تجزیه و تحلیل صورتهای مالی
مقدمه
حجم اطلاعات حتی در یک شرکت کوچک نیز بسیار زیاد است. برای استفاده از این اطلاعات باید آنها را به شکلی قابل فهم منسجم و تا حد امکان محدود سازماندهی کرد. تجزیه و تحلیل صورتهای مالی می تواند از این نظر به ما کمک کند. اطلاعات موجود در صورتهای مالی یک شرکت را می توان برای تعیین نسبتهای مالی و جریان منابع، مورد استفاده قرار داد.
نسبتهای مالی یک شرکت را می توان با نسبت های هدف، که برای شرکت مزبور مناسب به نظر می رسند مقایسه کرد.
صورتهای مالی
دو نوع صورت مالی را مورد بررسی قرار می دهیم: ترازنامه و صورت سود و زیان
ترازنامه، داراییها، بدهیها و حقوق ساحبان سهام را در تاریخی معین نشان می دهد. ارزش دارایی ها معمولاً بر اساس بهای تمام شده بیان می شود و بدهیها میزان بدهکاری شرکت را نشان می دهند. حقوق صاحبان سهام نیز تفاوت بین دارایی ها و بدهیهای شرکت است.
صورت سود و زیان عملکرد شرکت را در خلال یک دوره مالی مشخص نشان می دهد.
صورت مزبور درآمد حاصل از فروش و هزینه های مختلف از جمله هزینه بهره و مالیات را برای دوره مورد نظر نشان می دهد.
علاوه بر ترازنامه و صورت سود و زیان دو گزارش مالی دیگر نیز معمولاً مورد استفاده قرار می گیرند. که عبارتند از: صورت سود و زیان انباشته و صورت منابع و مصارف وجوه.
صورت سود انباشته میزان و دلایل تغییر سود انباشته را که ناشی از فعالیت های شرکت در دوره مورد نظر است مشخص می کند. سود انباشته، مجموع سودهایی است که طی سالهای کذشته ذخیره و بین سهامداران توزیع نشده است. و یا برای بازخرید سهام شرکت و مصارف دیگر مورد استفاده قرار نگرفته است. صورت منابع و مصارف وجوه نقد، نحوه جمع آوری منابع مورد نیاز و چگونگی مصرف آنها را نشان می دهد.
تجزیه و تحلیل نسبتهای مالی
برای افرادی که وظیفه تجزیه و تحلیل وضعیت مالی شرکت را به عهده دارند. انواع مختلف نسبتهای مالی حائز اهمیت است. بستانکاران بلند مدت و سهامداران علاوه بر عملکرد کوتاه مدت، چشم انداز بلند مدت فعالیت شرکا را نیز مدنظر دارند. مدیریت شرکت نیز نسبت های مالی را برای ارزیابی عملکرد شرکت مورد استفاده قرار می دهد.
برای تجزیه و تحلیل وضعیت مالی شرکتها، چهار نوع نسبت مالی مورد استفاده قرار می گیرد:
1-نسبت های نقدینگی: نشان دهنده توانایی شرکت برای پاسخگویی به تعهدات کوتاه مدت است.
2-نسبت های اهرم مالی: نشان دهنده توانایی شرکت برای بازپداخت بدهیهای بلند مدت و کوتاه مدت است.
3-نسبت های فعالیت » نحوه استفاده کارامد از دارایی های شرکت را نشان می دهد.
4-نسبت های سودآوری: نشان دهنده بازده خالص فروش و داراییهاست.
نسبتهای نقدینگی که توانایی انجام تعهدات کوتاه مدت با استفاده از داراییهای نقدی را نشان میدهد شامل نسبت جاری و نسبت سریع می باشد. که این دو نوع متداول آن می باشد.
نسبت جاری: از تقسیم داراییهای جاری بر بدهیهای جاری حاصل می شود. داراییهای جاری دارایی هایی هستند که به سرعت و به سهولت به وجه نقد تبدیل می شوند.
بدهیهای جاری بدهیهایی با سررسید کمتر از یک سال اند. اگر نسبت جاری بسیار پایین باشد شرکت ممکن است در پاسخگویی به تعهدات کوتاه مدت خود با مشکل روبه رو شود.
نسبت سریع: توانایی انجام تعهدات کوتاه مدت با استفاده از داراییهایی با نقدینگی بسیار را انداره گیری می کند.
نسبتهای اهرم مالی: میزان کلی بدهیهای شرکت را اندازه می گیرند. . به چهار نوع تقسیم می شوند:
1-نسبت بدهی به کل داراییها: از تقسیم کل بدهیها بر کل دارایی ها به دست می آید.
2-نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام: از تقسیم بدهیها بر حقوق صاحبان سهام به دست می آید.
3-نسبت توان پرداخت بهره: از تقسیم سود قبل از مالیات و بهره بر بهره به دست می آید.
4-نسبت پوشش هزینه های ثابت: از تقسیم سود در دسترس برای پرداخت هزینه های ثابت بر پرداخت هزینه های ثابت به دست می آید.
نسبتهای فعالیت میزان استفاده شرکت از داراییهایش برای ایجاد درآمد فروش را اندازه گیری می کنند و به چهار نوع تقسیم می شوند:
1-نسبت گردش موجودی کالا: از تقسیم بهای تمام شده کالای فروش رفته بر متوسط موجودیها به دست می آید.
2-متوسط دوره وصول مطالبات: معیار اندازه گیری مدت زمان لازم برای جمع آوری وجه نقد حاصل از فروش از مشتریان است.
3-نسبت گردش دارایی ثابت: با تقسیم فروش خالص بر داراییهای ثابت محاسبه می شود.
4-نسبت گردش کل داراییها: از تقسیم فروش بر کل داراییها به دست می آید.
نسبتهای سودآوری: میزان موفقیت شرکت را در تحصیل بازده خالص فروش یا سرمایه گذاری نشان می دهند. و به چهار قسمت تقسیم می شود
1-حاشیه سود ناخالص: از تقسیم سود ناخالص بر فروش به دست می آید.
2-سود عملیاتی خالص: از تقسیم فروش خالص منهای جمع بهای تمام شده کالای فروش رفته و هزینه های عملیاتی بر فروش خالص به دست می آید.
3- حاشیه سود فروش از تقسیم سود خالص بر فروش به دست می آید.
4-نسبت بازده به کل داراییها: از تقسیم سود خالص به علاوه بهره وام ها بر کل داراییها حاصل می شود.
هـ) نسبت بازده حقوق صاحبان سهام: از تقسیم سود خالص متعلق به سهامداران عادی شرکت بر حقوق صاحبان سهام عادی به دست می آید.
منابع:
1-سازمان حسابرسی، کمیته فنی؛ استانداردهای حسابداری شماره ۱ تا ۲۵؛ تهران؛ سازمان حسابرسی؛ چاپ اول ۱۳۸۲؛، صفحه ۱۴،
2-استاندارد حسابداری شماره ۱، نحوهٔ ارائهٔ صورتهای مالی
