تالار گفتگوی حسابداری
حسابداری => دوره کارشناسی و آمادگی کارشناسی ارشد حسابداری => حسابرسی => نويسنده: 891076200 در مه 01, 2012, 12:29:47
-
حسابرسی عملیاتی در بخش دولتی ایران:
همانطوری که دراستانداردهای حسابرسی دولتی آمریکا آمده است ، مدیران دولتی نسبت به فراهم آوردن اطلاعات به موقع، مفید و قابل اتکاء به منظور پاسخگویی برنامه های دولتی و عملیات بخش های خود مسئولیت دارند. برای این منظور حسابرسی عملیاتی در بخش دولتی، تحت شرایط مطلوب، فراهم کننده هدف های دو گانه پاسخگویی و یادگیری است. تبلور معیار پاسخگویی از آنجا ناشی می شود که تجزیه و تحلیل ویژگیهای ساختاری و خدماتی فعالیت های از نوع غیر انتفاعی سازمان های بزرگ عمومی، موید این مطلب است که درفقدان انگیزه سود و شاخص سودآوری یا نظم حاکم بر بازار برای هدایت عمل مدیریت ، ارزیابی عملکرد مدیران باید بر مبنای شاخص های دیگری غیر از سود ان جام شود . به همین دلیل، مفهوم مسئولیت پاسخگویی با تاثیر پذیری از ویژگیهای ساختاری و خدماتی فعالیت های غیر انتفاعی به عنوان معیاری برای ارزیابی عملکرد ، مورد پذیرش بخش عمومی قرار گرفته است . بدین ترتیب در خصوص مسئولیت پاسخگویی بخش عمومی کشور مان چنین بیان می شود که د ر ایران، مدیریت بخش اعظم منابع اقتصادی به عهده دولت است وکیفیت مدیریت آن در سرنوشت ملت تاثیر به سزایی دارد، با این حال چرا شرکت های دولتی زیان می دهند؟ چرا پروژه های دولتی با تاخیر زیاد اجرا می شود ؟ چرا در بخش دولتی سیستم گزینش مدیر بر اساس مبانی قابل دفاع نیست؟ و در یک کلام چرا در بخش دولتی، منابع کمیاب به راحتی اتلاف می شود؟ به نظر می رسد این ها همه سوالاتی هستند که در ذهن مردم است و باید دولت به آنها پاسخ قانع کننده ای بدهد . نظام حسابرسی فعلی در بخش دولتی کشورمان نمی تواند چنین زمینه ای را برای پاسخگویی دولت فراهم آورد زیرا نظارت مالی دستگاههای دولتی در شرایط موجود در مرحله قبل از خرج توسط ذی حسابی ها و بعد از خرج توسط دیوان محاسبات با
اهداف مشابه وعموماً در قالب حسابرسی رعایت انجام می گیرد و در آ ن معیارهایی همچون کارآیی ، اثر بخشی و صرفه اقتصادی لحاظ نمی شود . بنابراین برای پاسخگویی کامل و دقیق بخش دولتی ، تغییر نظام حسابرسی دولتی فعلی و انجام حسابرسی عملیاتی ضرورت می یابد . این در حالی است که در کشور ما علیرغم تلاشهایی که توسط دست اندر کاران حسابرسی دولتی در جهت گسترش حسابرسی عملیاتی صو رت گرفته اما هنوز این نوع حسابرسی هیچ جایگاهی نداشته، طوری که از کلیه شرکتهای بورس تنها در انگشت شماری از آنها این خدمات به گونه ای نه چندان مطلوب ارائه می شود و جهت پیاده سازی این نوع حسابرسی راه نپیموده طولانی را در مقابل خود شاهدیم . البته در رابطه با عمومیت نیافتن اجرای کاربردی حسابرسی های عملکرد ، دلایل و مشکلات بسیاری را می توان ذکر نمود که خود بحث گسترده ای را می طلبد لکن یکی از مشکلات اصلی بر سر راه نهادینه شدن این نوع حسابرسی در کشور ما فقدان آموزشهای رسمی در این رابطه بوده است . متاسفانه جای خالی واحد های درسی مرتبط با حسابرسی عملکرد در برنامه آموزشی رشته های مالی دانشگاههای کشور کاملا محسوس می باشد که این امر وظیفه سنگین انتقال دانسته های علمی مربوط و ایجاد یک روش شناختی و دیدگاه واحد در حسابرسان را بر عهده موسسات حسابرسی محول می سازد.
نتیجه گیری:
با توجه به این که نظام بودجه ریزی عملیاتی در کشور مان در حال پیاده شدن می باشد، به نظر می رسد که بایستی به موازات این پیاده سازی ابزار مکمل و ارزیابی کننده عملکرد این نظام یعنی نظام حسابرسی عملیاتی نیز هماهنگ با آن پیاده شود . از سوی دیگر حتی اگر بحث خصوصی سازی درایران به طور کامل انجام گیرد باز همیشه بخش عظیمی از منابع اقتصادی به عهده دولت است و عملکرد سازمانهای دولتی نقش به سزایی در پیشرفت کشور داشته و کیفیت مدیریت این سازمانها در سرنوشت ملت آثار اساسی دارد . بنابر این پاسخگویی دولتی در همه کشور ها از جمله ایران اهمیت اساسی دارد .این در حالی است که به نظر می رسد نظارت مالی کشورمان زمینه را برای پاسخگویی مناسب فراهم نمی آورد لذا برای پاسخگویی مناسب بخش دولتی انجام حسابرسی عملیاتی در کشور ضرورت می یابد . هر چند اصول حسابرسی عملیاتی در بخش دولتی و خصوصی یکسان است اما اجرای حسابرسی عملیاتی در بخش دولتی ضرورت بیشتری دارد ، در نهاد های دولتی ویژگی غیر انتفاعی این واحد ها به تنهایی شرط لازم و کافی برای اجرا شدن حسابرسی عملیاتی است . علاوه بر این مسائل به طور کلی در بررسی قانون اساس ی کشورمان مشاهده می شود که تحول بزرگی در ارتقاء جایگاه دیوان محاسبات صورت گرفته است ولی نقش و وظایف آن کماکان در حد حسابرسی داخلی قوه مجریه باق ی مانده است لذا به نظر می رسد در مقطع تاریخی فعلی که اغلب کشورهای درحال توسعه با روی آوردن به تحولات نوین در عرص ه حسابرسی دولتی سعی در بهره گیری هر چه بیشتر از خدمات دیوانها در روند توسعه خود دارند، شایسته است دیوان محاسبات کشور نیز با بررسی همه جانبه نس بت به تغییر رویه های موجود حسابرسی به حسابرسی هایی که بتواند در تصمیم گیریها و سیاست گذاریها به مجلس شورای اسلامی کمک نماید ، اقدامات لازم را به عمل آورد تا دیوان محاسبات کشور به عنوان مشاور و بازوی تخصصی قوه مقننه، از طریق اعمال نظارت فراگیر و عملیاتی قادر به بررسی عملکرد کلیه فعالیتهای دولت و اظهار نظر در این خصوص گردد . راهکار اساسی برای این تحول و به عبارتی ارتقاء نقش دیوان محاسبات کشور هم سطح با جایگاه آن تغییر نظام حسابرسی فعلی و بهره گیری از نظام حسابرسی عملیاتی است که یکی از رموز موفقیت کشورهای توسعه یافته در رابطه با اجرای برنامه های مصوب می باشد . حسابرس عملیاتی با معیار های صرفه اقتصاد ی، کارآیی و اثر بخشی می تواند در رویه مدیریت دولتی کشور نیز موثر واقع شده و آن ر ا به سمت اتخاذ شیو ه هایی که منجر به کاه ش ضایعات، افزایش بهره وری، کاهش هزینه ها و بالاخره تحقق اهداف مورد نظر به نحو مطلوب گردد، سوق دهد . بدین ترتیب سیستم نظ ارتی دیوان محاسبات از شیوه کنتر ل سنتی که به اعتقاد اغلب صاحب نظران عامل محدودیت شناخ ته می شود به مفهوم نوین از کنترل یعنی عامل هدایت تغییر یافته تا شرایط لازم برای تحقق اهداف و کسب نتایج برنامه ها و فعالیتهای مصوب دولت فراهم گردد وکلام آخر اینکه در نگرش سیستمی به نظام گزارشگری مالی دولت ی کشورم ان چنین مشاهده می شود که در شرایط فعلی اجزای اصلی این نظام یعنی بودجه ریزی و حسابداری دولتی و حسابرسی دولتی با یکدیگر در تعامل نبوده و هماهنگ نیستند بنابراین در صورت عدم تغییر و توسعه نظام حسابرسی دولتی و اجرای نظام حسابرسی عملیاتی، نظام بودجه ری زی عملیاتی و نظام گزارشگری مالی دولتی نمی تو انند به اهداف خود نایل شوند . در نتیجه به جرات می توان گفت که راه موفقیت نظام بودجه ریزی عملیاتی از تغییر نظام حسابرسی دولتی و جایگزین شدن حسابرسی عملیاتی به جای حسابرسی فعلی، می گذرد.