تالار گفتگوی حسابداری
حسابداری => دوره کارشناسی و آمادگی کارشناسی ارشد حسابداری => حسابرسی => نويسنده: a.fatemi در مه 07, 2012, 12:02:39
-
ما درعصر دعاوی حقوقی زندگی می کنیم، عصری که هر کس ممکن است دادخواهی واقعی یا خیالی خود را در دادگاه مطرح کند. در چنین شرایطی، سرمایه گذاران و اعتبار دهندگانی که متحمل زیان های مالی می شوند، می توانند حسابرسان را نیز مانند وکلا و مدیران شرکت در دادگاه به «عملکرد نادرست» حرفه ای متهم سازند. حسابرسان باید هر کار حسابرسی خود را به گونه ای انجام دهند که گویی ممکن است مجبور شوند در دادگاه از کارخود دفاع کنند. حتی اگر دادگاه حسابرسان را تبرئه کند، هزینه دفاع در دادگاه میتواند بسیار هنگفت باشد. درنتیجه، هزینه بیمه مسئولیت حرفه ای به طور نگران کنندهای افزایش یافته است.
هزینه، تنها موضوع مورد توجه دراین زمینه نیست. دعاوی حقوقی میتواند حسن شهرت حسابرس را به شدت خدشه دار سازد. در موارد حاد، حسابرسان ممکن است به اتهام عملکرد نادرست، تحت پیگرد جزایی قرار گیرند. هرفردی که میخواهد در حرفه حسابرسی به کار مشغول شود باید از مسئولیتهای قانونی که به طور ذاتی در این حرفه وجود دارد، آگاه باشد.
آسیب پذیری خاص حسابرسان در برابر دعاوی حقوقی:
مسئولیت بالقوه حسابرسان دربرای اشخاصی که ممکن است از عملکرد نادرست آنان زیان به بینند به مراتب بیشتر از پزشکان یا سایر افراد حرفه ای است. یکی از دلایل این موضوع، زیاد بودن بالقوه تعداد افراد زیان دیده است. چنانچه یک پزشک یا یک وکیل حقوقی سهل انگاری کند، طرف زیان دیده معمولا تنها شخص بیمار یا موکل است. اما اگر یک حسابرس مستقل با سهل انگاری درباره صورتهای مالی اظهار نظر کند، میلیونها سرمایه گذار ممکن است دچارزیان شود.
احکامی تا 80 میلیون دلار برعلیه موسسات دردادگاهها صادر شده است. چنانچه مبلغ حکم دادگاه بیش از مبلغ بیمه مسئولیت حرفه ای موسسه باشد، شرکای موسسه شخصا مسئول تامین زیانهای مازاد بر مبلغ بیمه خواهند بود.
دورنمای دعاوی حقوقی:
بحث درباره مسئولیت حسابرسان به دلیل سهل انگاری، قصور و تقلب ممکن است این تصور را به وجود آورد که حسابرسان کار خود را اغلب با بی دقتی انجام می دهند. اما، چنین نیست. اکثریت غالب کارهای حسابرسی، با موفقیت و بدون هیچگونه شکایتی نسبت به عملکرد حسابرسان تکمیل می شود. اما، در هر کاری به پیچیدگی حسابرسی، رخ دادن پاره ای اشتباهات نیز اجتناب ناپذیر است. هرموسسه بزرگ حسابرسی که هزاران کار حسابرسی را اجرا می کند گاه متوجه می شود درباره صورتهای مالی که از برخی جهات گمراه کننده بوده است نیز نظر مقبول اظهار کرده است. همچنین، سرمایه گذارانی که زیانهای هنگفتی متحمل می شوند نیز درصدد آنند که خسارت وارده را به هر شکل ممکن جبران کنند. در نتیجه، حتی اگر با پیگرد قانونی حسابرسان شرکت کمترین احتمال بازیافت زیانهای وارده وجود داشته باشد، طرفهای خسارت دیده حتما مبادرت به شکایت خواهند کرد.
حسابرسان باید احتمال متهم شدن به قصور درانجام وظیفه را به عنوان یک واقعیت زندگی خود بپذیرند. برخی از دعاوی که برعلیه حسابرسان اقامه می شود به نتیجه نخواهد رسید، چرا که تلاشی است مذبوحانه از طرف شاکی برای دریافت خسارت. برخی دیگر از دعاوی نیز بی پایه نیست، در واقع خطاهای قضاوت حسابرسان در حین انجام کار است. هر موسسه حسابرسی، هر قدر هم در کار خود دقت داشته باشد، باز هم ممکن است گهگاه خود رادر جایگاه متهمین دادگاه ببیند.
توجه نمایید که تعاریف سهل انگاری، قصور و تقلب هر یک نشانگر میزانی از عملکرد نادرست حسابرسان است. مسئولیت حسابرسان نسبت به اشخاصی مستقیما به دلیل عملکرد نادرست آنان زیان دیده اند را میزان نادرستی عملکرد حسابرسان تعیین می کند. مسئولیت می تواند بر اثر عملکرد نادرست در هر کاری-مانند حسابرسی، خدمات مالیاتی، خدمات حسابداری یا مشاوره مدیریت-پدید آید. اما، چنانچه حسابرسان خدمات خود را با رعایت مراقبتهای حرفه ای انجام دهند، هرگز نسبت به به کسی مسئولیتی نخواهند داشت. رعایت مراقبتهای تخصصی و حرفه ای، دفاع کاملی است دربرابر هر گونه ادعای عملکرد نادرست.
مسئولیت حسابرسان در برابر صاحبکاران:
هرگاه حسابرسان انجام کاری را به عهده می گیرند باید آن را با رعایت مراقبتهای حرفه ای انجام دهند. این وظیفه به عهده حسابرسان است اعم از آن که مشخصا قرارداد ذکر شده یا نشده باشد. بدین ترتیب، حسابرسان براساس عرف موجود، مسئول هر گونه زیانی هستند که به دلیل اعمال نکردن مراقبتهای حرفه ای به صاحبکار وارد کنند. خلاصه، سهل انگاری، میزانی کافی ازخلاف است که می تواند حسابرسان را مسئول جبران خساراتی قرار دهد که به صاحبکاران خود وارد کرده اند.
مسئولیت حسابرسان نسبت به صاحبکاران بیشتر دراثر قصور آنان در کشف اختلاسها یا حسابسازیهایی به وجود می آید که کارکنان صاحبکار بر علیه صاحبکار مرتکب شده اند. صاحبکاری که این گونه خسارت دیده است میتواند حسابرسان را به سهل انگاری در کشف توطئه متهم کند و آنان را برای جبران خسارت خود تحت پیگرد قانونی قرار دهد. عامل اصلی درتعیین مسئول بودن یا نبودن حسابرسان، قصور حسابرسان در کشف تقلب نیست. بلکه، موضوع این است که آیا قصور از سهل انگاری حسابرسان ناشی شده است یا خیر.
استانداردهای حسابرسی، اصطلاح اشتباهات را از قلم افتادگی یا خطاهای سهوی در صورتهای مالی، شامل کاربرد نادرست اصول حسابداری، تعریف کرده است. از طرف دیگر، اصطلاح تخلفات را برای توصیف تحریف عمدی صورتهای مالی (تقلب مدیریت) و سرقت دارایی ها (تقلب کارکنان) تعریف میکند. استانداردهای حسابرسی مقررمی دارد حسابرسان اولا، حسابرسی خود را به گونه ای طراحی کنند که ازکشف اشتباهات و تخلفات دارای اثر با اهمیت بر صورتهای مالی اطمینانی منطقی کسب کنند، ثانیا در برنامه ریزی و انجام رسیدگی های خود، مراقبت های حرفه ای و تردید حرفه ای را بکار گیرند و ثالثا ، هر گونه تخلف کشف شده و اصلاحات پیشنهادی خود را به کمیته حسابرسی هیات مدیره صاحبکار گزارش کنند.
این مقررات بدان معنا نیست که اگر اشتباه یا تخلفی در صورتهای مالی حسابرسی شده کشف شود حسابرسان سهل انگای کرده اند. حسابرسی، محدودیتهای خاصی دارد و شامل رسیدگی کامل و مفصل به تمامی مدارک و معاملات نمی شود. یک رسیدگی مفصل و کامل، هزینه ای را می طلبد که در شرایط عادی تجاری مجاز شمرده نمی شود. هرگز نمی توان بطور صد درصد اطمینان یافت که اشتباه یا تخلفی در معاملاتی که در آزمونهای حسابرسان نیامده است، وجود ندارد. همچنین، همواره این احتمال وجود دارد که مارک واحد تجاری آن چنان ماهرانه جعل شده یا تخلفات به گونه ای استتار شده باشد که تکنیک های عادی حسابرسی نتواند آنها را کشف کند. هنگامی که رسیدگیهای یک موسسه حسابرسی طبق استانداردهای پذیرفته شده حسابرسی انجام شده باشد، نباید موسسه حسابرسی را مسئول کشف نکردن اشتباهات و تخلفات موجود دانست.
دادخواهی صاحبکاران:
برای آن که صاحبکار خسارت دیده ای بتواند حسابرسان خود رادر دادگاه محکوم کند باید ثابت نماید که زیان وی ناشی از سهل انگاری حسابرسان بوده است. حسابرسان متهم شده می توانند با اثبات اینکه (1) دررسیدگی های خود سهل انگاری نکرده اند یا (2) سهل انگاری آنان علت اصلی زیان صاحبکار نبوده است، اتهام خود را رد کند. اثبات سهل انگاری متقابل صاحبکار یکی از راههای اثبات آن است که سهل انگاری حسابرسان، علت اصلی (یا تنها دلیل) زیان صاحبکار نبوده است. دربرخی حوزه های قضایی، دفاع سهل انگاری متقابل، مسئولیت جبران خسارت صاحبکاران را کامل ازعهده حسابرسان بر می دارد. در دادگاه های دیگر، از سهل انگاری نسبی به منظور سرشکن کردن زیان بین صاحبکار و حسابرس و به نسبت تقصیر هر یک استفاده میشود.
منبع:
عباس ارباب سلیمانی.اصول حسابرسی جلداول