موجودیهای مواد و کالا معمولاً بزرگترین قلم دارایی جاری شرکت است و به آسانی می تواند دستخوش اشتباهات و تخلفات قرار گیرد.
2- روشهای گوناگون ارزشیابی موجودیهای مواد و کالا توسط حرفه حسابداری به رسمیت شناخته شده است و برای ارزشیابی گروه های مختلف موجودیهای مواد و کالا می توان از روشهای متفاوت ارزشیابی استفاده کرد.
3- تعیین ارزش موجودی های مواد و کالا مستقیماً بر بهای تمام شده کالای فروش رفته اثر می گذارد و تأثیر آن بر سود خالص سال، قابل چشم پوشی نیست.
4- تعیین کیفیت، وضعیت و ارزش موجودی های مواد و کالا به مراتب پیچیده تر و دشوارتر از بیشتر سایر اقلام وضعیت مالی(ترازنامه) است. شناسایی و ارزشیابی اقلام زیادی چون سنگهای گرانبها، قطعات پیچیده الکترونیکی و پیمانهای در دست اجرا، متضمن دشواریهای بزرگی است.
چگونگی برخورد حسابرسان در رسیدگی به موجودیهای مواد و کالا و بهای تمام شده کالای فروش رفته
هدفهای حسابرسان از رسیدگی به موجودیهای مواد و کالا و بهای تمام شده کالای فروش رفته، تعیین موارد زیر است:
1- کفایت سیستم کنترل داخلی موجودیهای مواد و کالا
2- اعتبار موجودیهای مواد و کالای ثیت شده (وجود و مالکیت)
3- ثبت دفاتر بودن تمام موجودیهای مواد و کالا (کامل بودن)
4- صحت محاسبات ریاضی مدارک موجودیهای مواد و کالا و جداول پشتوانه آنها و انطباق مدارک مزبور با حسابهای دفتر کل (صحت محاسبات ریاضی)
5- برابری تقریبی ارزشیابی موجودی های مواد و کالا با نتایج حاصل از قاعده اقل بهای تمام شده یا بازار (LCM).
6- کفایت افشا و چگونگی ارائه موجودیهای مواد و کالا.
حسابرسان همراه با حسابرسی موجودیهای مواد و کالا و بهای تمام شده کالای فروش رفته، شواهد مربوط به خرید، فروش، برگشت از خرید و تخفیفات و برگشت از فروش و تخفیفات را نیز به دست می آورند.
یک بخش از استانداردهای حرفه ای است که تفسیر آن دشوار است؛ آن هم بخشی است که به حسابرسان اجاره می دهد در صورت غیر علمی بودن یا غیر ممکن بودن نظارت بر شمارش موجودیها، آنان مجازند سایر روشهای حسابرسی را جایگزین نظارت بر شمارش موجودیها کنند.
دشواری کار هم در تعریف و تشخیص وضعیت هایی است که نظارت را غیرعملی یا غیرممکن می کند. در مواردی که نظارت بر شمارش موجودیها غیرعلمی یا غیرممکن تشخیص داده می شود اما حسابرسان می توانند شواهد قابل اطمینان را با استفاده از سایر روشهای حسابرسی به دست آورند. آنان که می توانند نظر مقبول اظهار کنند بدون آنکه عدم نظارت بر شمارش موجودیها را افشا نمایند. در هر حال، بیانیه استانداردهای حسابرسی شماره 1 با مقرر داشتن این که استفاده از سایر روشهای حسابرسی همواره باید همراه با نوعی شمارش موجودیها حتی پس از تاریخ ترازنامه باشد، بر لزوم نزدیک و مستقیم حسابرسان با اقلام موجودیها در کنار بازرسی اسناد و مدارک آنها، تأکید کرده است.
حسابرسان در مورد اثبات موجودیهای مواد و کالا و بهای تمام شده کالای فروش رفته باید برخوردی آگاهانه داشته باشند؛ چه، احتمال ارائه نادرست آنها به طور عمد وجود دارد و همچنین، احتمال وجود اشتباهات سهوی در مقادیر یا مبالغ آنها نیز زیاد است. در موراد زیادی، تحریف عمدی موجودیهای مواد و کالا بیشتر برای فرار از مالیات، پوشش کسریهای ناشی از تخلفات مختلف و گمراه کردن صاحبان سرمایه نسبت به سود و وضعیت مالی شرکت صورت می گیرد.
