ماده 1-مودیانی که در دفتر روزنامه و کل نگهداری می نمایند باید کلیه عملیات مالی و پولی و محاسباتی و مودیان مجاز به نگهداری دفتر مشاغل(دفتر درآمد و هزینه)باید هرگونه درآمد و هزینه و خرید و فروش دارایی های قابل استهلاک خود را طبق مقررات این آیین نامه حسب مورد در دفاتر مربوط ثبت کنند ولو آنکه برای نگهداری حساب از ماشینهای مکانیکی یا الکترونیکی و کارتهای حساب استفاده شود.
تبصره-اشتباهات حساب حاصل در ثبت عملیات در صورتی که بعدآ در اثناءعملیات مزبورمورد توجه واقع و به اصلاح آن در دفتر مبادرت و مستندات آن ارائه شود به اعتبار دفاتر خللی وارد نخواهد کرد.
ماده2-مودیان مجاز به نگهداری دفتر مشاغل می توانند تمام یا قسمتی از درآمدهای روزانه را تحت یک شماره ردیف در دفتر ثبت نمایند مشروط بر اینکه در ستون شرح دفتر،نوع و تعداد آنها را قید و اگر درآمدی متکی به اسناد و مدرارک باشد مشخصات آن را نیز در ستون مزبور درج نمایند.
ماده3-در مواردی که در دفتر روزنامه و کل نگهداری می شود،کلیه عملیات مالی و پولی موسسه و در موارد نگهداری دفتر مشاغل کلیه درآمدها و هزینه ها و خرید و فروش دارایی های قابل استهلاک باید در همان روز انجام حسب مورد در دفتر روزنامه یا مشاغل ثبت گردد.
تبصره1-تاریخ مذکور در مدارک یا فاکتور فروش یا خرید و غیره ملاک قطعی تأخیر تحریر شناخته نمی شود و هرگاه انجام و ختم این گونه اعمال با توجه به سیستم و طرز کار موسسه تابع تشریفات و طی مراحلی باشد تا موضوع آماده برای ثبت در دفتر شود تأخیر ثبت تلقی نخواهد شد.
تبصره2-تأخیر تحریر عملیات در صورتی که به منظور سوءاستفاده نباشد در موارد استثنایی تا یک هفته به تشخیص مامورین تشخیص مالیات و بیش از آن به تشخیص هیئت سه نفری موضوع بند سوم ماده 97قانون مالیاتهای مستقیم مصوب3/12/66 به قانونی بودن دفتر خللی وارد نخواهد کرد.
تبصره3-در مواردی که دفاتر پلمپ شده توسط مقامات قضایی یا سایر مراجع قانونی از دسترس مودی خارج شود و صاحب دفتر از تاریخ وقوع این امر حداکثر ظرف30 روز دفاتر جدیدی پلمپ و عملیات آن مدت را در دفاتر جدید ثبت کند، تأخیر ثبت عملیات در این مدت موجب غیر قانونی شناختن دفاتر نخواهد بود.
تبصره4-در مورد موسسات جدیدالتأسیس تأخیر ثبت دفاتر برای اولین سال تأسیس تا سی روز از تاریخ ثبت شخص حقوقی و یا شروع به کار سایر اشخاص مجاز خواهد بود.
ماده4-کلیه عملیات ثبت شده در دفاتر روزنامه هر ماه باید حداکثر تا پانزدهم ماه بعد به دفتر کل نقل شود.
ماده5-موسساتی که دارای شعبه هستند مکلفند با توجه به روشهای حسابداری خود خلاصه عملیات شعبه یا شعب خود را در صورتی که دارای دفاتر پلمپ شده باشند،لااقل سالی یکبار و در غیر این صورت ماه به ماه در دفاتر مرکز موسسه ثبت کنند.
ماده6-پلمپ دفاتر ضمن سال مالی مشروط بر اینکه تا تاریخ پلمپ هیچگونه عمل مالی و پولی صورت نگرفته باشد و همچنین تأخیر پلمپ تا حد مجاز مقرر در تبصره های سه و چهار ماده 12 این آیین نامه در مورد دفتر روزنامه یا حسب مورد دفتر مشاغل و ماده 13 این آیین نامه در مورد دفتر کل،موجب غیر قانونی شناختن دفاتر نخواهر بود.
ماده7-اشخاصی که حسابهای خود را در دفتر مشترک روزنامه و کل نگهداری می کنند،مکلفند برای ثبت عملیات خود دفتر کل جداگانه نیز نگهداری کنند.
ماده8-مودیان مشمول این آیین نامه مکلفند برای هر سال مالیاتی دفتر یا دفاتر جدید ثبت و پلمپ نمایند و در صورت استفاده از دفاتر ثبت و پلمپ شده نانویس سال یا سالهای قبل موظفند ظرف 30 روز از تاریخ شروع سال مالیاتی جدید مراتب را با ذکر مشخصات دفاتر مزبور به حوزه مالیاتی ذیربط اعلام نمایند.
تبصره-حکم این ماده در مورد استفاده از دفاتر ثبت وپلمپ شده لغایت سال1367 در صورت عدم مغایرت نوع آنها با مقررات قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ماه 1366 نیز جاری است.
ماده9- مودیانی که از سیستم های مکانیکی یا الکترونیکی استفاده می نمایند،موظفند حداقل ماهی یکبار خلاصه اسناد داده شده به ماشینهای مکانیکی یا الکترونیکی را در دفتر روزنامه ثبت و حداکثر ظرف مهلت تعیین شده در ماده 13این آیین نامه به دفتر کل منتقل کنند و علاوه بر این به منظور تسهیل رسیدگی باید آیین نامه یا دستورالعمل های کار ماشین و برنامه های آن را در اختیار ماموران رسیدگی قرار دهند.
ماده10- اعمال زیر در دفتر نویسی ممنوع است:
الف- قلم زدن مندرجات دفاتر قانونی و نوشتن بین سطور و حاشیه آنها ب- تراشیدن و پاک کردن مندرجات دفاتر قانونی.
ج- محو یا نا پدید کردن مندرجات دفاتر با رنگ یا جوهر و یا هرگونه وسایل شیمیای و نظایر آنها.
د- جای سفید گذاشتن در هر صفحه بیش از حد معمول در دفاتر قانونی وهمچنین سفید ماندن تمام یک یا چند صفحه از دفاتر روزنامه و مشاغل در اثناء عملیات.
ه-بستانکار شدن حسابهای نقدی و بانکی.
تبصره- حکم بند "د" این ماده شامل مواردی که سفید ماندن تمام صفحه دفتر برای ثبت تراز افتتاحی باشد،نخواهد بود و همچنین سفید ماندن ذیل صفحات دفتر در آخر هر روز یا هر ماه به شرط اسناد دارای شماره ردیف بوده و قسمت سفید مانده با خط بسته شود به اعتبار دفتر خللی وارد نمی سازد.
