-داستانی درباره یک حسابرسی داخلی
-تاریخچه و سوابق .
-ضرورت وجود زیربنای مفهومی .
-دیدگاه کلی مفهومی .
-مسئولیت و کنترل مدیریت .
-واحد حسابرسی داخلی .
-سازمان حسابرسی داخلی . عوامل عملی موثر بر حسابرسی داخلی .
-فرصتهای شغلی در حرفه حسابرسی داخلی .
داستان یک حسابرس:
داستان زیر ، یک حسابرسی داخلی را بیان می کند که در یک شرکت پیمانکاری بزرگ بین المللی انجام شده است .
مدیریت فنی مرکزی ، واقع در تهران ، متوجه شد هزینه های ساخت و ساز در یکی از کارگاه های جنوب کشور در چند ماه اخیر به شدت و بطور غیرمنتظره ای افزایش یافته است . به همین دلیل از حسابرسان داخلی شرکت خواست تا آن را رسیدگی کنند . دو نفر از حسابرسان مامور شدند خریدهای آن کارگاه را مورد رسیدگی قرار دهند .
حسابرسان برای تشخیص ماهیت نگرانی های مدیریت با آنان گفتگو کردند و گزارش های هزینه موجود و اطلاعات اقتصادی را برای یافتن سر نخ ، بررسی نمودند . حسابرسان داخلی گزارشهای حسابرسی دوره های گذشته را مطالعه کردند تا مطمئن شوند چنین مشکلی را حسابرسان قبلی نیافته اند و با مدیریت کارگاه ، تلفنی گفتگو کردند تا نظر آنان را دریابند .
حسابرسان داخلی با این مطالعات مقدماتی دریافتند که تغییرات تورمی غیر عادی یا غیرمنتظره ای رخ نداده است . گرچه دریافتند دو سال پیش ، مشکل مشابه ای در آن کارگاه و به دلیل رشد غیر منتظره ی قیمت ها رخ داده بود که عمر آن کوتاه بوده است .
مدیریت کارگاه ، این مشکل را ناشی از حجم کار وتعداد اندک کارکنان می دانست و معتقد بود که حجم کار زیاد سبب شده است اعمال نظارت کافی ، ناممکن شود . در نتیجه ، اجرای چندین پروژه مستلزم دوباره کاری های زیاد بوده است و کنترل خرید ها بسیار دشوار . مدیریت کارگاه به جای استفاده از پیمانکاران برای اجرای پروژه ها ، از طریق قراردادهای دست دوم توام با نظارت عمل می کرده است .
بنا به اظهار مدیریت دفتر مرکزی ، کارگاه تا چندی پیش با زیر ظرفیت فعالیت می کرده است و اخیرا ً به منظور سود آور کردن آن کارگاه اقدام به بستن پیمانهای جدید نموده است . مدیریت دفتر مرکزی بر این باور بود که هزینه ها به خوبی کنترل نمی شود.
حسابرسان داخلی تصمیم گرفتند به محل کارگاه بروند تا بهتر بتوانند مشکل را حل کنند . حسابرسان در محل کارگاه ، پروژه های گوناگون ساختمانی را بازدید کردند ، دستورالعمل های موجود را بررسی نمودند ، با مدیریت کارگاه و ناظرها گفتگو کردند ، نمودگر فرآیند خریدها را بررسی نمودند ، مدارک حسابداری را رسیدگی کردند و برای کسب اطلاعات بیشتر با تعدادی از تامین کنندگان مواد و کالا تماس گرفتند . در نتیجه ، سه مورد زیر را کشف کردند :
1)مدیر خرید کارگاه احساس می کرد برای تامین به موقع مواد ، تجهیزات و دیگر نیازهای کارهای واگذاری به پیمانکاران دست دوم به شدت زیر فشار است و به همین دلیل ، چانه زدن هنگام خرید و صدور آگهی مناقصه را در این اواخر کنار گذاشته بود . مدیر خرید مزبور از اولین فروشنده در دسترس خرید می کرد که این به نوبه خود، هزینه های شرکت را به شدت افزایش می داد
2)حسابرسان داخلی تعداد زیادی خرید را کشف کردند که مبلغ آن ، دو بار پرداخت شده بود ، چون فروشنده پس از دریافت وجه اولین فاکتور ، اقدام به فرستادن فاکتور دوم کرده بود .
3)سیستم حسابداری کامپیوتری جدید در کارگاه ، هزینه های سربار را به میزان سه برابر به هر پروژه تخصیص می داد .
گرچه مورد سوم سبب افزایش هزینه ها نمی شد اما ، اقلام هزینه را مخدوش می کرد .
مورد های اول و دوم بر هزینه ها اثر داشتند .
حسابرسان داخلی ، یافته های خود را با مدیریت کارگاه مطرح کردند . پس از برگشت به تهران ، با مدیریت دفتر مرکزی دیدار و گزارش کتبی خود را تهیه کردند . تغییرات لازم در کارگاه ایجاد شد و گرچه جمع هزینه ها به دلیل پذیرش پروژه های بیشتر ، افزایش یافت اما ، بهای تمام شده هر متر بنا تا حد قابل قبول ، کاهش پیدا کرد .
این داستان ، یکی از نمونه های بسیار زیاد حسابرسی داخلی را نشان می دهد . شاید همه موارد حسابرسی داخلی مستلزم سفر به کارگاه پیمانکاری نباشد ؛ «دونفر» حسابرس ، تعداد استاندارد نیست ؛ فنون حسابرسی بسیاری وجود دارد که می توان از بین آنها ، مناسبترین را انتخاب (واجرا) کرد و از همه مهمتر ، تمام موارد حسابرسی ، به این سادگی حل نمی شود . ضمن آنکه ، حسابرسان داخلی سازمانهای مختلف ممکن است مسئولیت های متفاوت از یکدیگر داشته باشند .
در هر حال ، نمونه بالا دور نمایی از ماهیت کار حاسبرسی داخلی ، نیاز به درگیری زیاد با مدیریت و چالشهای گوناگون حسابرسی داخلی را ارائه می کند .
تاریخچه مختصر (یا سوابق) حسابرسی داخلی
گرچه قرن هاست که حسابرسی داخلی در عمل اجرا می شود ، اما تنها 50 یا 60 سال است که به عنوان یک حرفه نوین مطرح شده است . انجمن حسابرسان داخلی در سال 1941 و زمانی بنا نهاده شد که 25 نفر از حسابرسان داخلی ، ضرورت تاسیس چنین سازمانی را برای ردّ و بدل کردن اطلاعات و حفظ منافع حرفه ای خود ، احساس کردند . این حسابرسان داخلی تا پیش از تشکیل انجمن ، تنها بطور غیر رسمی با یکدیگر دیدار می کردند و با دیگرانی که در نقش حسابرسان داخلی فعالیت می کردند ، تقریبا ً تماسی نداشتند . این حسابرسان متوجه شدند که گرچه در سازمان های مختلفی کار می کنند اما ، نکات مشترک فراوانی دارند که به یک ارتباط رسمی تر و مداومتری نیاز دارد .
تغییرات عمده و فراوانی از آن زمان تاکنون رخ داده است اما ، انجمن حسابرسان داخلی ، به عنوان ابزار اصلی اعتلای حرفه به کار خود ادامه داده است . مرکز انجمن به شهر آلتامونته اسپرینگز در ایالت فلوریدا منتقل شده است . این انجمن اکنون بیش از 000/50 عضو دارد ، مرجع تدوین استانداردهای حرفه ای است و ضوابطی را برای احراز عنوان حسابرس داخلی ، وضع کرده است . انجمن حسابرسان داخلی ، کنفرانسهایی را در پهنه گیتی اجرا می کند و همچنین ، برنامه های آموزش مستمر و برگزاری سمینارها و دیگر برنامه های آموزشی را اجرا می نماید . حرفه حسابرسی داخلی بخش بزرگی از اعتبار و اطمینانی که به عنوان تامین کننده درون سازمانی خدمات بررسی بیطرفانه فعالیت های سازمانی و ارزیابی آن بدست آورده است را مدیون زحمات این انجمن می باشد .
شکل دهنده ها
مدیریت شرکتها برای رعایت قانون سازمانهای فاسد و کلاّش مصوب 1977 بطور فزاینده ای به خدمات حسابرسان داخلی رو آورده اند . این قانون که شرکت های آمریکایی سهامی عام ، سهامی خاص و شرکتهای خارجی که باید گزارشهای خود را به کمیسیون اوراق بهادار و بورس ارائه کنند را در بر می گیرد ، پیشنهاد رشوه و رشوه دادن به مسئولین دولتهای خارجی را ممنوع کرده است . همچنین ، شرکتهای تحت پوشش کمیسیون اوراق بهادار و بورس را به حفظ و نگهداری مدارک حسابداری دقیق و کامل و استقرار کنترل های داخلی کافی و به منظور اطمینان یافتن از مجاز بودن معاملات ، تهیه درست و صحیح صورتهای مالی و حفاظت از دارایی ها ملزم می کند . طبق این قانون ، شرکت هایی که مفاد آن را رعایت نکنند ممکن است جریمه شوند . علاوه بر این ، مدیران اینگونه شرکت ها شخصا ً مسئول می باشند و با جریمه ی نقدی غیر قابل بیمه شدن و زندان مجازات می شوند . پرچه بهره گیری از حسابرسان داخلی در این قانون به صراحت نیامده است ، اما استفاده از حسابرسان داخلی ، ابزاری آسان و موثر را برای مدیریت فراهم می کند که بتواند الزامات این قانون را رعایت نماید .
دولت آمریکا نیز یک واحد حسابرسی داخلی قوی دارد که زیر نظر خزانه داری کل دیوان محاسبات عمومی فعالیت می کند و توسط بازرسی کل کشور برای رسیدگی به دستگاههای دولتی به کار گرفته می شود . دیوان محاسبات عمومی ، استانداردهای عملیاتی حسابرسی خاص خود را از طریق دفتر خزانه داری کل منتشر می کند .
مدیریت واحد های اقتصادی و دولت ، دو نیرو از بین نیروهای فراوانی است که بر حرفه و گسترش آن اثر دارند . سایر نیروهای موثر بر حرفه عبارت است از : بورس اوراق بهادار نیویورک ، کمیسیون اوراق بهادار و بورس و انجمن حسابداران رسمی آمریکا ، این نیروها تلاش فراوانی کرده اند تا واحدهای اقتصادی به تشکیل کمیته حسابرسی ، متشکل از اعضای مستقل هیات مدیره ، اقدام کنند. بهترین حالت آن است که این مدیران هیچ گونه وظیفه مدیریتی شرکت را به عهده نداشته باشند . به این گونه مدیران ، «مدیران غیر موظف » گویند . بزرگترین شرکتهای آمریکا دارای کمیته حسابرسی می باشند .
مسئولیت کمیته حسابرسی ، عموما ً انتخاب حسابرس شرکت و بررسی عملکرد واحد حسابرسی داخلی است . انتخاب و انتصاب رئیس واحد حسابرسی داخلی معمولا ً باید با نظارت و تایید این کمیته باشد. طرح سالانه حسابرسی و بودجه واحد حسابرسی داخلی را این کمیته پیش از تصویب بودجه سال بعد شرکت ، مورد بررسی قرار می دهد.
منابع:
ترجمه:علی کمالی زارع و عباس ارباب سلیمانی
مرکز تحقیقات تخصصی حسابداری وحسابرسی(سازمان حسابرسی)
