تالار گفتگوی حسابداری
حسابداری => دوره کارشناسی و آمادگی کارشناسی ارشد حسابداری => حسابرسی => نويسنده: nahal.k در دسامبر 22, 2011, 21:14:58
-
شواهد حسابرسی
شواهد حسابرسی شامل کلیه اطلاعاتی است که حسابرس برای اظهار نظر به انها اتکا میکند.به عبارتی دیگر کلیه اطلاعاتی که مبنای اظهار نظر حسابرس قرار میگیرد.
شواهد حسابرسی شامل 1-مدارک حسابداری که مبنای تهیه صورتهای مالی هستند 2-سایر اطلاعاتی که ثبت های حسابداری را تایید میکند و مبنایی را برای استدلال منطقی حسابرس درباره ارایه منصفانه صورتهای مالی ایجاد میکنند.
شواهد حسابرسی شامل تمام شواهدی است که از اجرای روشهای حسابرسی در طی دوره حسابرسی جمع اوری شده اند و همچنین شواهدی که از سایر منابع(مانند حسابرسی های قبلی یا اجرای روشهای کنترل کیفی برای پذیرش و حفظ صاحبکار) کسب شده اند.
مدارک حسابداری عموما شامل ثبت های دفتر روزنامه و مدارک پشتوانه این ثبت ها است:
الف- چکها و مدارک مربوط به انتقالات وجوه نقد به صورت الکترونیکی
ب- صورت حسابها (فاکتورها)
پ- قراردادها
ت- دفاتر کل و معین
ث- ثبت های روزنامه و سایر تعدیلاتی که در دفاتر روزنامه رسمی وارد نشده اند
ج- مدارکی مانند کاربرگها و کاربرگهای الکترونیکی که پشتوانه تخصیص های هزینه، محاسبات و صورت مغایرت است
چ- موارد افشا شده
ثبت های دفترروزنامه ممکن است به صورت الکترونیکی ثبت،پردازش و گزارش شوند. مدارک حسابداری ممکن است بخشی از یک سیستم یکپارچه باشند که این سیستم شامل داده هایی برای پشتیبانی از گزارشگری مالی و عملیات است.
حسابرس همچنین باید برای کامل کردن شواهد حسابرسی متقاعد کننده،اطلاعات دیگری را نیز جمع اوری کند. اطلاعات دیگری که ممکن است حسابرس به عنوان شواهد حسابرسی از انها استفاده کند عبارتند از:
الف- صورت جلسات هیات مدیره
ب- گزارشهای تحلیلی
پ- داده ای قابل مقایسه درباره رقبا
ت- دستورالعمل های کنترل های داخلی
ث- اطلاعات به دست امده از اجرای روشهای حسابرسی مانند پرس و جو،مشاهده یا بازرسی اسناد و مدارک
ج- هر گونه اطلاعات به دست امده توسط حسابرس که به وی امکان میدهد تا در یک مورد خاص به نتیجه منطقی دست یابد
طبق استانداردهای حسابرسی،حسابرس ملزم است بر مبنای قضاوت حرفه ای خود،شواهد لازم را به عنوان مبنایی برای اظهارنظر فراهم کند.همچنین این استانداردها مقرر میدارد که شواهد حسابرسی باید کافی و مناسب باشند.
کفایت شواهد
مفهوم شواهد کافی به کمیت شواهد حسابرسی مربوط میشود. حسابرسان معمولا برای اظها رنظر نسبت به صورت های مالی به شواهدی اتکا میکنند که متقاعد کننده هستند و نه قطعی. زیراز آنجا که حسابرسی باید در یک محدوده ی زمانی معقول و با هزینه منطقی انجام شود، حسابرسان فقط به آزمون نمونه ای از اقلام می بردازند.
در نتیجه تعیین میزان و نوع شواهد مورد نیاز حسابرسی عبارتند از:
1- اهمیت
2- خطر اشتباهات و تحریف های با اهمیت
3- اندازه و ویژگی های جامعه
اهمیت به معنی مهم بودن گروه معاملات،مانده حسابها و افشاء ها در صورت های مالی برای استفاده کنندگان است. عموما شواهد بیشتری برای گروه معاملات، مانده حسابها و افشا هایی که با اهمیت هستندد مورد نیاز است.
خطر اشتباهات و تحریف های بااهمیت به خطر های ذاتی و خطر کنترل اشاره دارد. ادعاهایی که دارای خطر اشتباهات و تحریف های با اهمیت بالا هستند،نیاز به شواهد بیشتری دارند و برعکس برای مثال ادعایی که برای خطر ذاتی بالاتری دارند(مانند رخداد فروشها و شناسایی درامد ها)به شواهد کمتری نیاز خواهد داشت. بعلاوه زمانی که کنترل های داخلی ضعیف هستند،شواهد اثباتی بیشتری نیاز خواهد بود.
شواهد اثباتی شواهد به دست امده از اجرای ازمونهای محتوا هستند که کامل،دقیق یا معتبر بودن مانده حسابها به معاملات را اثبات میکنند .
اندازه جامعه به معنی تعداد اقلام درجامعه است (مانند تعداد معاملات فروش در دفتر روزنامه فروشها). اندازه ی اقلام در جامعه ،باعث میشود که برای جمع اوری شواهد از نمونه گیری استفاده شود. عموما هر چه جامعه همگن تر (مشابه یا متجانس)باشد (مثل موجودی انواع چوب،اندازه نمونه برای حسابرسی میتواند کوچکتر باشد وهر چه جامعه ناهمگن باشد(مثل فروشگاهی با با قسمت ها و غرفه های مختلف)،اندازه نمونه برای حسابرسی بزرگتر میشود . ارتباط بین اندازه ی جامعه و ویژگی های جامعه واندازه ی نمونه،به هدف وماهیت نمونه گیری بستگی دارد .
2- مناسب بودن شواهد꞉
مناسب بودن،معیار سنجش کیفیت شواهد حسابرسی است. مناسب بودن به معنی مربوط بودن و قابلیت اعتماد شواهد است.
مربوط بودن شواهد به ادعاهای مدیریت در صورتهای مالی بستگی دارد.بنابراین اگر حسابرس میخواهد وجود موجودی های کالا را آزمون کند ،میتواند شواهدی را از طریق مشاهده ی موجودی ها بدست آورد، ولی حسابرس نمی تواند با مشاهده ی با مشاهد ی موجودی ها در مورد مالکیت و ارزشیابی
موجودی ها شواهدی بدست آورد .شواهدی که در رابطه با ادعایی، مربوط تلقی میشود ممکن است برای یک ادعای دیگر مربوط نباشد. اگر حسابرس شواهد غیر مرتبط با ادعاها جمع اوری کند، زمان و هزینه اضافی صرف کرده و در حقیقت این شواهد ماهیت اقتصادی نداشته است.
قابلیت اعتماد (قابلیت اتکاء)꞉
عوامل مختلفی بر قابلیت اتکاء شواهد حسابرسی تاثیر دارند.این عوامل عبرتند از꞉
الف- مستقل بودن منبع کسب شواهد꞉ شواهد بدست امده از یک منبع مستقل بیرونی (مثل مشتریان و بانک) قابل اتکاء تر از شواهد بدست آمده از یک منبع داخلی (مثل مدارک بدست امده از مدیریت) است.
ب- کسب شواهد توسط حسابرس به صورت مستقیم꞉ شواهد به دست آمده به صورت مستیقیم توسط حسابرس (مثل مشاهده ی مستقیم بکارگیری کنترل ها) قابل اتکاء تر از شواهد بدست آمده بصورت غیر مستقیم (مثل پرس و جو درباره اجرای روشهای کنترلی) است.
پ-اخذ تٲییدیه از اشخاص ثالث꞉ طبق این روش،مدارکی جهت تکمیل رسیدگی های حسابرس از اشخاص ثالث دریافت میشود تا وجود برخی از دارایی ها و بدهی ها که از طریق مشاهده قابل اثبات نمی باشند،اثبات شود. در این روش معمولا شواهدی درباره ی وجود ادعاهای مندرج در صورت های مالی بدست می آید،این در حالی است که در برخی موارد شواهدی دال بر مالکیت،ارزشیابی و انقطاع زمانی نیز کسب میشود.تٲییدیه ها اغلب در ارطبات با مانده حسابها و اجزای تشکیل دهنده یان ها مورد استفاده قرار می گیرد ،اما لزوما به این موارد محدود
نمی شود. برای مثال،حسابرس می تواند درباره شرایط قراردادها یا معاملات واحد مورد رسیدگی با اشخاص ثالث، تٲیید دریافت کند.
تٲییدیه خواهی برون سازمانی در مورد یک حساب دریافتنی،شواهدی قوی را درباره ی ادعای "وجود" مانده ی حساب در یک تاریخ مشخص، فراهم می کند .تٲییدیه خواهی همچنین ،شواهدی را درباره ی عملکرد روشهای انقطاع زمانی اجرا شده توسط حسابرس به دست میدهد. اما، چنین تٲییدیه خواهی معمولا همه شواهد حسابرسی لازم را برای ادعای "ارزشیابی" فراهم نمی کند؛ زیرا،درخواست از بدهکاران برای تٲیید جزٸیات مربوط به توانایی وی در پرداخت مانده حساب،امکان پذیر نیست. به همین ترتیب،تاییدیه خواهی برون سازمانی در مورد کالای امانی نزد دیگران،احتمالا شواهدی قوی در پشتیبانی از ادعاهای "وجود" و "حقوق مالکانه و تعهدات"بدست میدهد،اما ممکن است شواهدی در پشتیبانی از ادعای "ارزشیابی "فراهم نکند.
انواع تٲییدیه ها ꞉
الف- تٲییدیه بانک،
ب- تٲییدیه وام ها و تسهیلات دریافتنی،
پ- تٲییدیه کالای امانی،
ت- تٲییدیه سرمایه گذاری ها،
ث- تٲییدیه حساب ها و اسناد دریافتنی و پرداختنی ،سفارشات،پیش پرداخت ها و پیش دریافت ها،
ج- تٲییدیه وکیل حقوقی،
چ- تٲییدیه مدیران،
ح- تٲییدیه اسناد مالکیت اموال که برای حفاظت یا بعنوان وثیقه نزد اشخاص ثالث نگهداری می شود، و
خ- تٲییدیه اوراق بهادار خریداری شده از طریق کار گزاران بورس که تا تاریخ ترازنامه تحویل گرفته نشده است .
تٲییدیه بانک ها꞉ تٲییدیه بانکها برای کلیه حسابهای جاری چهچه با مانده ی صفر و چه با مانده ی غیر صفر ارسال میشود.
اهم اطلاعات مندرج در تٲییدیه بانک ها ꞉
الف- تعیین نوع حساب بانکی شرکت و ماند ه های آن ها،
ب- محدودیت های حاکم بر حساب های بانکی (مثل مسدود شدن حساب بانکی که در این صورت جزء وجوه نقد و بانک طبقه بندی نمیشود و در قسمت سایر دارایی ها می اید همچنین در یادداشت ها نیز افشا میگردد)،
پ- دارندگان امضاء مجازچک ها ،
ت- اگر دارایی ر سما در رهن بانک باشد،جزئیات وثیقه و تاریخ ایجاد رهن و همچنین رهن از نظر محدود بودن مبلغ یا برای تسهیلات اعطایی در نظر گرفته شده،
ث- بدهی احتمالی ꞉تعیین مانده ی اسناد تنزیل شده نزد بانک و تضمین بدهی دیگران ،صورت ریز بروات و سفته های صاحبکار،
ج- صورت ریز تعهدات ارزی و ریالی در رابطه با اعتبارات اسنادی،و
چ-تاریخ،نام ذینفع،مبلغ و شرح مختصری از ضمانت نامه ها و تعهدنامه های جبران خسارت که – صاحبکار از طرف اشخاص ثالث به نفع بانک صادره نموده است.
اهم اطلاعات در خصوص وامها وتسحیلات دریافتی :
الف- مبلغ تسهیلات دریافتی
ب- تاریخ تسهیلات دریافتی
پ- نرخ بهره و کارمزد
ت- نوع تسهیلات دریافتی
ث- تعداد اقساط پرداخت شده تا کنون
ج- جریمه دیرکرد برای اقساط معوق
چ- وثیقه های دریافتی اعم از نوع ومبلغ وثیقه
ح- مبلغ باقی مانده از اصل وام و بهره ی کارمزد تا پایان سال
اهم اطلاعات مندرج در تاییدیه سرمایه گذاری ها :
الف- تعداد سهام متعلق به صاحبکار (سرمایه گذار) با تعیین مبلغ پرداخت شده و سایر مشخصات سهام مزبور٬
ب- سرمایه پرداخت شده ی شرکت
پ- شماره ی گواهی موقت سهام و یا سهام مربوط به این صاحبکار
ت- وضعیت سود سهام پرداخت شده ویا متعلقه و سهام جایزه طی سال مالی منتهی به تاریخ ترازنامه
ث- مشخصات هر گونه تعهدات یا معاملات دیگر با این شرکت طی سال مالی منتهی به تاریخ ترازنامه
ج- تایید عدم ممانعت برای اعمال حق حاکمیت شرکت در مورد سهام مزبور
چ- ارسال یک نسخه از گزارش حسابرسی ، صورت های مالی و آخرین آگهی مربوط به تغییرات سهام در سال مالی منتهی به تاریخ .
اهم اطلاعات مندرج در تاییدیه کالای امانی :
الف- تعیین مقدار کالای امانی نزد حق العمل کار
ب- ارزش بازار کالای امانی
پ- موضوع دعاوی حقوقی
ت- پیش بینی وی از احتمال محکوم شدن یا پیروز شدن شرکت در دعاوی مطروحه
انواع روش های اخذ تاییدیه از اشخاص ثالث:
الف- تاییدیه مثبت: در خواست تاییدیه بگونه ای تنظیم میگردد که بیانگر انتظار حسابرس برای دریافت تاییدیه باشد.این نوع تاییدیه میتواند با ذکر مانده یا بدون ذکر مانده حساب ارسال شود.
ب- تاییدیه منفی :در این روش درخواست تاییدیه بگونه ای تنظیم میگردد که دریافت کننده ی تاییدیه،در صورت عدم پذیرش اطلاعات مندرج در تاییدیه به حسابرس پاسخ دهد.معمولا تاییدیه منفی در مواردی توسط حسابرس به کار گرفته میشود که واحد مورد رسیدگی از کنترل های داخلی مطلوب و قوی برخوردار باشد.زیرا در این صورت حسابرس چندان نگران دریافت تاییدیه نخواهد بود. این نوع تاییدیه صرفا با ذکر مانده ی حساب ارسال میشود.
منبع:
کتاب حسابرسی 1، شکرالله خواجوی، حمید الهیاری،میثم نوشادی، انتشارات زمزمه نور با همکاری نگار دانش ، ص227