1-2 هدف تجزیه و تحلیل مالی
حداکثر شدن ارزش شرکت وقتی تحقق می یابد که شرکتاز سلامت مالی برخوردار باشدیعنی منابع مالی آن (شامل بدهیهای جاری ، بلند مدت و حقوق صاحبان سهام) به درستی انتخاب و ترکیب شده (وظیفه تأمین) و در قالب داراییهای جاری و بلندمدت (وظیفه کابرد) به شکل صحیحی استفاده شوند.عملکرد شرکت در تآمین و کاربرد صحیح منابع مالی را می تواناز طریق تجزیه و تحلیل مالی بررسی کرد.
تجزیه و تحلیل مالی ابزاری برای شناخت و ارزیابی عملکرد مالی گذشته ، جاری و پیش بینی وضعیت آینده شرکت است و معمولآ شامل تجزیه و تحلیل صورتهای مالی و جریان نقدی آن می شود. یک تحلیل گر مالی مانند یک پزشک ، با ابزار تجزیه و تحلیل مالی ، وضعیت گذشته و جاری شرکت را بررسی کرده، با تحلیل های خود، برای ایجاد وضعیت مطلوب یا مورد نظر ، توصیه های عملی ارائه می دهد. ابزار تحلیل گر مالی در این کار عبارتند از:
تجزیه و تحلیل صورتهای مالی که مستلزم محاسبه درصدها و نسبت های مختلف مالی است و در آن وضعیت شرکت نسبت به گذشته و یا سایر شرکتهای مشابه مقایسه می شود.
تجزیه و تحلیل جریان نقدی که در آن جریان ورود و خروج وجه نقد بررسی می شود. این تحلیل که برحسب فعالیتهای عملیاتی،سرمایه گذاری و تآمین مالی صورت می گیرد، به منظور ارزیابی عملکرد گذشته و پیش بینی دورنمای آتی جریانهای نقدی است.
نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل مالی ، مورد استفاده گروه های ذینفع متفاوتی مانند اعتباردهندگان ، سرمایه گذاران و مدیران قرار می گیرد. بدیهی است قضاوت این گروهها بر شهرت ، نحوه تآمین مالی ، سودآوری و سایر مسائل مالی شرکت اثر می گذارد.
ذکر این نکته ضروری است که تجزیه و تحلیل مالی معمولآنشانه های مشکل را به تحلیل گر نشان می دهد. تحلیل گر با استفاده از نشانه ها، باید دلایل ایجاد مشکل را شناسایی و برای آن راه حل ارائه کند.
2-2 تجزیه و تحلیل صورتهای مالی
صورتهای مالی یک واحد تجاری اطلاعات خلاصه شده ای از داراییها، بدهیها وحقوق صاحبان سهام را در ترازنامه و در آمدها و هزینه ها را در صورت سود و زیان ارائه می دهد. در صورتی که این اطلاعات تجزیه و تحلیل نشود،امکان قضاوت نادرست درباره وضعیت مالی شرکت وجود خواهد داشت. برای ارزیابی چگونگی وضعیت مالی یک شرکت روشهای مختلفی وجود دارد که از جمله می توان تجذیه و تحلیل عمودی (درونی)، افقی(روند) و محاسبه نسبتها را نام برد. این تجزیه و تحلیل ها اطلاعات کمی خاصی از شرکت مورد بررسی ارائه می کنند که به تنهایی مفهوم زیادی ندارند لذا باید با معیارهایی مقایسه شوند.در تحلیل وضعیت شرکت معیارهای مقایسه ای عبارتند از:
1-صنایع مشابه : نسبتهای یک شرکت با شرکتهای مشابه ، متوسط صنعت یا حد مطلوب مقایسه می شود تا وضعیت شرکت در مقایسه با رقبا مشخص شود.
2-تجزیه و تحلیل روند: نتایج کمی تجزیه و تحلیل مربوط به دوره جاری با ارقام سالهای گذشته و نتایج مورد انتظار آتی مقایسه می شود تا مشخص شود آیا وضعیت مالی شرکت رو به بهبود است یا خیر
پس از اتمام تجزیه و تحلیل صورتهای مالی، تحلیل گر مالی درباره برنامه ها و دیدگاه های خود با مدیریت شرکت بحث کرده ، با طرح مشکلات ، راه حل های ممکن را ارائه می کند.
3-2 تجزیه و تحلیل افقی ( روند )
تجزیه و تحلیل افقی، بررسی روند حسابها طی دو یا چند دوره مختلف می باشد. برای مثال بررسی تغییر شاخص بورس اوراق بهادار یا تغییر داراییها یا سود یک شرکت نسبت به دوره قبلی ، نوعی تجزیه و تحلیل افقی از طریق محاسبه درصد تغییر و یا در صورتی که دوره بررسی بیش از دو دوره باشد، از طریق محاسبه شاخص بدست می آید. هر چه تعداد دوره های مقایسه بیشتر باشد، نتیجه تجزیه و تحلیل افقی بهتر خواهد بود.
4-2 تجزیه و تحلیل عمودی ( درونی )
بین بسیاری از اقلام هریک از صورتهای مالی با یکدیگر رابطه ای نسبی وجود دارد. مثلأ بین برگشت از فروش و یا زینه های فروش با فروش در طی دوره ها ، یا بین داراییهای جاری نسبت به کل داراییها رابطه ای وجود دارد. موفقیت یک شرکت وقتی حداکثر خواهد شد که ارتباط مذکور شناسایی و درجهت یک ارتباط صحیح و منطقی هدایت شود. شناسایی ارتباط بین اقلام صورتهای مالی توسط تجزیه و تحلیل عمودی صورت می گیرد.
5-2 تجزیه و تحلیل نسبتها
ترازنامه وضعیت مالی شرکت را در یک تاریخ معین (تاریخ ترازنامه ) و صورت سود و زیان ، نتایج عملیات آن را در طی یک دوره ( دوره مالی ) ، به نمایش می گذارد. صورت سود و زیان یا عملکرد یک شرکت، نتیجه توانایی های آن است. به عبارتی بین صورت سود و زیان و ترازنامه، روابطی وجود دارد که تجزیه و تحلیل افقی و عمودی به دلیل تأکید بر یک حساب یا مجموعه ای از اقلام در یک صورت مالی ، آن را نشان نمی دهند. تجزیه و تحلیلی که این روابط را نشان می دهد. تجزیه و تحلیل نسبتها نام دارد. در این تجزیه و تحلیل ، ارقام حسابهای مختلف با یکدیگر بررسی می شود. با توجه به ماهیت نسبت که از تقسیم دو یا چند رقم بر یکدیگر بدست می آید و با توجه به تنوع اقلام صورتهای مالی ، نسبتهای بیشماری را می توان محاسبه کرد.
6-2 محدودیتهای تجزیه و تحلیل نسبتهای مالی
تجزیه و تحلیل صورتهای مالی ، فرایند شناسایی و ارزیابی نقاط ضعف و قوت مالی واحد تجاری با استفاده از ارقام صورتهای مالی است. بسیاری از تحلیل گران برخی از نسبتها را ترجیح می دهند. آنها نسبتهای متعددی را بکار می برند که در این فصل به برخی از آنها اشاره شده است. گرچه همه نسبتها می توانند سودمند باشند اما اولأ محاسبه نسبتهایی با ارقام غیر مرتبط نظیر نسبت برگشت از فروش به مالیات بر در آمد کاربردی ندارد، ثانیأ استفاده یا عدم استفاده آنها به دیدگاه استفاده کننده ( مدیر ، سهامدار، اعتبار دهنده و ... ) بستگی دارد. برای مثال بانکداران برای تصمیم گیری نسبت به اعطای وام کوتاه مدت به وضعیت نقدینگی شرکت: اعتبار دهندگان بلندمدت به منظور حصول اطمیان از باز پرداخت بدهی در سررسید به قدرت سودآوری و کارایی عملیاتی شرکت : و سهامداران به توانایی سودآوری شرکت در بلند مدت که مبنای پرداخت سود سهام و افزایش در قیمت بازار سهام است، توجه دارند. بدیهی است مدیریت به تمامی جنبه های تجزیه و تحلیل مالی علاقمند است زیرا باید تمایلات تمامی گروههای ذینفع را در نظر بگیرد.
نسبتها پس از محاسبه ، با نسبتهای مربوط در همان شرکت ، نسبتهای مشابه سالهای قبل و نسبتهای رقبا یا نسبتهای مورد نظر مقایسه می شود. این مقایسه ها، روند زمانی نسبتها و در نتیجه توانایی شرکت در رقابت با سایر شرکتها را نشان می دهد. مقایسه نسبتها، پایان کار تجزیه و تحلیل شرکت نیست بلکه مواردی را که به توجه بیشتر نیاز دارد، روشن می سازد.
7-2 تجزیه و تحلیل صورت جریانهای نقدی
شرکتها وجوه نقد خود را به منظور تحصیل وجه نقد بیشتر سرمایه گذاری می کنند و ایجاد جریان نقدی مثبت یکی از عوامل موثر بر ارزش شرکت ( قیمت بازار سهام ) است. سرمایه گذاران، اعتباردهنده گان و سایر استفاده کنندگان اطلاعات مالی، برای ارزیابی دورنمای دریافتهای نقدی، دیسک و زمان بندی این جریانها به اطلاعات صورت جریانهای نقدی علاقمند هستند. از طرفی ایجاد توازن بین جریان نقد در دسترس و نیازهای نقدی نیز یکی از هدفهای مدیریت است.
منبع: مدیریت مالی جلد اول
مولفین: دکتر احمد مدرس و فرهاد عبداله زاده
