سیستم اطلاعات حسابداری
امروزه سیستم اطلاعات حسابداری به عنوان یکی از مهمترین سیستم های ایجاد اطلاعات کمی شناخته شده است که اهداف خاصی را مدنظر دارد اهداف سیستم حسابداری را می توان به اختصار به شرح زیر ذکر نمود:
1_تهیه اطلاعات به منظور استفاده از آن در تعیین استراتژی های کلان و برنامه ریزی بلندمدت
اطلاعاتی که بدین منظور تهیه میگردد به موضوعاتی همچون تولید محصول جدید ویا سرمایه گذاری در دارایی های بلندمدت مربوط می شود
2_تهیه اطلاعات به منظور استفاده از آن در تصمیمات مربوط به چگونگی تخصیص منابع
اطلاعاتی که در این راستا تهیه می شود به موضوعاتی همچون سودآوری محصول سودآوری مشتری روش های توزیع و قیمت گذاری مربوط می شود
3_تهیه اطلاعات به منظور استفاده از آن در برنامه ریزی و کنترل
اطلاعاتی که در این زمینه تهیه می شود موضوعاتی همچون درآمدها هزینه ها دارایی ها و بدهی های مختلف شرکت را در برمی گیرد
4_تهیه اطلاعات به منظور استفاده از آن در اندازه گیری عملکرد و ارزیابی کارکنان
ااطلاعاتی که در این باب تهیه و تدارک دیده می شود دربر گیرنده ی موضوعاتی همچون مقایسه نتایج واقعی با نتایج بیش بینی شده (بودجه) بر اساس معیارهای مالی یا غیرمالی می باشد
5_تهیه اطلاعات به منظور استفاده ازآن در گزارشگری مالی اطلاعاتی که بدین منظور تهیه می گردد باید با قوانین و مقررات و استانداردهای لازم الاجرا منطبق باشد
اهداف مذکور توسط شاخه های مختلف حسابداری دنبال می شود چهار هدف نخست بوسیله حسابداری مدیریت و هدف آخر توسط حسابداری مالی تأمین می شود
حسابداری مالی و حسابداری مدیریت
مخاطبین واستفاره کنندگان از اطلاعات حسابداری متعدد و متنوعند به منظور باسخگویی به نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان از گزارش های حسابداری به دو شاخه تقسیم شده است که یکی حسابداری مالی و دیگری حسابداری مدیریت می باشد
حسابداری مالی بخشی از حسابداری است که هدف اصلی آن تأمین نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان برون سازمانی (خارجی) است منظور استفاده کنندگان خارجی سهامداران سرمایه گذاران بالقوه و بالفعل اعتباردهندگان وامثال آنها می باشد
حسابداری مدیریت آن بخش از حسابداری است که هدف اصلی آن تأمین نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان درون سازمانی (داخلی) است منظور از استفاده کنندگان داخلی سطوح مختلف مدیریت و کلیه قسمت ها و افرادی هستند که در امرتصمیم سازی و یا تصمیم گیری داخل شرکت رخالت دارند
حسابداری صنعتی
حسابداری صنعتی بخشی از حسابداری است که اطلاعات موردنیاز حسابداری مالی و حسابداری مدیریت را تأمین می کند در واقع اطلاعات حسابداری صنعتی دو دسته استفاده کننده دارد که یکی حسابداری مالی و دیگر مدیریت می باشد
حسابداری صنعتی در هنگام تهیه ی اطلاعات و ارایه گزارش باید به این نکته توجه داشته باشد که مخاطب گزارش کیست؟ زیرا محتوا و احتمالأ شکل گزارشاتی که به حسابداری مالی ارایه می دهد متفاوت از آن چیزی است که به حسابداری مدیریت ارایه می نماید در گزارشاتی که حسابداری صنعتی به حسابداری مالی ارایه می دهد باید الزامات و استانداردهای حسابداری مالی رعایت شود در حالی که در گزارشاتی که به حسابداری مدیریت داده می شود الزامات و استانداردهای خاصی رعایت نمی شود برای مثال در ارایه ی بهای ساخت کالای تکمیل شده به حسابداری مالی در یک شرکت تولیدی اجزای تشکیل دهنده ی بها شامل مواد مستقیم دستمزد مستقیم و سربار ساخت می باشد در حالی کهدر ارایه ی چنین اطلاعاتی به حسابداری مدیریت اجزای تشکیل دهنده ی بها ممکن است صرفأ بهای متغیر ساخت (مواد مستقیم، دستمزد مستقیم و سربار متغیر ساخت) و یا ترکیب دیگری از اجزا را در برگیرد.
وظایف حسابداری مدیریت
وظایف حسابداری مدیریت که همگی در راستای کمک به مدیریت در جهت اخذ تصمیمات بهتر به اهداف سازمانی است به شرح زیر قابل طبقه بندی است :
1-جمع آوری و گزارش های داده ها و اطلاعات؛یعنی داده های لازم جمع آوری و مورد بردازش قرار گرفته و به اطلاعات تبدیل می شود مانند جمع آوری مدارک مربوط به خرید مواد و ارایه ی گزارش خرید مواد به تفکیک نوع، مبلغ و زمان آن.
2-جلب توجه (جهت دهی)؛یعنی فرصت ها، موقعیت و مسایلی را که مدیر بایر به آن توجه کند،روشن و برجسته نماید مانند تذکر افزایش برگشت از فروش محصولات شرکت و یا برجسته نمودن محصولاتی که بازار روبه رشدی دارند ویا بازار آن ها دارای روند نزولی است.
3-حل مسئله؛یعنی برای حل کردن یک موضوع، راه حل های مختلف بررسی و مورد مقایسه قرار گرفته وبه منظور کمک به مدیریت به اهداف شرکت ، نتایج هر راه حل در اختیار مدیریت قرار گیرد تا نسبت به آن تصمیم گیری شود. مانند مقایسه راه حل خرید تجهیزات اجاره ی آن به منظور کاهش هذینه های شرکت.
در بسیاری از واحدهای اقتصادی پیشرفته،وظیفه اول به حسابداری صنعتی سپرده می شود تا حسابداری مدیریت بتواند وظایف دوم وسوم فوق را به گونه ای مطلوب انجام دهد.
نظربه حساسیت وظایف حسابداری مدیریت،یک سری اصول اخلاقی برای آن مطرح شده است که حسابداران مدیریت را در مقابل شرکت،حرفه،مردم و حتی خودشان مسئول می داند این اصول توسط انجمن حسابداران مدیریت خبره وانجمن حسابداران مدیریت تدوین ابلاغ شده است.این اصول عبارتند از:
1-صلاحیت
2- رازداری
3- درستکاری
4- بی طرفی
نقش وجایگاه حسابداری صنعتی
وظایف واهدافی که برای سیستم حسابداری ذکر شد بین حسابداری مالی وحسابداری مدیریت تقسیم شد.اما وظیفه حسابداری صنعتی چیست؟ چه نقشی دارد؟ وجایگاه آن کجاست؟
وظیفه حسابداری صنعتی جمع آوری داده ها و تهیه ی اطلاعات و گزارش آن ها به حسابداری مالی و حسابداری مدیریت می باشد در واقع حسابداری صنعتی یک واحد پشتیبانی است که به واحد حسابداری مالی و واحد حسابداری مدیریت خدمت می کند. در ارائه ی خدمت و تهیه ی اطلاعات، واحد حسابداری صنعتی موظف است با توجه به نوع مخاطب خود، شکل و محتوای گزارشات را انتخاب کند محتوای گزارش بهای ساخت کالای تکمیل شده برای گزارشگری مالی متفاوت از محتوای گزارش بهای ساخت کالای مذکور برای حسابداری مدیریت می باشد چون هدف آنها ازاین گزارش متفاوت است این گزارشات توسط حسابداری صنعتی تهیه و تنظیم می شود.
اگر وظایف و مدیریت ها به صف وستاد تقسیم شود، مجموعه ی مدیریت ها و وظایفی که به طور مستقیم درگیر تأمین اهداف سازمانی هستند تحت عنوان"صف" و مجموعه ی مدیریت ها و وظایفی که از بخش صف حمایت و پشتیبانی می کند تحت عنوان "ستاد" خوانده می شوداگر مدیر مالی یک مدیر صف نامیده شود حسابداری صنعتی باید به عنوان یک واحد "ستادی" در نظر گرفته شود.
باتغییر روش های مدیریت نوین ولزوم تغییر و تحول در حسابداری مدیریت، حسابداری صنعتی نیز ناگزیر از تغییر و تحول است.
منبع: کتاب حسابداری صنعتی
تألیف: دکتر محمد قسیم عثمانی، علی قاسم زاده