انواع بازارهای کارا
با استفاده از انواع اطلاعات به عنوان مبنای طبقه بندی، یوجین فاما بازارها را از نظر کارایی به سه درجه ضعیف، نیمه قوی و قوی تقسیم کرده است:
کارایی ضعیف: در این نوع بازار، نمی توان از اطلاعات یا روند گذشته قیمت سهام برای انتخاب سهامی با نرخ بازده بسیار بالا در اینده استفاده کرد. بحث مورد استفاده برای توصیف بازار کارای ضعیف این است که، اگر همه از روند قیمت در گذشته اطلاع داشته باشند قیمت جاری منعکس کننده این اطلاعات خواهد بود، چون اطلاعات مزبور را سرمایه گذاران در وضعیت بهتری قرار گیرد، چون همه اطلاعات مشابهی در اختیار دارند.
کارایی نیمه قوی
در این قبیل بازارها نه تنها اطلاعات مربوط به قیمت های گذشته هیچ برتری در مورد انتخاب سرمایه گذاری ایجاد نمی کند (کارایی ضعیف) بلکه آگاهی از تمامی اطلاعات عمومی نیز برتری و مزیتی در مورد انتخاب سرمایه گذاری به وجود نمی آورد. علت این است که قیمتهای موجود تمامی اطلاعات عمومی را منعکس می کنند. اگر یک شرکت نرخ بازده بالا داشته باشد، خریداران و فروشندگان سهام آن باعث افزایش قمیت سهام خواهد شد.
اگر نرخ بازده شرکت پایین باشد، قیمت سهام آن به سرعت کاهش خواهد یافت. تنها در صورت ارائه اطلاعات جدید در آینده قیمت آتی سهام تغییر قابل ملاحظه ای خواهد کرد.بر اساس این فرضیه تمام یاطلاعات در دسترس بازار فوراً در قیمت جاری سهام منعکس می شوند.
کارایی قوی: بازار دارای کارایی قوی است، اگر قیمتها منعکس کننده تمامی اطلاعات باشند. در این صورت سرمایه گذار حتی نمی تواند از اطلاعاتی که تنها در اختیار گروه خاصی قرار دارند، ببرد. بر اساس این فرضیه کسانی که دارای اطلاعات خاص هستند، سهام شرکت را خرید و فروش می کنند و این باعث می شود که قیمت با توجه به این اطلاعات خاص تعدیل شود.
اگر بازارها به طور کامل کارایی قوی داشته باشند، عیچ فردی نمی تواند از داشتن اطلاعات خاص یا اطلاعاتی که در دسترس دیگران نیست و تنها گروه خاص آن را در اختیار دارند، سود به دست آورد زیرا قیمت سهام شرکت به طور کامل اطلاعات مزبور را منعکس می سازد.
با وجود شواهد تجربی بسیار در حمایت از نظریه کارایی ضعیف، بسیاری از تحلیلگران مالی معتقدند که با تجزیه و تحلیل قیمتهای گذشته می توان قیمت های آتی سهام را پیش بینی کرد.
اینان استدلال می کنند که تحقیقات تجربی پشتیبان نظریه کارایی ضعیف بر الگوهای ساده قیمتهای گذشته، مانند تغییر در قیمت روز گذشته، متکی بوده اند. به عقیده اینان یک تحلیلگر حرفه ای بررسی الگوهای پیچیده تر قیمت می تواند افزایش یا کاهش قیمت سهام در آینده را پیش بینی کند. تحلیل های فنی مطالعه الگوهای قیمت سهام به منظور افزایش یا کاهش قیمت سهام در آِینده را پیش بینی کند. تحلیل های فنی مطالعه ی الگوهای قیمت سهام به منظور پیش بینی رفتار آتی قیمت است. تحلیلگران مالی معتقدند که بازار در تفسیر اطلاعات مربوط به قیمتهای گذشته درست عمل نمی کنند، یعنی بازار دارای کارایی ضعیف نیست. به عقیده گروهی از اینان سایر اطلاعات موجود مانند آمار درآمد شرکت به وسیله برخی سرمایه گذاران برای ارزیابی قیمت سهام به درستی مورد استفاده قرار می گیرند.
بنیادگران عقیده دارند که عامل مؤثر در پیش بینی رفتار آتی قیمت سهام الگوی قیمتهای گذشته نیست، بلکه مؤثر در پیش بینی رفتار آتی قیمت سهام، الگوی قیمتهای گذشته نیست، بلکه عملکرد شرکت است. اینان معتقدند که بررسی دقیق اطلاعات مالی عمومی یک شرکت تا حدی مشخص می کند که آیا قیمت سهام شرکت افزایش یا کاهش خواهد یافت. اینان معتقدند که بازار دارای کارایی نیمه قوی نیست، یعنی قیمتها منعکس کننده تمامی اطلاعات به قیمتهای گذشته است.
گروه سوم بین این دو گروه قرار دارند. اینان معتقدند که بازارها دارای کارایی ضعیف و نیمه قوی نیستند. به عقیده این گروه از اطلاعات مربوط به قیمتهای گذشته و سایر اطلاعات عمومی نظیر درآمد شرکت، می توان برای انتخاب سهامی که قیمتی کمتر از قیمت واقعی دارد، استفاده کرد.
به هر حال هر سه گروه بر این باورند که بررسی اطلاعات مالی موجود بهتر از انتخاب تصادفی سهام است. تحلیلگران مالی معتقدند که قیمتهای جاری لزوماً منعکس کننده ارزش واقعی تمام سهام نیست. این بدین معنی است که بازارها واقعاً کارا نیستند، یعنی قیمت کلیه اطلاعات مرتبط با سهام و شرکت انتشار دهنده سهام را منعکس نمی کنند.
نقش و اهمیت کارایی بازار
کارایی بازار از نظر سرمایه گذاران و مدیران مالی چه اهمیتی دارد؟ اولین نکته این است که ارائه نادرست اطلاعات حسابداری، یعنی ارائه اطلاعاتی که داراییهای حقیقی و جریان نقدینه شرکت را تحت تأثیر قرار نمی دهند. نمی تواند بازار را گمراه کند.
دوم اینکه سرمایه گذاران و مدیران مالی نباید تصور کنند که از بازار زرنگترند. اگر بازار کارا باشد قیمتهای سهام منعکس کننده اطلاعات موجودند و بنابراین هیچ کس نمی تواند با استفاده از این نرخ اطلاعات را در مقایسه با دیگران سود بیشتری ببرد.
سومین نکته این است که یک شرکت نباید تنها بر اساس اطلاعات موجود به دنبال ادغام با شرکت دیگر باشد، چون بر اساس اطلاعاتی که در دسترس سرمایه گذاران نیز هستد مدیرات شرکت احساس می کنند که مجموعه سهام دو شرکت یک مجموعه سهام مناسب برای سهامداران است.
نکته چهارم این است که اگر بازار در رابطه با نوع خاصی از اطلاعات کارا باشد، قیمتها به طور کامل منعکس کننده این اطلاعات اند در این صورت نمی توانیم از این اطلاعات برای پیش بینی قیمتهای آتی استفاده کنیم.
ونکته پنجم اگر بازار کارا باشد، قیمتهای بازار منعکس کننده بسیاری از اطلاعات مفیدند.
منابع
-مدیریت مالی- دکتر مهدی تقوی، انتشارات پیام نور
2-مجله دنیای اقتصاد
