قانون بيمه بيكاري
ماده 1 - كليه مشمولين قانون تامين جتماعي كه تابع قوانين كار و كار كشاورزي هستند مشمول مقررات اين قانون مي باشند.
تبصره - گروه هاي زير از شمول مقررات اين قانون مستثني هستند:
1- بازنشستگان و از كارافتادگان كلي
2- صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بيمه شدگان اختياري
3- اتباع خارجي
ماده 2 - بيكار از نظر اين قانون بيمه شده اي است كه بدون ميل و اراده بيكار شده و آماده كار باشد.
تبصره 1 - بيمه شدگاني كه به علت تغييرات ساختار اقتصادي واحد مربوطه به تشخيص وزارتخانه ذيربط و تاييد شوراي عالي كار بيكار موقت شناخته شوند نيز مشمول مقررات اين قانون خواهند بود.
تبصره 2 - بيمه شدگاني كه به علت بروز حوادث قهريه و غير مترقبه از قبيل سيل،زلزله،جنگ،آتش سوزي و ... بيكار مي شوند با معرفي واحد كار و امور اجتماعي محل از مقرري بيمه بيكاري استفاده خواهد كرد.
ماده 3- بيمه بيكاري به عنوان يكي از حمايت هاي تامين اجتماعي است و سازمان اجتماعي موكلف است با دريافت حق بيمه مقرر، به بيمه شدگاني كه طبق مقررات اين قانون بيكار مي شوند مقرري بيمه بيكاري پرداخت نمايد.
ماده 4- بيمه شده بيكار با معرفي كتبي واحد كار و امور اجتماعي محل از مزاياي اين قانون منتفع خواهد شد.
تبصره - بيكاران مشمول اين قانون كليه حقوق و مزايا و خسارات مربوطه (موضوع قانون كار) را دريافت خواهند كرد.
ماده 5- حق بيمه بيكاري به ميزان(3%) مزد بيمه شده مي باشد كه كلا توسط كارفرما تامين و پرداخت خواهد شد.
تبصره - مزد بيمه شده و نحوه تشخيص تعيين حق بيمه بيكاري، چگونگي وصول آن، تكليف بيمه شده و كارفرما و هم چنين نحوه رسيدگي به اعتراض، تخلفات و ساير مقررات مربوطه در اين مورد بر اساس ضوابطي است كه براي حق بيمه ساير حمايت هاي تامين اجتماعي در قانون و مقررات تامين اجتماعي پيش بيني شده است.
ماده 6 - بيمه شدگان بيكار در صورت احراز شرايط زير استحقاق دريافت مقرري بيمه بيكاري را خواهند داشت:
الف - بيمه شدگان قبل از بيكار شدن حداقل 6 ماه سابقه پرداخت بيمه را داشته باشند. مشولين تبصره 2 ماده 2 اين قانون از شمول اين بند مستثني مي باشد.
ب - بيمه شده موكلف است ظرف 30 روز از تاريخ بيكاري با اعلام مراتب بيكاري به واحدهاي كار و امور اجتماعي آمادگي خود را براي اشتغال به كار تخصصي و يا مشابه آن اطلاع دهد. مراجعه پس از سي زور با عذر موجه و با تشخيص هيات حل اختلاف تا 3 ماه امكان پذير خواهد بود.
ج - بيمه شده بيكار موكلف است در دوره هاي كاآموزي و سواد آموزي كه توسط واحد كار و امور اجتماعي و نهضت سواد آموزي و يا ساير واحد هاي ذيربط با تاييد وزارت كار و امور اجتماعي تعيين مي شود شركت نموده و هر 2 ماه يك بار گواهي لازم در اين مورد را به شعب تامين اجتماعي تسليم نمايد.
تبصره 1 - كارگراني كه در زمان دريافت مقرري بيمه بيكاري به شغل يا مشاغلي گمارنده مي شوند كه ميزان حقوق و مزاياي آن از مقرري بيمه بيكاري متعلقه كمتر باشد ما به التفاوت دريافتي بيمه شده از حساب صندوق بيمه بيكاري پرداخت خواهد شد.
تبصره 2 - مدت دريافت مقرري بيمه بيكاري جز سوابق پرداخت حق بيمه، بيمه شده از نظر بازنشستگي، از كارافتادگي و فوت محسوب خواهد شد.
ماه 7 - مدت پرداخت مقرري بيمه بيكاري و ميزان آن به شرح زير است:
الف - جمع مدت پرداخت مقرري از زمان برخوداري از مزاياي بيمه بيكاري اعم از دوره اجراي آزمايشي و يا دائمي آن براي مجردين حداكثر 36 ماه و براي متاهلين يا متكلفين حداكثر 50 ماه بر اساس سابقه كلي پرداخت حق بيمه و به شرح جدول ذيل مي باشد:
سابقه پرداخت حق بيمه حداكثر مدت استفاده از مقرري جمعاً با احتساب دوره هاي قبلي
----------------------------------------------------------------------------------------------------
براي مجردين،براي متاهلين يا متكلفين
----------------------------------------------------------------------------------------------------
از (6) ماه لغايت (24) ماه (6) ماه (12) ماه
----------------------------------------------------------------------------------------------------
تبصره - افراد مسن مشمول اين قانون كه داراي 55 سال سن و بيشتر مي باشند مادامي كه مشغول به كار نشده اند مي توانند تا رسيدن به سن بازنشستگي تحت پوشش بيمه بيكاري باقي بمانند.
ب - ميزان مقرري روزانه بيمه شده بيكار معادل (55%) متوسط مزد يا حقوق و يا كارمزد روزانه بيمه شده مي باشد. به مقرري افراد متاهل يا متكفل، تا حداكثر 4 نفر از افراد تحت تكفل به ازا هر يك از آنها به ميزان 10% حداقا دستمزد افزوده خواهد شد.در هر حال مجموع دريافتي مقرري بگير نبايد از حداقل دستمزد، كمتر و از 80% متوسط مزد و حقوق وي بيشتر باشد.
ج - مقرري بيمه بيكاري از روز اول بيكاري قابل پرداخت است.
تبصره 1 - متوسط مزد يا حقوق روزانه بيمه شده بيكار به منظور محاسبه مقرري بيمه بيكاري عبارت است از جمع كل دريافتي بيمه شده كه به ماخذ آن حق بيمه دريافت شده در آخرين 90 روز قبل از شروع بيكاري تقسيم بر روزهاي كار، و در مورد بيمه شدگاني كه كارمزد دريافت ميكنند آخرين مزد عبارت است از جمع كل دريافتي بيمه شده كه به ماخذ آن حق بيمه دريافت شده در آخرين 90 روز قبل از شروع بيكاري تقسيم بر 90 در صورتي كه بيمه شده كارمزد، ظرف 3 ماه مذكور مدتي از غرامت دستمزد استفاده نموده باشد متوسط مزي كه مبناي محاسبه غرامت دستمزد قرار گرفته به منزله دستمزد ايام بيكاري تلقي و در محاسبه منظور خواهد شد.
تبصره 2- افراد تحت موضوع اين ماده عبارتند از:
1 - همسر (زن يا شوهر)
2 - فرزندان اناث مادام كه ازدواج ننموده و فاقد حرفه و شغل باشند.
3 - فرزندان ذكور كه سن آنان كمتر از هيجده سال تمام باشد و يا منحصراً به تحصيل اشتغال داشته و يا طبق نظر پزشك معتمد سازمان تامين اجتماعي، از كار افتاده كلي باشند.
4 - پدر و مادر كه سن پدر از 60 سال متجاوز باشد و يا طبق نظر پزشك معتمد سازمان تامين اجتماعي از كار افتاده كلي باشند و در حال معاش آنان منحصراً توسط بيمه شده تامين مي گردد.
5 - خواهر و برادر تحت تكفل در صورت داشتن شرايط مربوط به فرزندان اناث و ذكور، مذكور در بند هاي 2و 3 اين تبصره.
تبصره 3 - دريافت مقرري بيمه بيكاري مانع از دريافت مستمري جزئي نمي گردد.
تبصره 4 - در صورت بيكاري زوجين فقط يكي از آنان (زن يا شوهر) محق به استفاده از افزايش مقرري به ازا هر يك از فرزندان خواهد بود.
تبصره 5 - بيمه شده بيكار و افراد تحت تكفل، در مدت در يافت مقرري بيمه بيكاري از خدمات درماني موضوع بند هاي الف و ب ماده 3 قانون تامين اجتماعي استفاده خواهد كرد.
تبصره 6 - مقرري بيمه بيكاري مانند ساير مستمري هاي تامين اجتماعي از پرداخت هر گونه ماليات معاف خواهد بود.
ماده 8 - در موارد زير مقرري بيمه بيكاري قطع خواهد شد.
الف - زماني كه بيمه شده مجددا اشتغال به كار يابد.
ب - بنا به اعلام واحد كار و امور اجتماعي محل و يا نهضت سواد آموزي و ساير واحد هاي ذيربط از طريق وزارت كار و امور اجتماعي، بيمه شده بيكار بدون عذر موجه از شركت در دوره هاي كارآموزي يا سوادآموزي خوداري نمايد.
ج - بيمه شده بيكار از قبول شغل تخصصي خود يا شغل مشابه پيشنهادي خودداري ورزد.
د - بيمه شده بيكار ضمن دريافت مقرري بيمه بيكاري مشمول استفاده از مستمري بازنشستگي و يا از كارافتادگي كلي شود.
هـ - بيمه شده به نحوي از انحا با دريافت مزد ايام بلاتكليفي به كار مربوطه اعاده گردد.
تبصره 1- در صورتي كه پس از پرداخت مقرري بيمه بيكاري محرز شود كه بيمه بيكاري شده، ناشي از ميل و اراده او بوده است كارگر موظف به استرداد وجوه دريافتي به سازمان تامين اجتماعي خواهد بود. مشمولين بند (هـ) اين ماده نيز مكلف به بازپرداخت مقرري بيمه بيكاري دريافتي، به سازمان مذكور مي باشند.
تبصره 2 - چنانچه بيمه شده بيكار اشتغال مجدد خود را مكتوم داشته و مقرري بيمه بيكاري را دريافت كرده باشد، ملزم به بازپرداخت مقرري دريافتي از تاريخ اشتغال خواهد بود.
تبصره 3 - دريافت كمك هزينه حين كارآموزي مانع استفاده از مقرري بيمه بيكاري نخواهد بود.
ماده 9 - كارفرمايان موظفند با هماهنگي شوراهاي اسلامي و يا نمايندگان كارگران، فهرست محلهاي خالي شغل را كه ايجاد مي شوند به مراكز خدمات اشتغال محل اعلام نمايند. محلهاي شغلي مذكور ( به استثناي رده هاي شغلي كارشناسي به بالا ) منحصرا توسط مراكز خدمات اشتغال و با معرفي بيكاران تامين مي گردد.
تبصره 1- دولت مكلف است همه ساله از طريق سيستم بانكي و منابع اعتباري سازمان تامين اجتماعي و با استفاده از اعتبارات قرض الحسنه، طرح هاي اشتغال زاي مشخصي را جهت اشتغال به كار بيكاران مشمول اين قانون در بودجه سالانه كشور پش بيني يا راسا يا از طريق شركت هاي تعاوني و يا خصوصي و با نظارت وزارت كار و امور اجتماعي به مورد اجرا گذارد.
تبصره 2 - بيكاران مشمول اين قانون در اخذ پروانه هاي كسب و كار و موافقت اصولي و تاسيس واحد هاي اقتصادي از وزارتخانه هاي صنعتي، كشاورزي و خدماتي با معرفي وزارت كار و امور اجتماعي در اولويت قرار خواهند داشت.
تبصره 3 - سازمان آموزش فني و حرفه اي وزارت كار و امور اجتماعي مكلف است همزمان با اجراي قانون بيمه بيكاري، آموزش مهارتهاي مورد نياز بازار كالا و نيز بازآموزي و تجديد مهارت كارگران تحت پوشش بيمه بيكاري موضوع بند «ج» ماده 7 اين قانون را در مراكز آموزش فني و حرفه اي و يا مراكز آموزش جوار كارخانجات فراهم نمايد. هزينه هاي مربوط از محل اعتبارات حساب صندوق بيمه بيكاري مطابق آيين نامه اي كه به پيشنهاد سازمان هاي آموزش فني و حرفه اي كشور و تامين اجتماعي تهيه و به تصويب وزراي كار و امور اجتماعي، و بهداشت و درمان و آموزش پزشكي خواهد رسيد قابل پرداخت است.
بتصره 4 - نهضت سواد آموزي موظف است با همكاري كارفرمايان و وزارتخانه هاي ذيربط نسبت به تشكيل كلاسهاي سواد آموزي براي بيسوادان مشمول اين قانون اقدام نمايد.
ماده 10 - سازمان تامين اجتماعي مكلف است حساب هاي درآمد حق بيمه بيكاري و پرداخت مقرري بيمه بيكاري موضوع اين قانون را جداگانه نگهداري و در صورت هاي مالي خود منعكس نمايد و گزارش عملكرد مالي خود را هر سال يك بار به وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و وزير كار و امور اجتماعي و شوراي اقتصاد ارائه نمايد.
ماده 11 - وزارت كار وامور اجتماعي و سازمان تامين اجتماعي مجرذي اين قانون خواهند بود.
ماده 12- سازمان تامين اجتماعي مكلف است هزينه هاي موضوع اين قانون را منحصراً از محل درآمد هاي ناشي از آن تامين نمايد. هزينه هاي اداري و پرسنلي هر دو دستگاه مجري قانون به طوري كه از 10% ميزان مقرري پرداختي به بيمه شدگان تجاوز ننمايد با تاييد وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشكي و وزير كار و امور اجتماعي تعيين و تخصيص داده شود.
ماده 13 - زمان اجراي اين قانون از زمان اتمام قانون آزمايشي بيمه بيكاري(1359/5/6) لازم الاجرا است.
ماده 14 - آيين نامه اجرايي اين قانون ظرف يك ماه توسط وزارت كار و امور اجتماعي تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد.
