تالار گفتگوی حسابداری
حسابداری => دوره کارشناسی و آمادگی کارشناسی ارشد حسابداری => حسابداری مالی => نويسنده: ghasem mohammadpoor در دسامبر 18, 2011, 20:05:03
-
حسابداری شرکتها
انواع اورق قرضه
1-اوراق قرضه با نام : اوراق قرضه ای است که در وجع شخصس معین، صادر شده و به نام خریدار در دفاتر واحد تجاری ثبت می گردد.
2-اوراق قرضه بی نام: اوراق قرضه ای است که نام خریدار روی ان درج نشده، بی نام بوده و انتقال به دیگری بدون مراجعه به واحد تجاری صادر کننده امکان پذیر می باشد. معمولا کوپن بهره ضمیمه اوراق قرضه مذکور بوده که در تاریخ پرداخت بهره، از اوراق قرضه جدا و به صادر کننده تسلیم، و بهره ان دریافت می گردد.
3-اوراق قرضه تضمین شده: اوراق قرضه ای است که دارایی های غیر معقول واحد تجاری در وثسقه ان می باشد. چنانچه واحد تجاری توانایی پرداخت مبلغ وراق قرضه در سر رسید را نداشته باشد، از طریق فروش دارایی مورد وثیقه، اوراق قرضه باز پرداخت می شود.
4-اوراق قرضه تضمین نشده: این نوع اوراق قرضه تنها به اعتبار واحد تجاری صادر کننده می باشد.
5-اوراق قرضه قابل تبدیل: اوراق قزضه ای است که بر اساس نرخ تبدیل که از قبل تعیین شده، در تاریخ معینی به سهام عادی تبدیل می گردد.
6-اوراق قرضه سریال: اوراق قرضه ای است که در تاریخ معینی صادرشده و دارای سر رسید های مختلف می باشد.
7-اوراق قرضه قابل باز خرید: اوراق قزضه ای است که قبل از تاریخ سر رسید، به اختیار صادر کننده باز خرید می گردد، که این باز خرید تابع شرایط خاصی می باشد. معمولا قیمت باز خرید این نوع اوراق قرضه از ارزش اسمی ان بیشتر خواهد بود.
8- اوراق قرضه بدون بهره: اوراق قرضه ای است که دارندگان ان هیچ بهره ای از صادر کننده دریافت ننموده و به همین دلیل به قیمتی کمتر از ارزش اسمی فروخته می شود.
9- اوراق قرضه با تخفیف زیاد: نوعی اوراق قرضه است که کلیه بهره معقوق در سر رسید به خریدار پرداخت می گردد.
10- اوراق قرضه با نرخ متغییر: نرخ بازده این نوع اوراق قرضه ثابت نبوده و به تناسب نرخ بهره بازار نوسان می یابد.
اوراق مشارکت
در ایران شرکتهای سهامی و دولت برای تامین منابع مالی می توانند در شرایط خاص، اقدام به انتشار اوراق مشارکت نمایند. این روش شیوه ای جدید برای طرح های سود اور شرکتها و موسسات انتفاعی است که در ضمن تامین سود تضمین شده برای خریدارن اوراق مشارکت، زمینه مشارکت عمومی در طرحهای سرمایه ای بلند مدت را فراهم می اورد. لایحه انتشار اوراق مشارکت در سال 1374 توسط دولت تهیه و به مجلس تقدیم گردید. پس از بررسی لایحه مذکور، سر انجام قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت در سال 1376 به تصویب مجلس رسید.
هدف انتشار اوراق مشارکت: مشارکت عمومی از طریق تامین منابع مورد نیاز برای اجرای طرحهای عمرانی، انتفاعی دولت، اجرای طرحهای تولیدی، ساختمانی و خدماتی است، علاوه بر شرکتهای دولتی، شهرداریها، موسسه ها و نهادهای عمومی غیر دولتی، شرکتهای سهامی عام، خاص و تعاونی ها می توانند از این شیوه جدید استفاده نمایند. ویژیگهای مهم اوراق مشارکت به قرار زیر است:
1-معمولا اوراق مشارکت بی نام صادر می شود.
2- قابلیت نقل و انتقال بدون محدودیت به علت بی نام بودن.
3- پرداخت سود علی الحساب در مقاطع معینی توسط صادر کننده تضمین شده است. کلیه اوراق مشارکت بی نام بوده و کوپن سود تضمین شده ضمیمه اوراق است، معمولا کوپن سود تضمین شده بر اساس مدت سه ماهه، شش ماهه... محاسبه شده و دارنده ان در سر رسید می تواند به بانک عامل فروشنده مراجعه و سود علی الحساب را دریافت نماید.
4- سهیم بودن دارندگان اوراق مشارکت به نسبت قیمت اسمی و مدت زمان مشارکت در سود حاصل از اجرای طرحهای سرمایه ای. شایان ذکر است در صورتیکه سود قطعی محاسبه شده طرحهای سرمایه ای کمتر از حداقل سود تضمین شده باشد، تفائت برگشت داده نمی شود. اگر پروژه مورد نظر به هر دلیلی دچار زیان شود، جبران زیان متوجه صادر کننده اوراق مشارکت خواهد بود .
5- اوراق مشارکت فقط به مبلغ اسمی فروخته شده، به صرف یا کسر واگذار نمی شود.
6- قابل تبدیل به سهام. اوراق مشارکتی که توسط شرکتهای سهامی عام پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران منتشر می شود، در سر رسید یا در زمان تحقق افزایش سرمایه به سهام شرکت صادر کننده اوراق قابل تبدیل است.
7- قابل تعویض به سهام. اوراق مشارکتی که توسط شرکتهای سهامی عام پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران منتشر می شوددر سر رسید با سهام سایر شرکتها پذیرفته شده در بورس قابل تعویض است.
تفاوت اوراق مشارکت و اوراق قرضه:
بین اوراق مشارکت و اوراق قرضه تفاوتهای عمده ای وجود دارد که به اختصار برخی از موراد اختلاف به قرار زیر است:
1-اواراق مشارکت برای طرح یا طرحهای مشخص عمرانی انتفاعی دولت یا برای تامین منابع مالی مورد نیاز جهت ایجاد تکمیل و توسعه طرحهای سود اور تولیدی، ساختمانی و خدماتی مربوط به شرکتهای دولتی، شهرداریها و موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی و موسسات عام المنفعه و شرکتهای وابسته به دستگاههای مذکور، شرکتهای سهامی عام و خاص و شرکتهای تعاونی تولیدی منتشر می شود، در حالیکه در اوراق قرضه چنین الزاماتی وجود ندارد.
2- به اوراق مشارکت سود علی الحساب به نرخ معین تعلق می گیرد، سود قطعی در پایان پروژه یا در سر رسید اوراق مشارکت از محل سود قطعی طرح تایین و مابه التفاوت پرداخت می شود.
3- اوراق مشارکت به مبلغ اسمی منتشر و فروخته می شود. اوراق قرضه به مبلغ اسمی منتشر و می تواند به صرف یا کسر فروخته شود.
4- باز پرداخت اصل و پرداخت سود علی الحساب اوراق مشارکت حسب مورد توسط بانک عامل فروشنده تضمین می شود. اوراق قرضه به استثنای مواردی خاص از چنین ویژگی برخوردارنیست.
5- ناشران اوراق مشارکت بایددر مقاطعی از زمان وضعیت مالی و عملکرد اجرای طرح موضوع اوراق مشارکت را گزارش کنند، در حالیکه ناشران اوراق قرضه چنین الزامی را ندارند.
* نکته : حسابداری اوراق مشارکت نظیر اوراق قرضه بدون صرف و کسر می باشد.
ارزیابی اوراق قرضه
قیمت اوراق قرضه به عوامل متعددی همانند تاریخ سر رسید، نرخ بهره اوراق قرضه، نرخ بهره بازار، اعتبار صادر کننده اوراق قرضه، تضمین شده یا نشده بودن اوراق، بازده مورد انتظار و سرمایه گذاری های مشابه بستگی دارد.
چنانچه نرخ اسمی پیشنهادی اوراق قرضه با نرخ بازده بازار مساوی باشد، قیمت پیشنهادی حاصل از اوراق قرضه، معادل ارزش اسمی ان خواهد بود، در نتیجه ارزش بازار اوراق قرضه برابر ارزش اسمی می باشد. اگر نرخ بازده اوراق قرضه کمتر از نرخ بهره بازار باشد، در ین حالت قیمت پیشنهادی اوراق، کمتر از ارزش اسمی بوده، تقاضا جهت خرید اوراق کمتر است، در نتیجه صادر کننده مجبور به فروش اوراق قرضه به مبلغ کمتری از ارزش اسمی می باشد.
چنانچه نرخ بازده اوراق قرضه بیش از نرخ بازار (نرخ بهره موثر) باشد، قیمت پیشنهادی انتشار حاصل از اوراق قرضه بیش از مبلغ اسمی بوده و صادر کننده ان را بیش از ارزش اسمی خواهد فروخت.
ارتباط بین قیمت انتشار اوراق قرضه، نرخ قرارداد و نرخ بازار به صورت زیر می باشد :
- اگر نرخ اوراق قرضه بیش از نرخ بهره بازار باشد، اوراق قرضه به صرف فروخته می شود.
- اگر نرخ اوراق قرضه برابر با نرخ بهره بازار باشد اوراق قرضه به ارزش اسمی فروخته می شود.
- اگر نرخ اوراق قرضه کمتر از نرخ بهره بازار باشد اوراق قرضه به کسر فروخته می شود.
بطور مثال 98 درصد (یعنی 98% مبلغ اسمی) تعیین می گردد. چنانچه اوراق قرضه با نرخ 98 درصد فروخته شود، اوراق قرضه با کسر و در شرایطی که با نرخ 102 درصد واگذار شود، اوراق قرضه با صرف بفروش می رسد.
مولف: دکتر حسن همتی و هدا همتی