قبل از پاسخ به این سوال باید این اعتراف را داشته باشیم که 90% مردم فکر می کنند که تقلب مدیران توسط حسابداران کشف می شود و برای افشا نشدن موضوع، حسابدار مبلغی را به عنوان حق سکوت از مدیر دریافت می کند. با این حال که موسسه مورد حسابرسی قرار می گیرد آیا این تقلب ها کشف نمی شود؟ در اینجا چند سوال در ذهن ما پیش می آید :
1-آیا حسابرسان می توانند تقلب را کشف کنند؟
2-عکس العمل حسابرس پس از کشف تقلب چیست؟
3-امکان شریک شدن حسابرس با متقلبان وجود دارد؟
ما در اینجا این بحث را در مورد یک کشور انجام می دهیم که آیا حسابرسان هم تقلب می کنند؟
پاسخ به این سوال مثبت است.حسابرسان نیز با دستکاری و تقلب در محاسبه درآمدها، کسورات و معافیت های مالیاتی آنها به این یا آن شخص ویا اداره و شرکت کمک می کنند.حسابرسان آمریکایی سالیانه 46 میلیارد دلار درآمد دارند که بخش مهمی از آن محصول دستکاری در دفاتر مالی شرکت های مختلف است(ولز 1993).
اگر شرکتی به همان خوبی که حسابرسان اعلام می کنند کار کنند بانکها با اطمینان بیشتری به آنها وام می دهند و مردم نیز به امید سود بیشتر سهام آنها را خریداری می کنند. اما اگر حسابرسان اوضاع شرکتی را که در آستانه ورشکستگی است خوب جلوه دهند، بانکها و مردم متضرر می شوند. البته بانکها نیز با استفاده از همین گونه حسابرسان سرانجام به پول خود می رسند و در پایان فقط سر مردم بی کلاه می ماند. بیش از 4000پرونده شکایت که جمعأ خسارتی بیش از 15 میلیارد دلار در آنها مطالبه شده علیه حسابرسان و عدم اعلام و کشف تقلب شرکتها توسط آنان در دادگاهها تشکیل شده است(ولز 1993).
آخرین نمونه بارز از دستکاری حسابرسان و کلاهبرداری از مردم ماجرای شرکت بزرگ بین المللی نفتی انران (Enron) در آمریکاست. در اوایل سال 2002 ناگهان اعلام شد که این شرکت ورشکست شده است. امّا تا یک سال پیش از این تاریخ به دروغ با سندسازی حسابرسان آن را یکی از موفق ترین شرکتهای بزرگ اعلام کرده بودند. سرانجام معلوم شد این شرکت چند سال پیش از اعلام ورشکستگی هم ورشکست بوده، ولی مدیران با کمک حسابرسان و اعلام گزارش های نادرست از وضعیت مالی شرکت به فروش سهام ادامه داده و پس از سرکیسه کردن خریداران و سوء استفاده های کلان میلیون دلاری، اعلام ورشکستگی کرده اند(وندنبرگ، 135:2004). البته طبق معمول چنین مواردی سرانجام گناه به گردن یک یا چند کارمند دون پایه می افتد و پس از مدت کوتاهی نیز ماجرا فراموش شده، سوء استفاده ها به شکل جدیدتری ادامه می یابد.
دزدی و اختلاس کارکنان از اداره و یا شرکت محل اشتغال خود به شدت رایج است. طبق آمارهای ارائه شده رقم دزدی کارکنان در سالهای دهه 1990 در ایالت متحده به 2 درصد کل فروش و مبلغی بیش از 120 میلیارد دلار در سال رسیده است (تیو 2001). زیان دیدگان این گونه کج رفتاریها معمولأ صاحبان فروشگاهها و مشتریانهستند. اما صاحبان فروشگاهها همه سالها با افزایش قیمت های خود این ضرر و زیان را جبران می کنند و فقط سر مشتریان بی کلاه می ماند. تخمین زده شده که 30 درصد از کارکنان در آمریکا معمولأ چیزی را از محل کار خود می دزدند، 30 درصد هم گهگاهی به چنین کاری تحریک می شوند ولی 40 درصد بقیه دست از پا خطا نمی کنند (باس، 1993). تحقیقات نشان داده است که دزدی کارکنان، رایج ترین و پرهزینه ترین نوع کج رفتاری علیه دارایی های مردم در ایالت متحده است (داگلس و واکسلر،0982)
منبع : کتاب آسیب شناسی اجتماعی-دکتر رحمت الله صدیق سروستانی
