربوط به فعالیت های عادی همچنین فعالیتهای غیر عادی است.
2. اگر بخواهیم مالیات را بین سرفصلهای مختلف سرشکن کنیم باز به یک تخصیص اختیاری متوسل می شویم که با فلسفه صورت جریان وجوه نقد ناسازگار است.
3. جریانهای نقدی مربوط به مالیات بردرآمد رقم مهمی است که ارائه مجزای آن برای استفاده کنندگان مفید است و نشان می دهد شرکت بابت مالیات در دوره گزارشگری چه مبلغی پرداخت کرده است.
فعالیت های سرمایه گذاری
فتعالیت های سرمایه گذاری عبارت است از تسهیل یا واگذاری سرمایه گذاری های کوتاه مدت یا بلندمدت، داراییهای ثابت مشهود و دارایی های نامشهود و نیز پرداخت و وصول تسهیلات اعطایی به اشخاص مستقل از واحد تجاری غیر از کارکنان.
شرکت ها معمولا به طور منظم برای جایگزینی یا توسعه دارایی های مولد بخشی از وجوه نقد را صرف خرید داراییهای ثابت مشهود و دارایی های نامشهود نظیر زمین، ساختمان، ماشین آلات، اثاثه، حق اختراع، و سرقفلی محل کسب می کنند.
جریان های نقدی ناشی از فعالیت های سرمایه گذاری شامل جریان های نقدی مرتبط با تحصیل فروش سرمایه گذاری های بلندمدت و داراییهای ثابت مشهود و دارایی های نامشهود و نیز پرداخت و وصول تسهیلات اعطایی به اشخاص مستقل از واحد تجاری به جر کارکنان می باشد. تسهیلات اعطایی به کارکنان و وصول آن جزء فعالیت های عملیاتی طبقه بندی می شود.
نمونه هایی از جریان های نقدی ناشی از فعالیت های سرمایه گذاری به شرح زیر است:
1. پرداخت های نقدی برای تحصیل داراییهای ثابت مشهود و دارایی های نامشهود
2. پرداخت های نقدی جهت سرمایه گذاری در اوراق بهادار
3. سپرده گذاری در بانک ها و موسسات مالی در قالب سپرده های بلند مدت
4. وام های پرداختی به سایر اشخاص ( به جز کارکنان)
فعالیت های تامین مالی
فعالیت های تامین مالی عبارتند از فعالیتهایی که منجر به تغییر ساختار سرمایه یعنی در میزان و ترکیب سرمایه و استقراض های واحد تجاری( به جز برداشتهای منظور شده در محاسبه وجه نقد) گردد.
افزایش سرمایه نقدی، فروش اوراق مشارکت و دریافت تسهیلات کوتاه مدت و بلند مدت، نمونه هایی از جریان های نقدی ورودی ناشی از تامین مالی است . بازپرداخت اصل اوراق مشارکت و تسهیلات کوتاه مدت و بلند مدت و همچنین اصل اقساط اجاره به شرط تملیک نمونه هایی از جریان های نقدی خروجی مربوط به فعالیت های تامین مالی است.استفاده کنندگان صورت های مالی ، نه تنها به چگونگی سرمایه گذاری منابع شرکت توجه دارند، بلکه شیوه تامین این منابع نیز برای آنان بسیار با اهمیت است. عملیات اصلی یک شرکت یک نوع تامین مالی داخلی به حساب می آید. سرفصل فعالیت های عملیاتی در صورت جریان وجوه نقد میزان تامین منابع داخلی را نشان می دهد.
منبع: حسابداری میانه. بزرگ اصل ، موسی. تهران ، سازمان حسابرسی، 1388.
