کنترل داخلی :
استاندارد دوم اجرای عملیات مقرر می دارد که برای (برنامه ریزی حسابرسی و تعیین نوع .زمانبندی و میزان آزمونهایی که باید اجرا شود شناخت کافی از ساختار کنترل داخلی باید کسب گردد).ساختار کنترل داخلی شامل سیاستها و روشهای است که برای تامین اطمینان نسبی از دستیابی به هدفهای سازمانی به وجود می آید.منظور از اطمینان نسبی یعنی این که هیچ کنترل داخلی ایده آل نیست و مخارج آن نباید بیشتر از منافع مورد انتظار باشد.در کل کنترل داخلی فرآیندی است که توسط هیات مدیره و مدیران ارشد برای کسب اطمینان از اهداف زیر مستقر می شود :
1-اثر بخشی و کارایی عملیات
2-رعایت قوانین و مقررات لازم الاجرا
3-قابل اعتماد بودن صورتهای مالی و اطلاعات حسابداری
حسابرس داخلی و حسابرس مستقل :
حسابرس داخلی وظیفه ارزیابی مستقلی که توسط مدیریت سازمان برای بررسی سیستم کنترل داخلی ایجاد می شود.حسابرس داخلی کفایت سیستم کنترل داخلی را از لحاظ درست و مناسب.اقتصادی.اثر بخشی و کارآمد بودن استفاده از منابع سازمان .آزمون .ارزیابی و گزارش می کند.حسابرس مستقل معمولا یک ضرورت قانونی است و مدیریت سازمان آن را به وجود نمی آورد.اصل این حسابرسی اظهار نظر مستقل در این مورد است که صورتهای مالی به درستی تنظیم شده است.وضعیت مالی سازمان به نحو مطلوب نشان داده می شود و دارای اشتباه یا تحریف با اهمیت نیست.حسابرسان مستقل ممکن است در مورد سیستم کنترل داخلی نیز اظهار نظر کنند اما این اظهار نظر به کنترلهای محدود می شود که حسابرسان آن را به عنوان بخشی از کار خود مورد ارزیابی قرار داده اند.حسابرس مستقل و داخلی از لحاظ نحوه اجرای رسیدگی مشابه اند.هرچند که هدفها و نتایج فرق می کند رسیدگی حسابرس داخلی را اغلب حسابرسی عملیاتی می نامند.چون هدف آن تعیین تاثیر رویه های موجود بر کارایی واحد تجاری است.گرچه حسابرسان داخلی استقلال واقعی و ظاهری ندارند اما اگر زیر نظر کمیته حسابرسی .هیات مدیره .میرعامل یا مدیر ارشد باشد نسبت به حالات دیگر از استقلال بیشتری برخوردارند.حسابرس داخلی مسئولیت اجرای روشهای روزمره کنترل مانند تهیه صورت مغایرت بانک .تطبیق با حسابهای کل و کنترل صحت فاکتورها نیستواین کار توسط گروهی در دایره حسابداری (گروه کنترل عملیات)انجام می گیرد.
کار حسابرسان داخلی هیچ گاه نمی تواند جایگزین کار حسابرسان مستقل شود.اما با این حال حسابرسان مستقل می توانند برای صرفی جویی در وقت و هزینه از خدمات حسابرسان داخلی استفاده کنند. لذا حسابرسان مستقل باید کیفیت کار واحد حسابرسی داخلی را هنگام ارزیابی سیستم کنترل داخلی مورد بررسی قرار دهند.به همین منظور باید صلاحیت آنان رابا بررسی کاربرگهایشان و بی طرفی آنان را به سطحی از مدیریت که گزارش به آنان ارائه داده می شود مورد توجه قرار دهند.
وجه تمایز حسابرسی مستقل حسابرسی داخلی
1-مرجع انتخاب مجمع عمومی صاحبان سهام بالاترین مقام اجرایی
2-حیطه وظایف محدود به موضوع قرارداد نامحدود
3-شخصیت سازمان حقیقی یا حقوقی حقیقی
4-مدت رسیدگی محدود به قرارداد نامحدود و مستمر
5-نوع گزارش اظهار نظر نسبت به کلیت صورتهای مالی بررسی سیستم کنترل داخلی
6-از لحاظ گزارش دهی به مجمع عمومی به مدیریت دستگاه
7-وظیفه کسب مدرک صحیح جهت اظهار نظر ارزیابی موثر بودن کنترل های داخلی
سیستم حسابداری :
برای دستیابی به هدفهای کنترل داخلی سیستم حسابداری باید آنچنان موثر باشد که معاملات را به طور صحیح و مناسب ثبت. پردازش .تلخیص و گزارش نماید.یک سیستم حسابداری علاوه بر وظایف دیگر ی که بر عهده دارد می بایست حفاظت های زیر را نیز فراهم نموده و ایجاد اطمینان نماید که:
1-کلیه معاملات ثبت می شوند.
2-ثبت های اولیه حسابداری (اسناد حسابداری)به وسیله فردی غیر از شخصی که آن را انجام داده است به دقت مورد بررسی قرار می گیرد.
3-معاملات توسط افراد مجاز انجام گرفته و مورد تثبیت قرار میگیرند.
4-قیمت ها و ارزش ها مرتبا مورد بررسی قرار می گیرند.
5-دارایی ها تحت کنترل مناسب هستند و از آنها در مقابل دزدی و سو استفاده احتمالی حفاظت می شود .
6-دارایی ها فقط براساس مجوزهای مقرر از شرکت خارج می شود.
7-محاسبات از قبیل مانده گیری و انتقال ارقام از دفات و فرم ها به درستی انجام می گیرد.
8-اسناد حسابداری صادره با مبالغ صحیح و در حسابهای صحیح ثبت می شود.
9-مانده حسابها از طریق موجودی برداری واقی و مقلیسه باحسابهایی که دیگران نگهداری نموده اند کنترل و رسیدگی می شود.
10-کنترل فردی مناسب در مورذد نگهداری دفاتر روزنامه و کل و معین و تهیه ترازهای آزمایشی گزارشهای مدیریت اعمال می گردد.
باید توجه داشت که نحوه اعمال کنترل های فوق در مورد معاملات مختلف متفاوت می باشد.و در هر مورد کنترل های مشخصی می بایست اعمال شود.به عنوان مثال کنترل های داخلی مربوط به فروش و نگهداری حسابهای دریافتنی با کنترل های مربوط به خرید و حسابهای پرداختنی در جزئیات متفاوت هستند.
روشهای کنترل شامل ":
1-شماره گذاری مسلسل و پیاپی اسناد مدارک
2-تفکیک مناسب وظایفی که با هم ناسازگارند
3-صدور مجوزفعالیت ها و معاملات به نحو صحیح
4-ارزشیابی صحیح و مناسب اقلام ثبت شده
5-وجود مستندات کافی برای معاملات
حسابرسی موسسات فردی و شرکتهای تضامنی :
شاید متداولترین دلیلی که واحد های تجاری کوچک برای حسابرسی دارند ضرورت ارائه صورتهای مالی حسابرسی شده به بانک باشد تا بتواند وام دریافت کنند.در مواردی که دلیل انجام حسابرسی درخواست وام از بانک است حسابرس بهتر است جلسه ای به اتفاق صاحب واحد تجاری و نماینده بانک تشکیل دهند تا در آن هدفها و دامنه رسیدگی به بحث گذاشته شود.چنین جلسه ای از این لحاظ مفید است که صاحب واحد تجاری کوچک در می یابد که حسابرس باید به تمام اطلاعات آن واحد تجاری به طور نامحدود دسترسی داشته باشد.به طور کلی رسیدگی به حساب برداشت و سرمایه یک موسسه فردی یا یک شرکت تضامنی مستلزم اجرای همان روشهای حسابرسی است که برای رسیدگی به حسابهای سرمایه یک شرکت سهامی ضرورت دارد اما تداخل معاملات موسسه با معاملات شخصی آن بارزترین دشواری رسیدگی به موسسات فردی است که حسابرسان را ناگزیر می سازد تا ارزش ویژه دارایی های صاحب موسسه را از سرمایه موییه تفکیک کنندو
