تالار گفتگوی حسابداری
حسابداری => دوره کارشناسی و آمادگی کارشناسی ارشد حسابداری => حسابداری صنعتی => نويسنده: ghasem mohammadpoor در دسامبر 18, 2011, 17:46:23
-
بررسی دو روش هزینه یابی
روش هزینه یابی که در فصول گذشته در سیستمهای هزینه یابی محصولات و قیمت گزاری و بودجه بندی به کار رفته است، روش هزینه یابی جذبی است. در این روش، کلیه هزینه های تولیدی (مواد مستقیم- دستمزد مستقی- سربار متغییر ساخت- سربار ثابت ساخت) در بهای تمام شده کالای تولید شده منظور می گردد در نتیجه در بهای تمام شده موجودیهای کالای در جریان ساخت، کالای ساخته شده و بهای تمام شده کالای فروش رفته نیز این هزینه ها منظور گردیده اند.
در روش هزینه یابی مستقیم یا متغییر فقط ان قسمت از هزینه های ساخت به محصولات منظور می گردد، که مستقیما با حجم تولید تغییر می نماید. در این روش هزینه یابی،( مواد مستقیم، دستمزد مستقیم، سربار متغییر ساخت) که هزینه های متغییر تولیدی می باشند در حساب کالای در جریان ساخت و بالنتیجه در بهای تمام شده موجودی های اخر دوره، مانند کالای در جریان ساخت، کالای ساخته شده و بهای تمام شده کالای فروش رفته فقط سربار متغییر ساخت منظور شده و سربار ثابت به عنوان هزینه های دوره در صورت حساب سود و زیان منظور می گردد.
از انجا که سربار ساخت را اقلامی مانند هزینه اجاره، هزینه استهلاک، حقوق و دستمزد سر پرستان تشکیل می دهد که بستگی به تعداد تولید ندارند، مانند هزینه غیر تولیدی همراه با هزینه های اداری و تشکیلاتی و هزینه های توزیع و فروش در هزینه یابی مستقیم در صورت حساب سود و زیان نشان داده می شوند.
تفکیک هزینه های سربار به دو بخش ثابت و متغییر به مدیریت امکان می دهد که اقلام سر بار متغییر تولید را بیشتر کنتر نموده و پاسخگویی نسبت به اقلام تمام شده به افرادی واگذار گردد که در قبال وقوع این گونه اقلام مسئولیت دارند.
هزینه های اداری و تشکیلاتی و هزینه های توزیع و فورش در هر دو روش، هزینه های طی دوره شناخته شده و در صورتحساب سود و زیان منظور می گردند.
در واقع از لحاظ ارائه هزینه ها، در روش هزینه یابی جذبی، زینه ها در صورتحاسب سود و زیان طبقه بندی طبیعی هزینه را نشان می دهند. منظور از طبقه بندی طبیعی هزینه ها، طبقه بندی براساس تقسیمات اصولی به شرح زیر است:
بهای تمام شده کالای فروش رفته – هزینه های توزیع و فروش – هزینه های اداری و عمومی است که به ان طبقه بندی طبیعی گویند.
در هزینه یابی مستقیم یا متغییر هزینه ها طبق گرایش هزینه به ثابت و متغییر تقسیم بندی می گردند.
دو اختلاف اساسی بین هزینه یابی جذبی و هزینه یابی مسقیم به شرح زیر است:
1.در رابطه با هزینه های سربار ثابت ساخت. در هزینه یابی جذبی در گزارش تولید نشان داده می شود ولی در هزینه یابی مستقیم به عناون هزینه های طی دوره در صورت سود و زیان نشان داده می شود.
2. در ارائه هزینه ها در صورتحساب سود و زیان که در هزینه یابی جذبی با تقسیم بندی طبیعی ولی در هزینه یابی مستقیم به عوامل ثابت و متغییر تقسیم گردیده به نحوی که خواهید دید گزارش می گردد.
هزینه یابی جذبی:
به هزینه یابی جذبی، هزینه یابی کامل نیز گویند. زیرا انواع هزینه های ساخت، بهای تمام شده کالای ساخته شده را تشکیل می دهد.
هنگامی یک سازمان متحمل هزینه هایی مانند مواد اولیه، دستمزد مستقیم و سربار متغییر ساخت می شود که فقط محصولی تولید شده باشد و یا خدماتی انجام شده باشد، از این جهت هزینه های مواد مستقیم، دستمزد مستقیم و سربار متغییر ساخت با افزایش تولید افزایش می یابند. این هزینه ها تحت عنوان هزینه محصولات تولید شده و موجودیها و خدمات انجام شده تا فروش محصولات و خدمات، مورد بررسی قرار می گیرد. در هر صورت سربار ثابت ساخت ممکن است هنگامی که تولید متوقف باشد نیز وجود داشته باشد. در حقیقت سربار ثابت ساخت بستگی به مقدار تولید ندارد بلکه تابعی از زمان می باشد. بنابراین در هزینه یابی جذبی سربار ثابت جزیی از بهای تمام شده کالای ساخته شده را تشکیل می دهد.
استادان و هیئتهای مقتدر حسابداری مانند هیئت استانداردهای حسابداری مالی ( ) و کمسیون اوراق بهادار اخیرا معتقدند که هزینه یابی جذبی تصویر بهتری از بهای تمام شده کالای ساخته شده نسبت به هزینه یابی مستقیم ارائه می دهند این اعتقاد دال بر این است که هزینه یابی مستقیم مورد تصویب و موافقت اکسر حسابداران در روش ارزیابی موجودیها قرار نگرفته است.
علاوه بر ان در محاسبه مالیات شرکتها نیز از روش هزینه یابی جذبی استفاده می گردد.
هزینه واقعی کالای در جریان ساخت که به حساب کالای ساخته شده انتقال می یابد به شرح زیر محاسبه شده است
کالای در جریان ساخت در ابتدای دوره ***
اضافه می شود: هزینه خای تولید در ( مواد + دستمزد مستقیم + سربار متغییر ساخت + سربار ثابت ساخت) ***
جمع کالای در جریان ساخت منظور شده به حساب تولید ***
کسر می شود کالای در جریان ساخت پایان دوره (***)
( روش هزینه یابی مرحله ای، هزینه یابی سفارش کار و هزینه یابی استاندارد) که در تراز نامه منعکس می شود.
بهای تمام شده کالای تولید شده **
هزینه ها بطور کلی با توجه به گرایش برای گزارشات مالی خارجی در هزینه یابی جذبی تفاوتی ندارد. کالای در جریان ساخت، کالای ساخته شده و بهای تمام شده کالای فروش رفته شامل هزینه های متغییر هر واحد محصول و سربار ثابت کارخانه می باشد. هزینه های غیر تولیدی بوسیله طبقه بندی حسابهای نشان داده شده که شامل دلایلی برای انجام هزینه انجام یافته می باشد.
هزینه های غیر تولیدی به شرح زیر طبقه بندی گردیده است.
1.هزینه های توزیع و فروش
2. هزینه های عمومی و ادرای
3. هزینه های غیر تولیدی
بعضی از هزینه های غیر تولیدی متغییر می باشد و قسمتی از هزینه ها همواره ثابت می باشد گرایش هزینه ها در ارتباط به تغییر سطح فعالیت در فرمهای قبل در یک صورتحاسب سود و زیان هزینه یابی جذبی وجود ندارد.
در هر صورت تعیین هزینه های متغییر و ثابت در تجزیه و تحلیل بهای تمام شده در مقایسه با حجم فعالیت و سود بینهایت مهم می باشد عموما شرکتها گزارشات خارجی خود را بر اساس هزینه یابی جذبی تهیه می کنند.
هزینه یابی متغییر
این روشی از ثبت و گزارش دادن هزینه هاست که در ان فقط هزینه های متغییر ز بهای تمام شده کالای ساخته شده منظور می شود و سربار ثابت ساخت به عنوان هزینه های دوره تلقی می گردد.
زیرا اگر تولیدی نیز صورت نگیرد هزینه های ثابت وجود خواهد داشت.
در استفاده از هزینه یابی مستقیم در صورتحساب سود و زیان یا در گزارش داخلی به مدیران هزینه ها به هزینه ثابت و متغییر تفکیک می گردد.
بهای تمام شده کالای فروش رفته در هزینه یابی مستقیم شامل اقلام متغییر بهای تمام شده کالای فروش رفته است که از فروش کسر می شود مبلغ بدست امده را حاشیه فروش تولید نامیده می شود.
حاشیه فروش تولید مشخص می کند که چه مبلغ در امد وجود دارد تا تمام هزینه های دوره را بپوشاند و سود مورد انتظار شرکت را نیز تامین نماید.
هنگامی که هزینه های متغییر غیر تولیدی از حاشیه فروش تولید کسر گردد حاشیه فروش خالص بدست می اید به طوری که تفاوت بین جمع فروش و هزینه های متغییر را حاشیه فروش می نامند.
هزینه یابی متغییر اغلب در صورتحاسب سود و زیان جهت کنترل و گزارشات داخلی شرکت مورد استفاده قرار می گیرد.
هزینه یابی مستقیم در موارد زیر مورد استفاده قرار می گیرد:
موارد استفاده از هزینه یابی مستقیم
هزینه یابی مستقیم در موارد زیر مورد استفاده قرار می گیرد:
1.هزینه یابی مستقیم راهنمایی برای مدیران در رابطه با تصمیم گیری در مورادی که کدام محصول را بیشتر تولید نماید و یا اینکه تولید کدام محصول را محدود نماید، می باشد.
2. مدیریت با کمک حاشیه فروش به اسانی می تواند در مورد توقف تولید یک محصول تصمیم بگیرد اگر قیمت فروش محصولات بیش از هزینه های متغییر می باشد می تواند قسمتی از هزینه های ثابت تولید را نیز تامین نماید. در این صورت ادامه تولید ان محصول مقرون به صرفه می باشد. این اطلاعات از هزینه یابی مستقیم به سرعت تهیه می گردد در حالی که با روش هزینه یابی جذبی نه تنها تهیه اطلاعات مناسب مشکل است بلکه این خطر نیز وجود دارد که مدیران گمراه گردند زیرا بهای تمام شده هر واحد محصول شامل قسمتی از هزینه های سربار ثابت نیز می باشد.
3. هزینه یابی متغییر در ارزیابی تغییرات حاصله ناشی از کاهش قیمتها و تخفیف می تواند مورد استفاده قرار گیرد. این گونه تصمیمات هنگامی مشخص می شود که بتوان هزینه های اضافه شده در تولید یک محصول با درامد فروش بیشتر از این اقلام را با یکدیگر مقایسه نمود.
معمولا اگر نسبت حاشیه فروش بیشتر باشد به همان نسبت سود حاصل از فروش محصولات نیز اضافه خواهد شد و همچنین هر چه نسبت حاشیه فروش کمتر باشد سود حاصل از فروش محصولات نیز کمتر خواهد شد باید در این صورت حجم تولیدات افزایش یابد تا بتواند هزینه های ناشی از افزایش قیمتها را تامین نماید.
4. هزینه یابی مستقیم در محاسبه سود براوردی، به مدیران کمک می نماید زیرا محاسبه تعداد واحدهایی که بایستی به فروش برساند تا به سود مورد انتظار دست یابد اسان بوده
( از تقسیم مجموع هزینه های ثابت و سود مورد انتظار بر حاشیه فروش یک واحد تعداد واحدهای فروش رفته بدست می اید.)
5. در تصمیم گیری به مدیران راهنمایی می نماید که چگ.نه از منابع موجود ( ماشین الات و مواد خام) استفاده نموده و تا بیشترین بهره گرفته شود. حاشیه فروش اطلاعات لازم را برای یک تصمیم صحیح در مورد محصولی که بیشترین حاشیه فروش و سود را تامین کند در اختیار ما می گذارد.
6. در قیمت گذاری محصولات و رابطه بین هزینه ها، قیمت و سود به مدیران کمک و راهنمایی لازم را می نماید.
7. گزارشگری مالی- واحدهای تجاری می تواند برای مقاصد و اهداف داخلی شرکت و هزینه یابی مستقیم در گزارشهای مالی خود استفاده نماید.
مولف : محمود عربی، نسرین فریور
-
ممنون