تالار گفتگوی حسابداری
حسابداری => دوره کارشناسی و آمادگی کارشناسی ارشد حسابداری => حسابداری مالی => نويسنده: karimialiakbar در مه 18, 2012, 11:18:47
-
تاثیر هزینه ی مطالبات مشکوک الوصول بر شفافیت سود و زیان بانک ها
موضوع مطالبات معوق یکی از موضوعات حساس و با اهمیت صنعت بانکداری است به نحوی که حیات و بقای هریک از بانک ها به شدت وابسته به آن است. در چند سال اخیر و در پی بروز بحران اقتصادی در جهان، تاثیر این مورد بیش از پیش نمود کرده به نحوی که موجب ورشکستگی بانک های زیادی در جهان شد. در ایران نیز وضعیت دشوار اقتصادی ای که صنایع و شرکت ها با آن دست و پنجه نرم می کنند تاثیر خود را بر سیستم بانکی گذاشته و به دلیل عدم توانایی این صنایع به بازپرداخت وام های خود موضوع مطالبات معوق بانکی را به مساله ی روز سیستم بانکداری کشور تبدیل کرده است.
در این مقاله، نحوه ی انعکاس آثار مالی معوق و مشکوک شدن مطالبات بانکی در سود و زیان بانک ها و همچنین درستی آن ارزیابی می شود. برای درک تاثیر اهمیت مبلغ هزینه ی مطالبات مشکوک الوصول بر سود اعلامی بانک ها جدول یک ارائه شده است. هم اکنون، بانک ها باتوجه به بخش نامه های بانک مرکزی و شرایط قراردادی اعطای وام اقدام به شناسایی هزینه ی مطالبات مشکوک الوصول می نمایند. اما سوال این است که بخش نامه ها و مقررات یاد شده تا چه میزان وضعیت واقعی سود و زیان بانک را نمایش می دهند.
براساس بخش نامه ی بانک مرکزی ج.ا.ا پس از سرررسید شدن وام و عدم پرداخت آن به شرح زیر تسهیلات اعطایی به طبقات سررسید گذشته، معوق و مشکوک الوصول انتقال می یابند.
1. ابقا در طبقه ی جاری (حداکثر تا 2ماه از سررسید وام گذشته، مشتری از وضعیت مالی مطلوب برخوردار باشد و چشم انداز صنعت مربوطه مطلوب باشد.)
2. طبقه ی سررسید گذشته (بین 2 تا 6ماه از سررسید گذشته، مشتری از وضعیت مالی مناسب برخودار باشد و چشم انداز صنعت مربوطه همراه با رشدی محدود باشد.)
3. طبقه ی معوق (بین 6 تا 18 ماه از سررسید گذشته، مشتری از وضعیت مالی مناسب برخوردار نمی باشد و چشم انداز صنعت مربوطه با محدودیت جدی و رکود مواجه باشد).
4. طبقه ی مشکوک الوصول (بیش از 18ماه از سررسید گذشته و مشتری از وضعیت مالی نامطلوب برخوردار است.)
در حال حاضر، به دلیل عدم وجود سیستم اطلاعات اعتباری مشتریان در کشور، بانک ها براساس مدت گذشته از سررسید وام اقدام به طبقه بندی تسهیلات اعطایی خود به طبقات بالا می کنند و عموماً وضعیت مالی مشتری در این محاسبات لحاظ نمی شود.
براساس بخش نامه های بانک مرکزی ذخیره ی مطالبات مشکوک الوصول به شرح زیر برای هریک از طبقات فوق الذکر محاسبه و در حساب ها منظور می شود:
1. تسهیلات طبقه ی جاری: 15 درصد مانده ی تسهیلات.
2. تسهیلات طبقه ی سررسید گذشته: 10درصد مانده ی تسهیلات
3. تسهیلات طبقه ی معوق: 20درصد مانده ی تسهیلات
4. تسهیلات طبقه مشکوک الوصول: 100-50 درصد مانده ی تسهیلات
5. تسهیلات طبقه مشکوک که بیش از 5سال از سررسید آن گذشته: 100درصد
گفتنی است در محاسبه ی ذخیره ی ردیف های 2 الی 5 فوق الذکر وثایق (ملکی، اوراق مشارکت،...) از مانده ی وام کسر می شود. همان گونه که ملاحظه می شود تسهیلات به صورت پلکانی بر اساس مدت گذشته از سررسید طبقه بندی شده و ذخیره ی مطالبات مشکوک الوصول باتوجه به درصدهای تعیین شده برای هر طبقه محاسبه می شود. تعیین طبقه و انتقال بین طبقات تاثیر مستقیم بر روی شناسایی هزینه ی مطالبات مشکوک الوصول دارد به نحوی که برای مثال با انتقال از طبقه ی سررسید گذشته به طبقه ی معوق، نرخ ذخیره گیری از 10 درصد به 20درصد افزایش می یابد. همچنین با انتقال مطالبات معوق به طبقه ی مشکوک نرخ شناسایی ذخیره از 20درصد به 50درصد افزایش می یابد.