تالار گفتگوی حسابداری
حسابداری => دوره کارشناسی و آمادگی کارشناسی ارشد حسابداری => حسابرسی => نويسنده: rezae_a در مه 09, 2012, 13:17:33
-
استفاده کنندگان اطلاعات مالی:
تا چند دهه قبل استفاده کننده گان اطلاعات مالی را تنها حسابداران در جهت تهیه دفاتر مالی شامل می شدند اما امروزه علاوه بر مدیریت کلیه زیر سیستم های یک واحد تجاری که به نحوی از انحاء به اطلاعات تعدادی یا ریالی جهت برنامه ریزی و تصمیم گیری نیازمند هستند را طیف گسترده ای از استفاده کننده گان داخلی و بیرونی را تشکیل داده اند که در زیر بجز واحد مالی که به عنوان مولد تولید اطلاعات و استفاده انها شناخته شده است به ذکر چند نمونه بسنده می کنیم:
استفاده کننده گان داخلی:
- مدیریت در جهت تصمیم گیری در فعالیتهای سرمایه گذاری , تامین مالی و عملیاتی
- واحد های بازاریابی مانند معرفی کالای جدید نیازمند به لیست مشتریان از سیستم می باشد
- واحد بازرگانی مانند خرید به صرفه با توجه به سوابق ریالی خریدهای قبلی و کالای با کیفیت
- واحد مهندسی و تولید مانند نیاز به دسترسی به سیستم جهت درخواست خرید و سفارش قطعه مورد نظر
- واحد حقوقی مانند پیگیری حقوقی لیست مشتریان بد حساب
استفاده کننده گان بیرونی و خارجی:
- سرمایه گذاران جهت بررسی رشد یا افت سهام شرکتها جهت تصمیم گیری
- دولت مانند اعمال مالیات
- بانکها مانند بررسی درخواست های اعتبارات
استفاده کننده گان اطلاعات مالی را میتوان به دو گروه درون و برون سازمانی تقسیم بندی نمود:
الف)استفاده کننده گان درون سازمانی:
مدیران واحد تجاری هستند.این مدیران مسئول برنامه ریزی آتی واحد تجاری ،اجری این طرح ها و کنترل عملیات روزانه هستند.به دلیل رابطه بسته و نزدیک مدیران با واحد اقتصادی،آنها می توانند هر زمان داده ها و اطلاعات مورد نیاز خود را کسب کنند.اکثر این اطلاعات ،قابل اتکا برای استفاده کننده گان بیرونی نیست .فرآیند توسعه و گزارشگری اطلاعات مالی برای استفاده کننده گان دررون سازمانی ، حسابداری مدیریت نامیده میشود.این گزارش ها ،نیز گزارش های داخلی مدیریت نامیده میشود.به دلیل ماهیت محدود این گزارش ها و تمرکز اصلی آنها بر تصمیم گیری داخلی،هیچ الزام خاصی (غیر از الزامات مقرر توسط مدیریت)وجود ندارد که مطابق با اصول پذیرفته شده حسابداری باشند.
ب)استفاده کننده گان برون سازمانی:
گروه هایی هستند که دسترسی مستقیم به عملیات داخلی واحد تجاری ندارند.این استفاده کننده گان تصمیماتی راجع به واحد اقتصادی اتخاذ میکنند،مانند این که چه موقع در واحد تجاری سرمایه گذاری کنند،چه زمان به واحد اقتصادی اعتبار دهند و تصمیمات دیگر.
استفاده کننده گان یا تصمیم گیران برون سازمان اغلب مالکان،اعتبار دهنده گان،فوشنده گان کالا ،سرمایه گذاران بالقوه ، کارفرمایان،مشتریان،تحلیل گران،مشاوران مالی،کارگزاران،اتحادیه ها،قانون گذاران،نهد های گزارشگری و مالی،اتحادیه هی کارگری اساتید و دانشجویان و عموم مردم می باشند.
فرآیند توسعه و گزارشگری اطلاعات مالی به تصمیم گیرا برون سازمانی ،حسابداری مالی نامیده میشود.در تعریف جامع تر ،حسابداری مالی سیستم جمع آوری،ثبت،پردازش و گزارش اطلاعات جهت تهیه اطلاعات مورد نیاز تصمیم گیری هی سرمایه گذاری و اعتباری به استفاده کننده گان برون سازمانی است
استفاده کننده گان برون سازمانی ،به دلیل جدایی آنها از واحد اقتصادی ، نمی توانند به طور مستقیم اطلاعات مالی خاصی را از واحد اقتصادی کسب کنند بنابراین باید به صورتهای مالی اتکا کنند.برای تحقق نیازهای اطلاعاتی آنها،حرفه حسابداری شبکه ای از مفاهیم،استاندارد ها ،اصول و رویه های حسابداری را گسترش داده،تا اطمینان دهد که این صورتهای مالی برون سازمانی ،مربوط و قابل اتکا هستند .این مفاهیم،اصول و رویه ها ،اصول پذیرفته حسابداری نامیده میشود.
بنابراین به طور خلاصه میتوتن گفت ،استفاده کننده گان گزارش های مالی اشخاصی (حقیقی و حقوقی) هستند که جهت رقع نیازهای اطلاعاتی خود از صورتهای مالی استفاده می کنند. از آنجا که تعداد استفاده کننده گان مزبور و نیاز اطلاعاتی هر گروه بسیار متنوع بوده می بایست گزارشاتی تهیه شود که اطلاعات آن ،فصل مشترکی میان تمامی استفاده کننده گان باشد.این مهم از طریق ارائه ی صورتهای مالی اساسی تامین گردد.
**********************************************************************
اوراق قرضه:
اوراق قرضه اوراق بهاداری است که بیانگر تعهدی بلتد مدت برای پرداخت مبلغی معین در یک زمان مشخص یا طی یک دوره ،با نرخ بهره ی ثابتبرای دارنده اوراق میباشد.طبق ماده 52 اصلاحیه ی قانون تجارت ،ورقه قرضه ،ورقه قتبل معامله ای است که معرف مبلغی وام است با بهره ی معین که تمام اجزای آن در موعد یا مواعد معینی باید مستد گردد.
اوراق قرضه دارای مشخصاتی به شرح زیر می باشد.
1- مبلغ اسمی:مبلغی است که روی ورقه ی قرضه درج میشود و نمایانگر بدهی شرکت صادر کننده به دارنده آن می باشدد.
2- نرخ بهره:نرخی است که شرکت صادر کننده ی اوراق قرضه موظف است معادل آن نسبت به مبلغ اسمی اوراق قرضه ، به دارنده ی آن اوراق بهره پرداخت نماید.نرخ بهره مندرج در برگه قرضه سالانه می باشد.
3- تاریخ های پرداخت بهره:تاریخی است که روی ورقه ی قرضه جهت پرداخت بهره ی اوراق قرضه مشخص شده است.تاریخ پرداخت بهره معمولا سه ماهه،شش ماهه،و یا یک ساله است.
4- تاریخ سررسید اوراق قرضه:تاریخی است که در آن شرکت صادر کننده ی اوراق قرضه ،مکلف به پرداخت مبلغ اسمی اوراق به دارنده ی آن است.
دلایل صدور اوراق قرضه:
همانطور که بیان شد ،یکی از راههای تامین مالی برای شرکت هایی که به منابع مالی احتیاج دارند استقراض است.چهار دلیل اصلی برای صدور سایر انواع اوراق بهدار عبارتند از:
1-تامین مالی شرکت های کوچک تنها از این طریق امکان پذیر است
2- تامین مالی از طریق استقراض ،صرفه جویی مالیاتی دارد
3-تامین مالی از طریق اوراق قرضه،هزینه کمتری برای شرکت دارد.
4-اوراق قرضه حق رای ندارد و دارنده ی آن در مالکیت و منافع شرکت سهیم نمی باشد.
انواع اوراق قرضه
به منظور تقسیم بندی انواع اوراق قرضه معیارهای متنوعی وجود دارد و می توان آن را از جنبه های مختلفی به ترتیبی که در ادامه می آید تقسیم بندی نمود.
الف) از نظر واحد اقتصادی:از نظر واحد انتشار دهنده می توان اوراق قرضه را به اوراق قرضه ی شرکت هاو اوراق قرضه ی دولتی تفکیک نمود.تفاوت اصلی این دو نوع اوراق قرضه در میزان ریسک هر یک است.اوراق قرضه ی دولتی از پشتوانه دولت برخوردار بوده و به همین دلیل دارای ریسک کمتر و در نتیجه نرخ بهره پایین تری است.
ب) از نظر هدف از اننتشار:اوراق قرضه از نقطه نظر هدف انتشار به دو بخش اوراق قرضه ی تامین مالی جهت خرید دارایی و اوراق قرضه منتشره جهت جایگزینی آن با اوراق قرضه ی قبلی تقسیم میشود.
ج: از نظر سررسید:
این نکته که اوراق قرضه در چه زمانی سررسید می شوند،خود موضوعی است که موجب تقسیم بندی اوراق قرضه به صورت زیر شده است:
1- اوراق قرضه عادی:اوراق قرضه ای که دارای تاریخ سررسید مشخصی میباشد.
2- اورا قرضه با سررسید سریال:اوراق قرضه سریالی که به آن اوراق قرضه با سررسید های متفاوت و متوالی نیز می گویند،اوراق قرضه ای است که در سالهای متوالی هر سال بخشی از ان پرداخت میگردد.
3- اوراق قرضه قابل بازخرید:اوراق قرضه ای است که صادر کننده آن می تواند اوراق قرضه را قبل از سررسید و با نرخ معین به مالکیت خود در آورد.
4- اوراق قرضه قابل عودت:به اوراق قرضه ای گفته میشود که دارنده آن میتواند در هر زمان وجه نقد خود را مطالبه کند
5- اوراق قرضه قابل تبدیل: در قرارداد این قبیل اوراق قرضه قید گردیده که دارنده ی آن میتواند پس از گذشت مدت زمانی معین،اوراق قرضه خود را به تعداد معینی سهام شرکت صادر کننده ی اوراق تبدیل کند.این گونه از اوراق قرضه معمولا گران خرید و فروش میشود،زیرا دارنده آن هر زمان می تواند تصمیم بگیرد که سهامدار شرکتباشد یا طلبکار.
د)از نظر ضمانت:
1-اوراق قرضه بدون تضمین:اوراق قرضه ای است که تنها پشتوانه و تضمین آن اعتبار شرکت می باشد.عبارت بدون تضمین بیانگر این مطلب است که شرکت اموال خاصی را بابت تضمین آن به وثیقه نمی گذارد در حقیقت ،کلیه دارایی های شرکت پشتوانه ی این اوراق محسوب میشود. اوراق مزبور در زمره ی یکی از متداولترین اوراق بدهی مورد استفاده در شرکت های بزرگ می باشد. اگر چه یک ورقه ی بدون تضمین توسط دارایی خاص تضمین نشده است ولی در صورت عدم بازپرداخت آن دارنده گان اوراق می توانند نسبت به دارایی شرکت مدعی باشند.
2-اوراق تضمین شده:برخی از اوراق قرضه با دارایی های خاصی تضمین میشوند.اوراق قرضه ی رهنی با وثیقه قرار دادن بخشی از دارایی های واقعی شرکت تضمین میشود.اوراق قرضه تضمین شده ی وثیقه ای با وثیقه قرار دادن سهام یا اوراق قرضه دیگری که متعلق به واحد تجاری است و توسط یک امین نگهداری میشود تضمین میشود
ه)سایر اوراق قرضه:
1- اوراق قرضه ی با نام:اوراق قرضه ای است که در وجه شخص معینی صادر،و نام خریدار در دفاتر واحد تجاری صادر کننده ثبت میگردد.فروش این گونه اوراق باید به اطلاع واحد تجاری صادر کننده برسد تا اوراق قبلی باطل و اوراق قرضه جدیدی به نام خریدار جدید صادر گردد.
2- اوراق قرضه بی نام :به این نوع اوراق قرضه،اوراق قرضه ی با کوپن بهره نیز گفته میشود، و شامل اوراق قرضه ی است که به نام خریدار بر روی آن درج نمیشود و دارنده اوراق مالک آن تلقی میگردد.
3-اوراق قرضه بدون بهره:این نوع اوراق قرضه در واقع فاقد کوپن بهره می باشد.این نوع اوراققرضه معمولا به مبلغی کمتر از ارزش اسمی فروخته می شود و بهره ی آن دردن اختلاف مبلغ دریافتی خریدار در تاریخ سررسید و مبلغ اوراق در تاریخ انتشار اولیه نهفته است.
4-اوراق قرضه با نرخ بهره ی متغیر:این نوع اوراق قرضه در اقتصادهای با نرخ تورم بالا و در حال تغییر مورد استفاده قرار میگیرد.نرخ بهره ی این نوع اوراق قرضه به این دلیل متغیر است که دارنده ی آن بتواند ریسک کاهش ارزش پول به دلیل تورم متفاوت هر سال را جبران نموده و علاوه بر آن بتواند به مقداری که از پیش تعیین شده است سود دریافت نماید.
6- اوراق قرضه بنجل: این نوع اوراق قرضه توسط واحدهایی صادر میشود که درجه ی اعتبار آن ها بسیار پایین است،به همین جهت برای جبران ریسک بالایی که خریدار احتمالی ها آن ها ممکن است بپذیرند،نرخ بسیار بالایی دارند و از ریسک زیادی برخوردارند.
***************************************************************************
سهام ممتاز
سهام ممتاز سهامی است که از امتیازات خاصی برخوردار میباشد.این امتیازات در برگه ی سهام قید میشوند و دارنده ی سهام ممتاز,درعین حال که سهام دار شرکت محسوب میشود,میتواند از امتیازات سهام ممتاز,به ندرت مانند سهام عادی دارای حق رای است ودر اکثرکشورها,سهام ممتازفاقد حق رای میباشند.در ایران ,چنانچه در اساسنامه شرکت قید شود میتواند دارای حق رای باشد.اگر چه سهام ممتاز گونه ای از حقوق مالکانه است ولی با این حال ترکیبی از خصوصیات بدهی و سهام عادی را دارا است . برخی از مهمترین این خصوصیات به شرح زیر است.
1- اولویت در دریافت سود سهام: پس از پرداخت کلیه هزینه های بهره و همچنین پرداخت مالیات ,شرکت میتواند سود سهام ممتاز را اعلام نماید.تصمیم گیری در خصوص پرداخت سود در اختیار هیات مدیره ی شرکت است اگر هیات مدیره از میزان سود سهام اعلام شده بکاهد,سهم سهامداران از سود شرکت کاسته میشود.
2- اولویت نسبت به دارایی ها: در زمان انحلال شرکت نیز ,همانند توزیع سود ،سهمداران ممتاز از نظر اولویت بندی در جایگاهیبین اعتبار دهنده گان و سهامداران عادی قرار دارند.پس از اینکه دارایی ها نقد گردیدند،وجه حاصله ابتدا به دارنده گان اوراق قرضه پرداخت می شود.اگر وجه نقدی باقی ماند ابتدا به سهامداران ممتاز و سپس به دارنده گان حقوق باقی مانده یا سهام داران عادی پرداخت خواهد شد.
3- بازده ثابت:حداکثر بازده سهم ممتاز معمولا محدود به سود سهم اعلام شده است.بنابراین یک سهم ممتاز 1000ریالی 12 درصدی , سالانه بیش از 120 ریال بازده نخواهد شد.معمولا سود سهام ممتاز بر حسب ریال یا درصد ثابتی از ارزش اسمی تعیین ,و به صورت فصلی پرداخت می شود.علی رغم این که سهام ممتاز داراس سود ثابت و از پیش تعیین شده ای می باشد,ولی در بر دارنده ای نوعی حق مالکیت برای دارنده آن می باشد.
4- سود سهم مشارکتی: در برخی موارد سهام ممتاز دارای ویژگی مشارکتی بوده که به دارنده آن اجازه میدهد تا بیش از مقدار تعیین شده از سود شرکت سهم ببرد.
5- عمرنامحدود:اکثر سهام ممتاز فاقد سررسید مشخصی هستند.هم چنین,همانند اوراق قرضه ی شرکت سهامی اکثر سمام ممتاز منتشر شده دارای ویژگی بازخرید هستند.این ویژگی به شرکت اجازه میدهد که در صورت مقرون به صرفه نبودن سهام ممتاز منتشر شده,آن را ابطال و بازخرید نماید.
6- معمولا فاقد حق رای: همان طور که بیان شد,اکثرا سهام ممتاز دارنده ی آن حق رای یا دیگر توانایی در مدیریت شرکت نمیدهد گاهی اوقات ممکن است یک استثنا در گواهی سهام وجود داشته باشد.برای مثال ممکن است به سهامداران ممتاز این اختیار داده شود که با حق رای خود شرکت را وادار کند تا مقدار مشخصی از سودهای سهام متوالی خودرا کاهش دهد شرایط دیگر برای حق رای به ندرت رخ میدهد ولی اکثرا سهام ممتاز فاقد حق رای میباشد.
7- سود سهام جمع شونده:اکثرا سهام ممتاز از این امتیاز برخوردار می باشد که سود سهام پرداخت نشده در هرسال را به سال بعد منتقل کنند.هنگامی که این اتفاق می افتد ,گفته میشود سود سهام ممتاز معوق شده است.سود سهام جمع شده معوق باید در سالهای بعد به طور کامل پرداخت شود و پس از آن,سهامداران عادی حق دریافت سود را خواهند داشت.
8- سایر ویژگی ها:سهام ممتاز همانند اوراق قرضه میتواند ویژگی هایی از جمله قابلیت تبدیل و بازخرید نیز داشته باشد گواهی سهام میتواند مقرر کند که سهام ممتاز به اختیار دارنده آن قابل تبدیل به سهام عادی باشد.سرمایه گذار اهاداف زیر را با خرید این اوراق دنبال میکند:
1- استفاده از مزایای دریافت بهره با سود ثابت و ریسک کمتر
2- انتقال از افزایش احتمالی قیمت سهام عادی در بازار و تبدیل آن به سهام عادی.
سهام ممتاز قابل تبدیل به سهام عادی:برخی از انواع سهام ممتاز منشره ی شرکت ها ممکن است این امتیاز را برای دارنده آن داشته باشد که وی هر زمان که بخواهد بتواند سهام خود را با سهام عادی شرکت مورد نظر تعویض کند.شرایط تبدیل سهام ممتاز به سهام عادی و یا انواع دیگر اوراق بهادار شرکت از پیش تعیین میگردد,ولی عموما سهام ممتاز قابل تبدیل به سهام عادی شرکت سرمایه پذیر تبدیل میشود.
*******************************************************************
استهلاک
استهلاک در مفهوم عادی خود,به معنی کاهش ارزش یک قلم دارایی است,یا به عبارت دیگر افت ارزش یک دارایی.اما این مفهوم از دیدگاه حسابداری نیست.
حسابداری استهلاک را به معنی سر شکن کردن و تخصیص بهای تمام شده ی دارایی ثابت به طریقی معقول و منظم به دوره های استفاده از آن(عمر مفید آن) می داند.در این تعریف دو نکته حائز اهمیت است.
*مراد از معقول بودن آن است که روش استهلاک با فواید حاصل از دارایی در مدت بهره برداری از آن رابطه داشته باشد.
*منظم بودن حکایت از این دارد که روش مورد استفاده از نظم و ترتیب منطقی برخوردار باشد(سلیقه ای نباشد).
انواع استهلاک:
درحسابداری برای فرایند سیستماتیک تخصیص بهای تمام شده,حسب طبقه بندی دارایی سه نوع استهلاک وجود دارد.
الف)استهلاک داراییای مشهود,تخصیص ادواری بهای تمام شده ی دارایی های ثابتدربرابردرآمدهای ادوریکسب شده.
ب)استهلاک دارایی های نامشهود(انقضا),تخصیص ادواری بهای تمام شده ی دارایی های نا مشهود در برابر درآمدهای ادواری کسب شده.
ج)تهی شدن(کاهش منابع طبیعی)مانند انواع معادن,جنگلها و...
عوامل موثر در تعیین هزینه ی استهلاک
در تعیین هزینه استهلاک دوره چهارعامل مربوط هستند:1-بهای تحصیل و هزینه های سرمایه ای شده بعد از تحصیل,2-ارزش اسقاط بر آوردی,3-عمر مفید برآوردی, و 4-روش استهلاک.
معمولا بهای تحصیل,قطی تر از سه عامل دیگر است,هگر چه انحراف در رویه حسابداری نیز وجود دارد.
ارزش اسقاط,خالص مقداری برآوردی قابل بازیافت از فروش یا معاوضه دارایی است.این ارزش بخشی از بهای تمام شده تحصیل دارایی است که با استفاده از دارایی,مصرف نمی شود,واز طریق استهلاک با درآمد ها تطابق داده نمیشود.
عمر مفید معمولا نسبت به ارزش اسقاط,تاثیر بیشتری بر استهلاک دارد.عمر مفید یک دارایی باید مشخص باشد تا شناسایی استهاک توجیه گردد.برآوردعمر مفید مستلزم مفروضاتی درباره نابابی احتمالی,استفاده بیش از حد,و نگهداری است.
عمر مفید یک دارایی بر حسب استفاده مورد انتظار وحد تجاری از دارایی تعریف میشود.
زمان شروع محاسبه استهلاک:
استهلاک دارایی از زمان آماده شدن آن برای استفاده,یعنی زمانی که دارایی در مکان و شرایط لازم برای بهره برداری در عملیات ,بر اساس قصد مدیریت است،شروع می شود و از تاریخ طبقه بندی دارایی به عنوان آماده برای فروش یا تاریخ طبقه بندی دارایی به عنوان آماده برای فروش یا تاریخ برکناری دائمی یا واگذاری آن،هر کدام که زودتر باشد،متوقف می شود.بنابراین در زمانی که دارایی به طور موقت بلا استفاده یا غیر فعال گردد استهلاک آن متوقف نمیشود مگر اینکه کاملا مستهلک شده باشد.با این حال ،بر اساس روشهای استهلاک مبتنی بر کارکرد،در صورتی که تولیدی وجود نداشته باشد هزینه استهلاک صفر باشد.
روشهای مرسوم استهلاک:
جهت تخصیص سیستماتیک مبلغ استهلاک پذیر یک دارایی طی عمر مفید آن میتوان روشهای متفاوتی را به کار گرفت. این روش ها عبارتند از:
1-روش خط مستقیم:این روش مبتنی براین فرض است که سودمندی دارایی ثابت با روندی ثابت کاهش می یابد.روش خط مستقیم به طورمستقیم یا گذر زمان مرتبط است نه استفاده از دارایی،که این خود منجر به شناسایی مقدار هزینه استهلاک یکسانی در در هر دوره میشود.
2-روش میزان کارکرد(بر حسب تعداد یا ساعات کار):
این روش زمانی ناسب است که:
الف)در دوره های مختلف نوسان قابل توجه در بهره مندی از دارایی وجود داشته باشد
ب)با اطمینان معقولی ، ظرفیت کارکرد آن قابل اندازه گیری باشد.
3- روش های تسریعی استهلاک:
روش های تسریع در سالهای اولیه عمر مفید دارایی مقادیر بیشتری بابت استهلاک هزینه می کند و در سالهای پایانی مقادیر کمتری.بنا براین این روش ها شناسایی استهلاک را رعت میبخشند. روش های تسریعی مبتنی بر این فرض هستند که دارایی های جدید تر،منفعت رسانی بیشتری در هردوره دارند زیرا بهره وری بیشتری دارند و هزینه نگهداری کمتری نیز دارند.روشهای تسریعی عبارتند از:
الف) روش مجموع سنوات
ب)روش مانده نزولی
استهلاک گروهی و ترکیبی
گاهی اوقات دارایی های ثابت به منظور استفاده ازیک متوسطنرخ استهلاک با یکدیگر گروه بندی میشود.در این گونه موارد،دو رویکرد برای استهلاک وجود دارد:
1-استهلاک گروهی:برای دارایی هایی مشابه مورد استفاده قرار میگیرد.به عنوان مثال کامیون های دارای بهای تمام شده،عمر مفید و ارزش اسقاط مشابه.
2-استهلاک ترکیبی:برای دارایی های غیر مشابه مورد استفاده قرار میگیرد.مانند تجهیزات صنعتی با بهای تمام شده عمر مفید و ارزش اقساط های متفاوت.
******************************************************************************
تهیه کننده : عاطفه رضایی
حسابرسی 2
منابع و ماخذ:حسابداری میانه دو و یک ,تالیف دکتر شکرالله خواجوی
اینترنت